Diễn đàn
23/08/2017 09:12 AM +07:00
07/06/2017 07:15 AM +07:00

Doanh nghiệp “chết” khó “khai tử”?

Số doanh nghiệp (DN) thành lập mới không ngừng tăng lên với số lượng “kỷ lục” song trước nhiều khó khăn, không ít DN đã quyết định ngừng hoạt động. Tuy nhiên, có một thực tế đang diễn ra hiện nay là DN “chết” nhưng không được thừa nhận. Nói cách khác, DN dễ được khai sinh nhưng rất khó được chứng tử.

 

Ông Đặng Đức Thành, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Các nhà kinh tế (VEC), Ủy viên Ban Chấp hành Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đánh giá khởi nghiệp không hề đơn giản. Nhiều người nghĩ rằng khởi nghiệp có thể bắt đầu ngay bằng việc sở hữu một ý tưởng, nhưng thực tế chỉ như vậy là chưa đủ.

“Khởi nghiệp không phải lúc nào cũng đi theo đúng lộ trình như kỳ vọng. Do đó, đòi hỏi người làm khởi nghiệp phải luôn chuẩn bị sẵn sàng, đầy đủ nguồn lực để đối phó các tình huống có thể xảy ra, tránh tình trạng “chết yểu” trước ngưỡng cửa thành công”, ông Thành nhận định.

Gần 10 năm chưa có “chứng tử”

Chỉ ra nguyên nhân, ông Thành cho rằng hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam chưa thực sự tốt. Báo cáo Chỉ số Khởi nghiệp toàn cầu 2015/2016 (Global Entrepreneurship Monitor 2015/2016) cho thấy, hệ sinh thái khởi nghiệp ở Việt Nam năm 2015 hầu như không thay đổi nhiều so với năm 2014 và vẫn chưa thực sự hỗ trợ cho phong trào khởi nghiệp cũng như phát triển kinh doanh.

Tiếp đó là khó khăn về vốn. Với đa phần dự án khởi nghiệp thường có số vốn nhỏ, đây vẫn là trở lực lớn nhất cho quá trình khởi nghiệp. Trong khi đó, một khó khăn khác là các quỹ hỗ trợ của Chính phủ, các tổ chức phi chính phủ thường chỉ chấp nhận mức độ rủi ro rất thấp, thậm chí bằng không; vốn qua sàn chứng khoán gặp không ít khó khăn và các kênh huy động vốn khác chưa thịnh hành tại Việt Nam.

Ông Mai Huy Tân, Chủ tịch Hội đồng Quản trị công ty Cổ phần thực phẩm Đức Việt, chia sẻ: “Khi chúng tôi xây dựng chuỗi thịt sạch từ trang trại tới bàn ăn, chúng tôi đã mở một công ty tổ chức chăn nuôi lợn tập trung ở tỉnh Hưng Yên. Chúng tôi thành lập DN đó rất nhanh, sau một tuần là có giấy phép đăng ký kinh doanh, nhưng khi chúng tôi đóng cửa lò mổ, chúng tôi nghĩ việc tồn tại công ty sẽ chẳng có ý nghĩa gì. Vậy nên năm năm 2007 chúng tôi quyết định giải thể công ty chăn nuôi Đức Việt”.

Tuy nhiên, nghịch lý mà ông Tân muốn nói tới là đến bây giờ, gần 10 năm nay, DN ông vẫn không hề nhận được quyết định giải thể DN. Ông Tân nhận định: “Xem ra khai sinh DN dễ dàng nhưng khai tử DN vô cùng khó khăn, vô cùng phức tạp”.

Đặc biệt, ông Tân cho rằng điều này không có lợi cho Nhà nước và cả DN. Thậm chí còn tạo sự mơ hồ về số lượng DN Việt Nam, khi hàng trăm DN không tồn tại nữa nhưng vẫn chưa có giấy phép khai tử. Vì vậy, ông Tân kiến nghị nên cải tiến một cách căn bản nhất thủ tục khai tử DN.

Trước đó, tại hệ thống tiếp nhận trả lời kiến nghị DN của Văn phòng Chính phủ, liên quan tới thủ tục phá sản DN, ngày 18/11/2016, công ty Việt Mỹ Úc đã gửi kiến nghị lên Văn phòng Chính phủ. Công ty này cho biết họ thành lập vào tháng 8/2014, sau khi thành lập, công ty kinh doanh không hiệu quả nên tháng 8/2015, công ty đã tạm ngừng hoạt động một năm và đến tháng 9/2016, công ty quyết định giải thể.

Nội dung kiến nghị này nêu rõ, hiện tại công ty đã nộp hồ sơ quyết toán trước khi giải thể lên chi cục thuế nhưng chưa được giải quyết và không có quy định nào về thời gian cơ quan thuế giải quyết thủ tục giải thể cho công ty, vì vậy có khi chờ cơ quan thuế giải quyết kéo dài một năm.

