An sinh
23/06/2017 05:25 PM +07:00
20/06/2017 07:46 AM +07:00

Lo giảm cạnh tranh vì bảo hiểm xã hội cho người nước ngoài

Dẫn lại thông tin Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, mức lương tối thiểu của Việt Nam là cao, vượt xa mức tăng năng suất đang tạo gánh nặng đáng kể cho quỹ lương, nhiều doanh nghiệp (DN) nước ngoài cho rằng đề xuất mở rộng bảo hiểm xã hội (BHXH) cho lao động nước ngoài tại Việt Nam sẽ chỉ khiến tình trạng này tồi tệ hơn.

 

Liên quan đến bản dự thảo nghị định quy định về BHXH bắt buộc cho lao động nước ngoài, Hiệp hội DN Nhật Bản tại Việt Nam (JBAV) kiến nghị, trong Luật BHXH số 58/2014/QH13 có quy định việc tham gia BHXH của người lao động (NLĐ) nước ngoài là “tự nguyện” nên JBAV mong muốn trong bản Nghị định cũng ghi rõ là “tự nguyện tham gia”.

Tham gia “tự nguyện”

Theo JBAV, mặc dù trong Luật BHXH nói trên đã quy định như vậy, nhưng thực tế vẫn có nhiều trường hợp các cơ quan hành chính hiểu nhầm thành người lao động nước ngoài phải có “nghĩa vụ tham gia”, do đó mong Chính phủ cũng như Cổng thông tin điện tử Bộ LĐ-TB&XH (MoLISA) thông báo về cách hiểu chính xác.

Phân tích cụ thể điều này, JBAV cho biết, tại khoản 1, Điều 2 Luật BHXH có quy định về “đối tượng tham gia BHXH bắt buộc”, trong đó không bao gồm NLĐ nước ngoài. Liên quan đến NLĐ nước ngoài, tại khoản 2 điều này có ghi “theo quy định của chính phủ, NLĐ là công dân nước ngoài được tham gia BHXH bắt buộc”.

Từ “được tham gia” có nghĩa là “có thể tham gia”, mang ý nghĩa khác với từ ngữ được dùng trong khoản 1 điều này. Do đó, rõ ràng việc tham gia BHXH bắt buộc của NLĐ nước ngoài là “tự nguyện”.

Mặt khác, trong khoản 1, Điều 2 của bản dự thảo nghị định này lại ghi “NLĐ là công dân nước ngoài thuộc diện áp dụng BHXH bắt buộc”, như vậy việc “tự nguyện tham gia” của công dân nước ngoài không được làm rõ ràng.

Điều này không chỉ vi phạm khoản 3 Điều 5 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, mà còn dẫn đến sự hiểu nhầm rằng NLĐ nước ngoài có “nghĩa vụ tham gia” do đồng nghĩa với cụm từ “đối tượng tham gia” trong khoản 1, Điều 2 Luật BHXH số 58/2014/QH13.

Để tránh việc hiểu nhầm này, JBAV mong muốn trong Nghị định sẽ ghi rõ là “tự nguyện tham gia” đối với NLĐ là công dân nước ngoài.

Ngoài ra, trong Luật BHXH đã quy định việc tham gia BHXH bắt buộc của NLĐ nước ngoài là tự nguyện. Trong khi Nghị định này là văn bản dưới luật, lại quy định đây là “nghĩa vụ” thì đương nhiên đã trái với phạm vi quyền hạn của Nghị định (hướng dẫn thực hiện Luật) và cũng vi phạm khoản 1, Điều 11 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Hơn nữa, tại khoản 1 Điều 14 của Bộ luật này cũng quy định rõ ràng nghiêm cấm ban hành công văn trái với văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp cao.

Cùng với đó, về vấn đề về định nghĩa của thuyên chuyển lao động trong nội bộ DN, Hiệp hội DN Nhật Bản cho rằng dự thảo mới có thể giải thích rõ ràng hơn về định nghĩa của thuyên chuyển lao động trong nội bộ DN.

