Diễn đàn
23/06/2017 08:42 PM +07:00
31/05/2017 07:14 AM +07:00

Bán lẻ trực tuyến: Ngoại nhảy vào, nội “đành” nhường sân

Doanh thu tỷ đô cùng tốc độ tăng trưởng 20 – 30%/năm, thị trường bán lẻ trực tuyến Việt Nam được xem như mảnh đất màu mỡ về lợi nhuận và giàu về tiềm năng. Nhưng trong cuộc chiến giành thị phần, doanh nghiệp (DN) nội đang lép vế hơn khối ngoại khi phải chấp nhận “tự bán mình”.

 

Báo cáo về tình hình thương mại trong nước năm 2016, Bộ Công Thương cho biết, các DN FDI đang nắm giữ khoảng 50% thị phần qua hình thức bán hàng trực tuyến.

Đánh giá về tiềm năng bán lẻ trực tuyến (BLTT) Việt Nam, công ty Nghiên cứu Thị trường eMarketer cho biết, BLTT tại thời điểm khảo sát tháng 8/2016 đạt khoảng 1,71 tỷ USD.

“Chân rết” thâu tóm

Theo eMarketer, đối với một số quốc gia có sự tăng trưởng đột biến như Indonesia và Việt Nam, tỷ lệ tăng trưởng có thể cao hơn dự đoán khoảng 20 – 25%. Điều này cho thấy Việt Nam là một thị trường BLTT có tốc độ tăng trưởng ở mức nhanh nhất tại khu vực Đông Nam Á.

Nhận thấy điều này, ngày càng nhiều DN bán lẻ trực tuyến tìm cách gia nhập thị trường, khiến cho cuộc đua tranh giữa các DN bán lẻ trong và ngoài nước với nhiều chiến lược kinh doanh mới đang ngày thêm khốc liệt.

Google đã trở thành thành viên của Hiệp hội TMĐT Việt Nam và tỏ rõ kỳ vọng thu được 30 triệu USD/năm từ thị trường BLTT. Alibaba và eBay cũng sớm tìm được đại diện chính thức trong khi Amazon và Rakuten đang tiến tới việc thiết lập quan hệ đối tác hoặc mua cổ phần tại các hãng TMĐT Việt Nam.

Một số DN Thái Lan, Hàn Quốc cũng đang tìm đường đầu tư, có thể thông qua liên kết với một DN TMĐT khác trong nước hoặc tự thực hiện với đích ngắm đầu tiên về thị trường BLTT tại Việt Nam là chiếm lĩnh thị phần ở những thành phố lớn như Hà Nội, Tp.HCM.

Trước sức ép cạnh tranh ngày một lớn, nhiều sàn TMĐT Việt đã chấp nhận “tự bán mình”. Ra mắt vào năm 2012, Chợ Tốt là trang rao vặt trực tuyến miễn phí ở Việt Nam với hơn 10 triệu người dùng/tháng. Song từ tháng Sáu tới, tập đoàn rao vặt trực tuyến 701Search gồm: Chợ Tốt (Việt Nam), ImSold (ở Việt Nam và Malaysia), Mudah (Malaysia) và OneKyat (Myanmar) sẽ thuộc toàn quyền sở hữu của Tập đoàn viễn thông Telenor (Na Uy).

Điều này đồng nghĩa với việc hai trang rao vặt trực tuyến đang hoạt động ở Việt Nam: Chợ Tốt và ImSold sẽ trở thành DN 100% vốn đầu tư của Telenor, không có phần góp vốn của Schibsted và SPH như trước đây.

Trước đó, năm 2016 đã chứng kiến nhiều thương vụ thâu tóm trên thị trường BLTT. Điển hình như Alibaba đã công bố thỏa thuận chi khoảng 1 tỷ USD để mua cổ phần trong Lazada của Rocket Internet nhằm tấn công vào thị trường Đông Nam Á, trong đó có Lazada Việt Nam.

Tương tự, trang mua sắm thời trang Zalora cũng được nhượng lại cho Central Group (Thái Lan) khiến thương hiệu Zalora biến mất, thay vào đó là Robines – tên thương hiệu bán lẻ của Central Group tại Thái Lan.

Cũng trong năm 2016, Lingo.vn đột nhiên ngừng hoạt động mà không có bất kỳ thông báo nào khi nguyên nhân được cho là kinh doanh không hiệu quả nên nhà đầu tư đã không tiếp tục rót vốn. Ngoài ra, hàng loạt trang TMĐT trước đó cũng đột ngột đóng cửa như: Deca.cn, Beyeu.com, Lamdieu.com, Foreva.vn…

Trong khi đó, nhờ sự phổ dụng, các trang mạng xã hội tại Việt Nam không chỉ làm gia tăng lượng người bán cá nhân mà thậm chí còn trở thành một kênh bán hàng trực tuyến chính thức bên cạnh những website ngày càng phổ biến của các DN.

Đặc biệt, tháng 6/2016, trang mạng xã hội Facebook đã chính thức ra mắt một tính năng mới trên các trang Facebook mang tên cửa hàng, cung cấp cho các DN ở Đông Nam Á một bộ phận dịch vụ có khả năng giới thiệu sản phẩm đặc trưng trên mạng của họ và thêm nút thông báo về các sản phẩm như một cách tạo thuận lợi cho việc thương lượng bán hàng. Ngoài ra, một số trang mạng xã hội mới nổi khác như Instagrams và Pinterest cũng đã bổ sung thêm các tính năng nhấp chuột để mua.

