Điều chỉnh giá xăng dầu vẫn dưới sự kiểm soát của Nhà nước

16/08/2012

Kể từ khi doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu được trao quyền tự định giá, giá xăng liên tục được điều chỉnh tăng - giảm với mức tăng cao hơn mức giảm.

Kể từ khi doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu được trao quyền tự định giá, giá xăng liên tục được điều chỉnh tăng - giảm với mức tăng cao hơn mức giảm. Điều này khiến không ít người băn khoăn về cơ chế điều hành giữa cơ quan quản lý và các DN. Ông Võ Văn Quyền - Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương, trả lời về vấn đề này.

Thưa ông, thời gian qua, giá xăng liên tục tăng - giảm, nhưng mức giảm chỉ từ 400 - 900 đồng/lít, trong khi mức tăng có lần lên tới hơn 1.000 đồng/lít. Điều này khiến không ít người dân bức xúc. Ông nhận định thế nào về vấn đề này?

Cơ chế điều hành giá xăng dầu đã được thống nhất là theo cơ chế thị trường có sự kiểm soát của Nhà nước. Theo các quy định hiện hành, việc điều chỉnh giá xăng dầu theo đúng trình tự, nguyên tắc, thủ tục và đã được công bố công khai. Như vậy, theo đó, vấn đề mấu chốt nhất là giá xăng dầu trong nước đang phản ánh theo giá thế giới. Thực tế, giá xăng dầu thế giới trong những tháng qua tăng giảm rất thất thường, đặc biệt là thời gian gần đây, phần lớn mức độ giảm ít hơn là mức độ tăng, vì vậy đã dẫn đến vấn đề điều chỉnh giá có sự chênh lệch.

Có nhiều ý kiến trái chiều về việc trao quyền quyết định giá xăng dầu cho các DN. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

Gần đây có một số ý kiến cho rằng Nhà nước để DN quyết định giá xăng dầu là trái với nguyên tắc, không đúng với cơ sở khoa học. Tuy nhiên, theo tôi, việc này phù hợp với Luật Giá, Luật Cạnh tranh, phù hợp với Đề án tái cấu trúc DN Nhà nước mà Chính phủ vừa ban hành.

Kinh doanh xăng dầu không thuộc nhóm Nhà nước độc quyền theo quyết định của Chính phủ. Theo Luật Giá, xăng dầu cũng không phải là nhóm hàng Nhà nước định giá, mà là nhóm hàng bình ổn giá. Với nhóm hàng bình ổn giá, trong thời gian bình ổn giá, DN phải đăng ký kê khai và làm các thủ tục khác và Nhà nước thực hiện các biện pháp bình ổn thông qua các biện pháp chủ yếu là về hành chính.

Luật Cạnh tranh cũng quy định đối với lĩnh vực Nhà nước độc quyền thì Nhà nước kiểm soát và định giá, còn các lĩnh vực mà Nhà nước không độc quyền, trong đó có lĩnh vực xăng dầu, Nhà nước chỉ nắm chi phối trên 50%. Và như vậy, ở đây, chúng ta phải sử dụng các công cụ về Luật Giá, Luật Cạnh tranh để điều tiết việc DN tự định giá.

Về mặt thị trường mà nói, nhận dạng 11 DN xăng dầu đầu mối, trong đó có 3 - 5 DN chiếm thị phần trên 50%, nếu xét về Luật Cạnh tranh thì các DN này thuộc nhóm có khả năng hạn chế cạnh tranh. Theo nguyên tắc của Luật Cạnh tranh, những DN có khả năng hạn chế cạnh tranh nếu hoạt động ảnh hưởng đến thị trường thì Luật Cạnh tranh sẽ xử lý.

Có một câu chuyện cần làm rõ là Nhà nước không trao toàn bộ quyền quyết định giá cho DN, mà Nhà nước đang trong quá trình "tập dượt" đi đến tạo lập thị trường cạnh tranh, trao cho DN quyết định xây dựng giá, nhưng nguyên tắc, trình tự, thủ tục thẩm quyền, mức độ, cách định giá thì Nhà nước quyết định. Như vậy, DN xăng dầu không được phép muốn tăng bao nhiêu thì tăng, muốn giảm bao nhiêu thì giảm: ở biên độ nào, mức độ tăng giảm bao nhiêu do Nhà nước đặt ra và kiểm soát. Thay vì mỗi lần tăng giảm, DN phải xin phép thì nay, thời gian đăng ký nếu đúng theo nguyên tắc, thẩm quyền DN tự quyết định, còn nếu sai, hoặc việc tăng giá ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội, Nhà nước sẽ "thổi còi". Như vậy, việc điều chỉnh giá xăng dầu hiện nay không trái ngược với nguyên tắc, quy định liên quan đến Luật Cạnh tranh, Luật Giá...

Trong 2 tuần trở lại đây, giá xăng đã 2 lần được điều chỉnh tăng với mức khá cao. Theo ông, điều này có ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) thời gian tới?

Theo tính toán của Bộ Tài chính, giá xăng tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các nhóm hàng giao thông vận tải và gián tiếp tác động đến các nhóm hàng thiết yếu khác, tuy nhiên, mức độ tác động là không lớn. Bên cạnh đó, có một loại tác động nữa là yếu tố tâm lý, việc xăng tăng giá dẫn đến một số mặt hàng khác "té nước theo mưa". Thông thường vào thời điểm lạm phát tăng cao, các kỳ vọng lạm phát xuất hiện, tác động của tâm lý là rất lớn. Tuy nhiên, vào thời điểm hiện nay, qua nhiều lần điều chỉnh giá xăng dầu vừa rồi, thì tâm lý lạm phát kỳ vọng lại không thể hiện, do vậy mức độ tác động đến CPI sẽ không lớn.

Hải Long thực hiện

Các phản hồi
Gửi bình luận của bạn
Mã HTML

Quảng cáo