Diễn đàn
23/08/2017 09:15 AM +07:00
13/06/2017 09:21 AM +07:00

Bán lẻ... lẻ loi “chờ” ưu đãi

Lợi thế về vốn, thương hiệu và chính sách ưu đãi đang là lực đẩy giúp các “ông lớn” nước ngoài vươn mình thâu tóm thị trường bán lẻ Việt – một thị trường được đánh giá là rất màu mỡ và giàu tiềm năng. Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp bán lẻ nội lại rất nhỏ bé về quy mô, yếu về tiềm lực, cũng như thiếu chính sách hỗ trợ.

Theo ông Võ Văn Quyền, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), phát triển thương mại trong nước luôn gắn với mở cửa thị trường, chúng ta phải mở theo đúng cam kết hội nhập, mở từ ít đến nhiều, từ không đến có.

“Nếu TPP, EVFTA được hiện thực hoá thì thị trường bán lẻ Việt Nam sẽ mở cửa hơn nữa. Nhưng điều đó đồng nghĩa đà đổ bộ của bán lẻ ngoại sẽ mạnh hơn, số phận của các DN bán lẻ nội sẽ càng mong manh”.

Bán lẻ ngoại ồ ạt đổ bộ

Cuộc chiến trên thị trường bán lẻ những ngày này đang được hâm nóng với sự kiện ngày 15/6 tới đây, công ty cổ phần Seven System Việt Nam sẽ chính thức công bố khai trương cửa hàng tiện lợi 7-Eleven đầu tiên tại Việt Nam. 7-Eleven được đánh giá là chuỗi cửa hàng tiện lợi đáng sợ nhất thế giới, cứ hai tiếng lại có một cửa hàng mới được mở ra.

Được biết, công ty con của Seven & Holdings tại Mỹ là Seven Eleven Ink tại Nhật đã ký hợp đồng với công ty IFB Việt Nam, DN đang sở hữu chuỗi cửa hàng Pizza Hut, để mở cửa hàng tiện lợi đầu tiên tại Tp.HCM. Như vậy, 7-Eleven vào Việt Nam là thông qua con đường nhượng quyền kinh doanh độc quyền, không phải đầu tư trực tiếp của chủ hệ thống cửa hàng này.

Đây là chuỗi cửa hàng tiện lợi thương hiệu Nhật Bản thứ ba vào Việt Nam, sau FamilyMart và Ministop vào Việt Nam bằng hình thức đầu tư trực tiếp hoặc liên doanh. Ngoài 7-Eleven, phân khúc cửa hàng tiện lợi còn xuất hiện nhiều cái tên ngoại khác như Circle K, B’Mart…

Cùng với sự hiện diện của DN bán lẻ Nhật Bản, thống kê của Hiệp hội Siêu thị Hà Nội năm 2016 cũng cho thấy, 50% thị phần bán lẻ của Việt Nam đang thuộc về các DN Thái Lan. Tháng 1/2016, Tập đoàn Berli Jucker Plc (BJC) của Thái Lan đã hoàn tất việc mua lại hệ thống siêu thị Metro Cash&Carry Việt Nam. Tập đoàn Central Group của Thái Lan cũng đã hoàn tất thương vụ mua lại hệ thống siêu thị Big C Việt Nam….

Theo khảo sát hàng năm về chỉ số phát triển bán lẻ toàn cầu (GRDI) của A.T.Kearney, năm nay, Việt Nam chỉ đứng sau các thị trường lớn là Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ và Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Như vậy, Việt Nam đã tăng 5 bậc lên vị trí thứ 6 trong chỉ số GRDI, vượt các thị trường đông dân như Indonesia hay các nước có thị trường bán lẻ tốt trong những năm qua như Thái Lan, Philippines, Kazakhstan…

Điều đó có nghĩa là tương lai sẽ còn nhiều nhà bán lẻ nước ngoài tấn công thị trường Việt Nam. A.T. Kearney dự báo mô hình cửa hàng tiện lợi và siêu thị nhỏ là phân khúc phát triển nhất trong thị trường bán lẻ, điều này một phần lý giải vì sao các “ông lớn” ngoại đổ nhiều tiền vào phân khúc này.

Đánh giá thị trường bán lẻ Việt Nam đang hấp dẫn trở lại và là một thị trường béo bở mà các ông trùm bán lẻ thế giới liên tục nhòm ngó, Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (Bình Dương), cho rằng chỉ trong 3 năm nay, khu vực FDI đã chiếm 70% thị phần bán lẻ qua cửa hàng tiện lợi, 17% qua trung tâm thương mại siêu thị, 50% thị phần bán lẻ trực tuyến.

“Chúng ta phải ngậm ngùi nhìn người Việt mua hàng ngoại và DN ngoại mua DN Việt. Một khi tập đoàn bán lẻ nước ngoài thống trị thị trường nội địa thông qua hệ thống các kênh phân phối và bán lẻ thì chắc chắn sẽ tạo ra một hệ luỵ cho các ngành sản xuất nội địa cũng như rủi ro về giá cả cho người dùng”, ông Nhân cảnh báo.

