Bảo hiểm
17/08/2017 06:39 PM +07:00
24/02/2017 07:21 AM +07:00

Bàn chuyện giải quyết “nợ xấu” bảo hiểm xã hội

Trong bối cảnh việc tuân thủ pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH) của nhiều đơn vị sử dụng lao động (SDLĐ) chưa nghiêm, biểu hiện là tình trạng trốn đóng, nợ đọng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) những tháng đầu năm tiếp tục gia tăng, đặc biệt là trong số khoảng 9.900 tỷ đồng mà doanh nghiệp (DN) nợ cơ quan BHXH, có đến 1.400 tỷ đồng nợ có khả năng mất trắng. Việc khởi kiện DN còn gặp nhiều khó khăn từ luật cho tới quá trình thực hiện.

Tại buổi họp báo do BHXH Việt Nam tổ chức mới đây, ông Mai Đức Thắng - Phó trưởng Ban Thu (BHXH Việt Nam), cho biết đã có khoảng 1.400 tỷ đồng nợ BHXH mất khả năng đòi. Số tiền này được theo dõi trên hệ thống sổ sách đã hơn 10 năm.

Vì sao 1.400 tỷ mất khả năng đòi?

Trước đó, theo Báo cáo Kiểm toán Nhà nước, các hoạt động liên quan tới quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước năm 2015 của cơ quan BHXH Việt Nam, tổng số tiền nợ đóng các quỹ BHXH đến hết năm 2015 là hơn 9.900 tỷ đồng. Trong tổng số nợ trên, nợ từ trên 12 tháng là hơn 4.000 tỷ đồng, bao gồm hơn 1.400 tỷ đồng thuộc các đơn vị đã phá sản, giải thể và gần như không thể thu hồi được.

Lý giải thực tế này, ông Thắng cho biết, hiện có một số hình thức nợ như sau: người lao động (NLĐ) bị DN nợ đóng toàn bộ và hoàn toàn không được thụ hưởng chính sách BHXH; một số DN làm ăn được nhưng cố tình chây ỳ không đóng BHXH cho NLĐ; một bộ phận DN thực sự khó khăn, không có khả năng đóng.

“Như vậy, có khoảng 1.400 tỷ đồng mất khả năng đòi. Chúng tôi vẫn theo dõi con số này trên sổ sách khoảng hơn chục năm nay mà không thể nào xử lý được. Bởi BHXH là cơ quan tổ chức thực hiện, khi có quy định pháp luật mới xử lý được khoản nợ trên”, ông Thắng cho biết.

Theo quy định của Luật BHXH, những DN đang làm hồ sơ giải thể, phá sản hoặc đã giải thể, phá sản nhưng không có nguồn tài chính để thanh toán BHXH, thì cơ quan BHXH được phép chốt sổ đến thời điểm đơn vị đã trả cho NLĐ.

Với các DN cố tình chây ỳ, trốn đóng, để bảo đảm quyền lợi cho NLĐ, Ban Thu đã đề xuất phương án DN đóng cho NLĐ được đến đâu thì chốt sổ đến đó, để NLĐ được cầm sổ sang đơn vị mới, có thể làm căn cứ để hưởng quyền lợi. Khi đơn vị đó đóng được phần nợ BHXH sẽ ghi bổ sung vào sổ sau.

Giải quyết nợ đọng BHXH không chỉ trông chờ vào một công cụ là khởi kiện

Liên quan đến việc này, ông Thắng cho biết, theo kế hoạch, năm 2017, BHXH Việt Nam sẽ trả sổ cho khoảng 7,2 triệu NLĐ. Đến hết năm 2018, cơ quan này sẽ hoàn thành trả sổ BHXH cho 12 triệu lao động.

Trong bối cảnh tình trạng nợ đọng BHXH ngày càng phức tạp, công tác khởi kiện DN nợ đọng, trốn đóng lại đang gặp nhiều vướng mắc, ông Lê Đình Quảng - Phó trưởng ban Quan hệ lao động - Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, cho biết hiện BHXH Việt Nam đã cung cấp cho 52 Liên đoàn Lao động các tỉnh trên 1.150 bộ hồ sơ các DN nợ đọng để tổ chức công đoàn khởi kiện.

Khởi kiện chưa hiệu quả

LĐLĐ 11 tỉnh đã khởi kiện được 76 DN ra tòa. Ngoài việc khởi kiện DN ra tòa, LĐLĐ tỉnh cùng cơ quan chức năng đôn đốc, gửi thông báo đến DN về việc sẽ khởi kiện nếu DN không khắc phục, qua đó đã thu hồi được 21 tỷ đồng trước khi khởi kiện.

Tuy nhiên, ông Quảng cho rằng quá trình khởi kiện gặp nhiều khó khăn do Công đoàn khởi kiện theo quy trình của tranh chấp lao động tập thể và giữa các văn bản (Luật BHXH, Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động, Bộ luật Tố tụng dân sự) cũng chưa có sự đồng bộ, thống nhất.

Vướng mắc được ông Quảng đưa ra là theo trình tự thủ tục tố tụng về tranh chấp lao động, công đoàn cơ sở phải là nơi đứng ra khởi kiện hoặc theo ủy quyền cho công đoàn cấp trên.

“Phải nói thật, công đoàn cơ sở mà lại đi khởi kiện ngay người SDLĐ thì họ rất ngại. Họ không dám khởi kiện và cũng không dám ủy quyền”, ông Quảng bày tỏ.

Chính vì vậy, trong số 74 đơn khởi kiện DN thời gian qua, có 12 đơn bị tòa trả lại, do không có thủ tục ủy quyền. Còn lại chưa vụ việc nào được đưa ra xét xử.

Cũng theo ông Quảng, trình tự thủ tục khởi kiện rất phức tạp, qua các bước giải quyết của tranh chấp lao động tập thể, pháp luật lại chưa đồng bộ nên mặc dù hai ngành BHXH và LĐLĐ rất quyết liệt, đã họp cả với Chủ tịch 63 tỉnh, thành, nhưng mới chỉ là ở bước tiền khởi kiện và thu hồi được 21 tỷ đồng. Còn việc thực hiện theo trình tự thủ tục khởi kiện ra tòa, do tổ chức công đoàn đứng ra viết đơn theo Điều 14 Luật BHXH là chưa được vụ việc nào.

“Dự kiến LĐLĐ Việt Nam sẽ họp liên ngành với Tòa án nhân dân Tối cao, BHXH Việt Nam, Bộ Tư pháp, Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội để tháo gỡ, không loại trừ việc sửa các quy định của pháp luật, trong đó có Bộ luật Lao động, để những quy định về Công đoàn khởi kiện được đồng bộ, thống nhất triển khai được trong thực tiễn”, ông Quảng nói.

Ông Quảng cho rằng về lâu dài, để giảm nợ BHXH phải tăng cường công tác thanh tra, giám sát và nâng cao ý thức chấp hành của DN và đơn vị tham gia BHXH. Bởi nếu chỉ đơn thuần dựa vào việc khởi kiện, thì hiệu quả chưa cao.

Đồng thời, việc triển khai khởi kiện DN nợ BHXH theo quy định cần nhanh chóng tạo sự thông thoáng hơn, hạn chế các vướng mắc về trình tự thủ tục và thống nhất quan điểm.

Thy Lê

Ý kiến bạn đọc ()