Mặc dù dự thảo Nghị định giải thích mục đích là “NLĐ nước ngoài đã ký hợp đồng lao động tại Việt Nam…”. Tuy nhiên, theo DN, điều này chưa được giải thích rõ ràng là NLĐ nước ngoài được thuyên chuyển nội bộ từ công ty nước ngoài hay tổ chức nước ngoài hay không. Vấn đề tương tự được tìm thấy trong Điều 12 của Luật Bảo hiểm Y tế (BHYT) số 47/2014/QH13, do đó chính quyền địa phương đưa ra nhiều quyết định khác nhau.

Theo đó, nhân viên thuyên chuyển nội bộ trong công ty tham gia BHXH và BHYT ở nước của họ. Nếu họ phải tham gia BHXH BHYT, họ phải trả thêm phụ phí ngoài phí phải trả ở nước của họ. Người sử dụng lao động (SDLĐ) sẽ phải trả thêm phí không cần thiết tại Việt Nam. Mặt khác, cơ quan thuế yêu cầu trình bày hợp đồng lao động của nhân viên thuyên chuyển tại Việt Nam để tính chi phí được khấu trừ cho lương của họ.

Vì vậy, JBAV yêu cầu thêm điều khoản “Bất kể nếu có hoặc không có hợp đồng lao động, nhân viên thuyên chuyển nội bộ từ công ty hoặc tổ chức nước ngoài không nằm trong diện tham gia an sinh xã hội”. Ngoài ra, nên phát hành văn bản chính thức quy định như trong BHYT.

Khoản đóng góp BHXH cao sẽ làm giảm việc làm, tăng giá sản phẩm và giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế

Giảm cạnh tranh so với láng giềng

Liên quan tới vấn đề này, Phòng Thương mại Hoa Kỳ (AmCham) bổ sung thêm một số ý kiến. Theo AmCham, duy trì mức lương cạnh tranh và nâng cao năng suất là yếu tố quyết định cho sự tiếp nối thành công của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trên thực tế, Nghị quyết 35 đưa ra chỉ đạo cho Bộ LĐ-TB&XH trong việc xem xét và điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng phù hợp với năng suất lao động, tăng trưởng kinh tế, sức cạnh tranh của DN và nhu cầu của NLĐ và xem xét, đề xuất hệ thống BHXH một cách hợp lý, hài hòa vì lợi ích của NLĐ, DN và xã hội.

Tuy nhiên, gần đây, AmCham dẫn lại báo cáo của WB cho biết, mức lương tối thiểu của Việt Nam là cao, vượt xa mức tăng năng suất, thực thế là không đem lại lợi ích nào. Bộ LĐ-TB&XH cho biết việc điều chỉnh mức lương tối thiểu năm 2017 sẽ khiến mức chi tiêu cho các DN tăng vọt, bởi các khoản đóng góp bắt buộc đối với BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp; tất cả những khoản này sẽ tạo gánh nặng đáng kể cho quỹ lương.

“Đề xuất mở rộng BHXH cho lao động nước ngoài tại Việt Nam sẽ chỉ khiến tình trạng này tồi tệ hơn”, AmCham đánh giá.

Đặc biệt, các chuyên gia ước tính rằng các khoản gia tăng chi trả cho BHXH có thể dẫn đến việc cắt giảm 371.000 việc làm, chủ yếu tại các DN có vốn đầu tư nước ngoài, liên doanh, công ty cổ phần và các công ty TNHH. Khoảng 110.000 việc làm sẽ bị cắt giảm trong ngành dệt may, 105.000 việc làm trong sản xuất và 59.000 việc làm trong lĩnh vực dịch vụ.

Ngoài ra theo Viện Nghiên cứu Phát Triển Mê - Kông (MDRI), khoản đóng góp BHXH cao sẽ làm giảm việc làm, tăng giá sản phẩm và giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Trước đó, về quy định mở rộng định nghĩa tiền lương được sử dụng làm cơ sở tính mức đóng BHXH, các DN châu Âu cho rằng sự thay đổi này sẽ tăng gánh nặng chi phí lao động cho các DN.

Theo kết quả khảo sát, khoảng 50% phản hồi quy định sẽ dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực, trong khi 32% cho rằng “không ảnh hưởng”. 6% tin rằng đó là một bước đi tích cực

Ý kiến bạn đọc ()