An sinh
14/12/2017 12:03 AM +07:00
13/06/2017 09:31 AM +07:00

Quỹ bình ổn giá, ai hưởng lợi?

Cho tới thời điểm này, Quỹ bình ổn xăng dầu (BOG) vẫn được cho là hoạt động thiếu công khai, minh bạch. Do đó, việc hình thành và duy trì quỹ này không có mấy tác dụng đối với mục tiêu chính là bình ổn giá mà còn “tước đi” cơ hội mua xăng dầu rẻ hơn của người tiêu dùng.

 

Theo các chuyên gia kinh tế, khi thị trường chưa minh bạch, việc quản lý, hoạt động chưa đi theo cơ chế thị trường, việc lập quỹ bình ổn giá sẽ không mang lại lợi ích cho người tiêu dùng.

Theo quy định, từ năm 2009, nguồn hình thành BOG được thu từ giá bán lẻ xăng dầu và để lại doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu, được hạch toán riêng và chỉ sử dụng vào mục đích bình ổn giá.

Bị “tước đi” quyền lợi

Hàng nghìn tỷ đồng mỗi tháng mà BOG đang được lưu lại tại các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Có thể nói “nguồn vốn chết” này không giúp gì cho nền kinh tế, cũng như người tiêu dùng, thậm chí đã “tước đi” cơ hội mua xăng dầu với giá rẻ hơn của người tiêu dùng.

Đánh giá về hoạt động của BOG, các chuyên gia kinh tế nhận định, nguồn trích lập BOG cấu thành nên giá bán xăng dầu, điều này giống như người mua mất thêm tiền để bình ổn giá cho mình trong tương lai. Hay chính xác hơn là kéo sự tăng giá trong tương lai về hiện tại.

Ts. Nguyễn Minh Phong cho rằng hiện nay, xăng dầu trong nước vẫn chưa tuân theo nguyên tắc thị trường do còn tình trạng lạm thu quỹ BOG. Trên thực tế, có thời điểm, giá xăng dầu thế giới liên tục giảm sâu nhưng giá bán lẻ trong nước chỉ giảm nhỏ giọt, kìm hãm sự lan toả đến ngành vận tải và các ngành khác trong nền kinh tế. Nguy hiểm hơn nữa là nó có thể ngăn chặn đà tăng trưởng của nền kinh tế.

Đồng quan điểm, Ts Lê Đăng Doanh cho rằng hiện Việt Nam đang nhập 70% xăng dầu thành phẩm từ nước ngoài, nhưng do Nhà nước đang can thiệp quá sâu vào thị trường xăng dầu, nên thị trường trong nước không theo kịp diễn biến thị trường thế giới.

Trong khi đó, các thông tin đến quỹ vẫn chưa được minh bạch, rõ ràng. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng cần xem xét từ tình hình thực tế để mạnh dạn bỏ quỹ BOG xăng dầu, nhằm đảm bảo tính cạnh tranh theo nguyên tắc thị trường.

Mới đây, tại hội thảo: “Làm gì để môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định”, do Thời báo Kinh Doanh tổ chức, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng việc can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp bằng các công cụ chính sách sẽ làm méo mó nền kinh tế thị trường.

Bộ Công Thương đang xem xét sự tồn tại của Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Chưa đến thời điểm bỏ quỹ BOG

Liên quan đến kiến nghị bỏ quỹ BOG xăng dầu, tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ Tháng 5, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải cho biết Bộ Công Thương đang tiếp tục xem xét quỹ này và cũng rất mong thời gian tới, không còn tồn tại quỹ này.

Trái ngược với nhận định của các chuyên gia kinh tế, Thứ trưởng Bộ Công Thương đánh giá: với nhiệm vụ là tránh những “cú sốc” cho nền kinh tế, cũng như người tiêu dùng và doanh nghiệp khi thị trường nước ngoài có sự tăng giá đột ngột, thời gian qua, việc điều hành Quỹ BOG đã mang lại hiệu quả rất tốt, đặc biệt trong các dịp cao điểm khi thị trường xăng dầu nước ngoài tăng giá. Quỹ BOG đã không gây biến động cho các loại hàng hoá khác tăng theo giá xăng dầu.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cũng cho rằng thời điểm này, theo tinh thần của Nghị định 83 và với những tác dụng của nó, quỹ BOG xăng dầu vẫn còn đang phát huy tác dụng, nhưng bất cứ lúc nào nhận thấy quỹ này không còn phù hợp, Bộ Công Thương chắc chắn sẽ bãi bỏ quỹ BOG xăng dầu.

Trước ý kiến của đại diện Bộ Công Thương, ông Doanh cho rằng Quỹ bình ổn là do tiền của người dân đóng góp vào nhưng việc quản lý quỹ lại chưa thấu đáo, rõ ràng.

Bên cạnh đó, theo vị chuyên gia này, không nên quy định, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu thực hiện việc trích lập sử dụng quỹ BOG xăng dầu theo quy định của Liên Bộ Công Thương – Bộ Tài chính. Làm như vậy sẽ khó tạo ra sự công bằng, khách quan trong việc trích lập, sử dụng quỹ.

Thay vào đó, nên để đại diện người tiêu dùng hoặc hiệp hội tham gia giám sát, quản lý quỹ, hoặc chuyển sang Kho bạc Nhà nước quản lý và người tiêu dùng cùng giám sát trong việc quyết định khi nào trích lập quỹ, tỷ lệ trích lập bao nhiêu..

Nghịch lý hiện nay là quỹ BOG là do người tiêu dùng đóng góp để mua “sự ổn định” khi thị trường có biến động, nhưng chính doanh nghiệp mới là đối tượng được hưởng lợi.

Vậy, tại sao chỉ người dân đóng, còn doanh nghiệp thì không? Có ý kiến cho rằng để tạo ra sự công bằng, minh bạch với người tiêu dùng, đơn vị điều hành cũng phải quy định doanh nghiệp có phần đóng góp vào quỹ BOG từ lợi nhuận của mình.

Thanh Hoa

Ý kiến bạn đọc ()