Sau khi về tay người Thái, siêu thị MM Mega Market (trước đây là Metro Việt Nam) dành nguyên một gian hàng chuyên bán đồ Thái

Thiếu chính sách ưu đãi

Nhìn lại ngành bán lẻ trong nước, ông Võ Văn Quyền, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), đánh giá: Việt Nam gia nhập WTO vào năm 2006, cam kết mở cửa thị trường có lộ trình nhưng chưa xây dựng được chính sách để DN nội cạnh tranh với DN FDI. Hiện nay, hầu hết các DN bán lẻ nội địa đều là DN nhỏ và siêu nhỏ, chỉ có một số DN lớn nhưng lớn so với Việt Nam chứ không phải so với thế giới.

Theo ông Quyền, thực trạng này đã được Bộ Công Thương chỉ ra tại nhiều báo cáo. “Chúng ta chỉ nghĩ làm sao cho có hàng để tiêu thụ. Vì thế, chính sách ưu đãi đầu tư tập trung cho sản xuất, với suy nghĩ ắt có sản phẩm thì có người mua. Chưa có tư tưởng trọng thương”.

Ông Quyền cho rằng nếu không có chính sách đặc thù hỗ trợ DN trong nước, bán lẻ Việt sẽ thua ngay trên sân nhà. DN bán lẻ hiện nay cần hỗ trợ đầu tư, nếu hỗ trợ tiền ít thì nên hỗ trợ bằng “cần câu” như tín dụng ưu đãi. Hiện nay, nhìn lại thương nhân kinh doanh trong nước gần như không có ưu đãi, đất phải đấu thầu giá cao, các cơ chế tài chính tín dụng gần như không có gì.

“Dư địa chính sách không còn nhiều nên cần tận dụng dư địa còn lại để hỗ trợ DN bán lẻ nội địa phát triển. Phải có DN lớn dẫn dắt, bán lẻ trong nước mới phát triển bền vững”, ông Quyền nói.

Trong khi đó, bà Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, nhận định, thị trường bán lẻ Việt Nam nằm trong nhóm những thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất, nhiều tiềm năng phát triển, đóng góp cho phát triển kinh tế. Tuy nhiên, các DN trong ngành bán lẻ Việt vẫn gặp khó khăn, hạn chế về nhiều mặt.

Bà Loan đề nghị bổ sung ngành bán lẻ, bao gồm tất cả các loại hình bán lẻ vào lĩnh vực, ngành nghề ưu đãi đầu tư, với tư cách là ngành nghề độc lập, không nằm trong nhóm cơ sở hạ tầng như hiện nay.

Nghị định 118, phụ lục 1 của Luật Đầu tư hiện tại đã cho phép các diện ưu đãi đầu tư là siêu thị và trung tâm thương mại, ưu đãi đầu tư đặc biệt chợ và các chợ vùng nông thôn. Tuy nhiên, trước mắt có thể bổ sung một số loại hình bán lẻ đang có triển vọng phát triển mạnh mẽ và cần sự hỗ trợ như cửa hàng tiện lợi, cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng tạp hoá… bên cạnh các hình thức đã có hiện hành vào danh mục ưu đãi đầu tư trong Luật Đầu tư.

Đồng quan điểm, ông Nhân cho rằng đối với các DN bán lẻ nội địa, bài học về câu chuyện sức mạnh của bó đũa vẫn còn nguyên giá trị. Các DN bán lẻ nội nên liên kết, tạo sức mạnh nội lực chống chọi với người khổng lồ là điều cần thiết và quan trọng trong cuộc chiến giành lại thị trường nội địa.

Lê Thúy

Ông Nguyễn Văn Nam - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh

Nhiều tập đoàn phân phối thế giới cũng đang đứng trước khủng hoảng nếu cứ tiếp tục bán hàng theo lối chờ người tiêu dùng đến mua hàng, hiện nay vẫn có tác dụng nhưng một số lớn người tiêu dùng đã không chọn cách tiêu dùng như vậy. Vì vậy, các DN bán lẻ Việt cần suy nghĩ thay đổi thương mại, bán hàng thế nào để phục vụ tốt nhu cầu tiêu dùng mới.

Ông L.Chaitanya Kishore Reddy - Giám đốc nghiên cứu, đại diện TNS Việt Nam

Khuynh hướng tiêu dùng của người tiêu dùng Việt đã thay đổi từ chợ truyền thống chuyển sang các siêu thị tiện ích. Hiện nay, người tiêu dùng đang mong muốn sự tiện lợi, chính vì vậy, họ thường tìm kiếm đến các cửa hàng tiện lợi. Đó là lý do khiến các cửa hàng nhỏ ở các con phố nhỏ nhưng lại rất đông khách. Từ đó, các DN Việt nên tìm kiếm các kênh phân phối nhỏ như vậy để đáp ứng thị hiếu của người dùng.

Ông Lương Văn Tự - Nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại

Người Việt vẫn thích mua bán ở các hệ thống chợ vì tiện lợi. Vì vậy, các DN Việt Nam phải nắm bắt được tâm lý này của người tiêu dùng để vừa phát triển theo hình thức kinh doanh mới của các siêu thị để giữ thị phần, vừa tiếp tục duy trì hệ thống phân phối bán lẻ ở các chợ lớn, chợ nhỏ.

 

Ý kiến bạn đọc ()