Theo thống kê của Statistic.com vào tháng 1/2017, Việt Nam hiện có 46 triệu người sử dụng trang mạng xã hội Facebook, đứng thứ hai Đông Nam Á, thực hiện các hoạt động trao đổi thông tin, thảo luận và giao dịch mua bán trực tuyến, tập trung chủ yếu tại những thành phố lớn như Hà Nội, Tp.HCM, Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng…

Điều này cho thấy không chỉ tiềm năng rất lớn của BLTT qua các trang mạng xã hội tại Việt Nam mà đây còn là những đối thủ đáng gờm của các trang TMĐT thời gian tới.

Những thương vụ M&A tỷ đô của DN FDI với DN nội đang khuấy đảo thị trường BLTT Việt Nam

Viễn cảnh xuất khẩu trực tuyến

Trong khi đó, tuy chưa có số liệu tin cậy nhưng theo khảo sát của Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM), đang có sự không cân bằng trong giao dịch trực tuyến qua biên giới giữa nhập khẩu và xuất khẩu với khách hàng cá nhân.
Khách hàng cá nhân Việt Nam mua hàng hóa và dịch vụ trực tuyến từ nước ngoài nhiều hơn so với khách hàng cá nhân nước ngoài mua sản phẩm trực tuyến từ Việt Nam.

Nguyên nhân là do hàng hóa của nước ngoài phong phú, đa dạng, phù hợp với một bộ phận người tiêu dùng trong nước, nhất là giới trẻ thành thị. Trong khi đó, phần lớn DN Việt, đặc biệt các DN nhỏ và vừa, chưa đầu tư đúng mức cho hoạt động nghiên cứu tìm hiểu thị hiếu khách hàng nước ngoài để bán hàng trực tiếp, không qua các nhà phân phối trung gian.

Bên cạnh đó, nhiều nhà bán hàng trực tuyến toàn cầu như Amazon, eBay, Rakuten… có uy tín rất cao, trong khi các nhà bán hàng trực tuyến trong nước vẫn chưa có đủ uy tín và sự tin cậy của khách hàng.

Theo VECOM, cần có những biện pháp giúp đỡ, khuyến khích để thương nhân Việt Nam tăng cường các kênh BLTT sản phẩm trong nước cho khách hàng ở nước ngoài, coi đây như một kênh quan trọng để thúc đẩy xuất khẩu trong giai đoạn tới.

Cụ thể, sàn giao dịch Fado.vn ra đời năm 2014 nhằm hỗ trợ khách hàng từ Việt Nam mua hàng trực tuyến trên Amazon.com được thuận tiện, đồng thời hỗ trợ thương nhân Việt Nam bán hàng trên wbsite TMĐT B2C lớn nhất thế giới.

Song theo Fado, để xuất khẩu trực tuyến B2C thành công, bên cạnh sản phẩm tốt, uy tín người bán và phản hồi của cộng đồng mua hàng là hai yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo giao dịch B2C thành công. Trong khi đó, các nhà cung cấp Việt Nam chưa quan tâm xây dựng hai yếu tố này.

Bên cạnh đó, đối với nhập khẩu trực tuyến, các cơ chế, chính sách, nghị định, thông tư hướng dẫn giao dịch TMĐT qua biên giới chưa rõ ràng nên khiến những đơn vị cung cấp dịch vụ như Fado gặp khó khăn.

Vì vậy, Ts. Nguyễn Trần Hưng, Khoa Hệ thống thông tin Kinh tế và Thương mại điện tử, Đại học Thương Mại, nhận định, với sự cạnh tranh gay gắt trong thời gian tới của thị trường BLTT tại Việt Nam, việc tiếp tục kinh doanh các sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, bán hàng lừa đảo, dịch vụ kém, hàng hóa không xác định được chất lượng, không thân thiện với môi trường… sẽ đẩy các DN và cá nhân BLTT vào con đường diệt vong.

Do đó, “các DN và cá nhân BLTT tại Việt Nam cần đề cao và thực hiện tốt những vấn đề đạo đức trong kinh doanh trực tuyến, thực hiện hoạt động kinh doanh bền vững, tạo sự lan truyền trong cộng đồng người tiêu dùng trực tuyến”, ông Hưng khuyến cáo.

Lê Thúy

Bà Phạm Chi Lan - Chuyên gia kinh tế

Thâu tóm trên thị trường bán lẻ dù dưới bất kỳ hình thức nào cũng đều vì toan tính của các DN. Qua đó cho thấy bán lẻ truyền thống và trực tuyến đang là nơi có lợi nhuận cho các hãng, DN. Các DN bị thâu tóm rất dễ bị mất thương hiệu, “thay tên, đổi họ”.

Ts. Nguyễn Trần Hưng - Khoa Hệ thống thông tin Kinh tế và Thương mại điện tử, Đại học Thương Mại

Các DN và cá nhân BLTT cần phải có sự hỗ trợ những khách hàng trung thành xây dựng uy tín trong cộng đồng. Có thể thưởng tiền mặt cho những khách hàng thân thiết, hỗ trợ họ xây dựng các đoạn video, những câu chuyện về trải nghiệm có thật của khách hàng trong quá trình mua sắm trực tuyến sản phẩm, dịch vụ của DN để tạo sức ảnh hưởng tới cộng đồng khách hàng tiềm năng.

Ông Nguyễn Văn Nam - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh

Hiện nay, nhiều tập đoàn phân phối trên thế giới cũng đang đứng trước khủng hoảng nếu cứ tiếp tục bán hàng theo lối chờ người tiêu dùng đến mua, bởi tuy vẫn có tác dụng nhưng một lượng lớn người tiêu dùng đã không chọn cách mua sắm như vậy. Những DN nhỏ lẻ của Việt Nam, nếu không thay đổi, sẽ thất bại.

 

Ý kiến bạn đọc ()