Ngay sau đó, ngày 25/11/2016, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 10222/VPCP-ĐMDN chuyển kiến nghị đến Bộ KH&ĐT để xem xét, xử lý và trả lời DN theo thẩm quyền. Tiếp đó, ngày 23/1/2017, Văn phòng Chính phủ tiếp tục có Văn bản số 625/VPCP-ĐMDN đề nghị Bộ KH&ĐT khẩn trương xem xét, xử lý và trả lời DN theo thẩm quyền.

Hàng trăm DN không tồn tại nữa nhưng vẫn chưa có giấy “chứng tử”

Không ai có lợi

Năm 2012, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 80/2012, theo đó, cơ quan thuế phải quyết toán thuế cho DN trong 10 ngày làm việc. Nhiều người kỳ vọng Thông tư này sẽ giúp các DN xin giải thể được “chết” nhanh hơn mà không phải đợi lâu như trước đó.

Mới đây, theo Báo cáo tình hình hoạt động DN 5 tháng đầu năm 2017 của Tổng cục Thống kê (Bộ KH&ĐT), số DN phá sản, ngừng hoạt động trong năm tháng qua chiếm gần 60% số DN thành lập mới, quay trở lại hoạt động.

Cụ thể, 5 tháng qua, số DN hoàn tất thủ tục giải thể là 4.685 DN, tăng 0,9% so với cùng kỳ năm trước, trong đó 92% DN nhỏ quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng; số DN tạm ngừng hoạt động hơn 32.000 DN, tăng 12,5% so với cùng kỳ năm trước, trong đó hơn 19.200 DN tạm ngừng chờ giải thể, chiếm gần 60% số DN, phần còn lại là ngừng hoạt động có thời hạn. Như vậy, hiện đang có 19.200 DN tạm ngừng hoạt động để chờ giải thể. Đây là con số không hề nhỏ.

Sở dĩ các DN bắt buộc phải thực hiện thủ tục giải thể là vì nếu DN vẫn tồn tại, đồng nghĩa phải thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước gồm: kê khai nộp thuế, lập sổ sách kế toán, trả lương cho nhân viên, nộp các phí khác như phí phòng chống bão lụt, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội…

Các DN cho biết, số tiền để thực hiện các nghĩa vụ này không nhỏ. Đặc biệt với nghĩa vụ kê khai nộp thuế phải thực hiện đúng thời hạn theo quy định của Luật Quản lý thuế. Nếu nộp chậm, khoản tiền đó càng tăng cao. Nhiều công ty làm ăn thua lỗ hoặc không thể phát triển được nữa không thể hoàn trả các khoản này. Do đó, phải làm thủ tục giải thể DN.

Ông Đỗ Tiến Thịnh, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ nghiệp vụ đăng ký kinh doanh, Cục Quản lý kinh doanh (Bộ KH&ĐT), cho biết, trong vòng đời DN, khi gặp khó khăn, DN có thể ngừng hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian nhất định. Đó là một dạng rút lui tạm thời khỏi thị trường. Tuy nhiên, khi không thể tiếp tục hoạt động kinh doanh, DN phải rút lui khỏi thị trường thông qua hình thức giải thể hoặc phá sản DN.

Trước số lượng DN chưa được giải thể, ông Thịnh lo ngại, điều này không chỉ làm Nhà nước thất thu thuế, người lao động bị xâm hại quyền lợi mà còn làm sai lệch các thông tin thống kê DN, ảnh hưởng tới sự minh bạch của môi trường kinh doanh.

Lê Thúy

Ông Đỗ Tiến Thịnh - Giám đốc Trung tâm hỗ trợ nghiệp vụ đăng ký kinh doanh, Cục Quản lý kinh doanh (Bộ KH&ĐT)

Một trong những biện pháp cần tiếp tục là nghiên cứu, đơn giản hóa những thủ tục hành chính của DN tại các cơ quan quản lý nhà nước trước khi DN thực hiện nộp bộ hồ sơ giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Trong đó, tập trung đơn giản hóa quy trình về kê khai và quyết toán thuế cho DN sau khi DN quyết định giải thể.

Luật sư Trần Hồng Phong - Công ty Luật hợp danh Ecolaw

Năm 2014, Quốc hội ban hành Luật Phá sản mới thay thế Luật Phá sản 2004. Luật Phá sản 2014 về nội dung được đánh giá là sát với thực tiễn và mang tính khả thi hơn nhiều. Tuy nhiên, sau một thời gian dài mòn mỏi vì Luật Phá sản cũ không đi vào cuộc sống, DN và khách hàng hình như đã quên mất, hay mất niềm tin, hoặc sự hiểu biết cần thiết về thủ tục phá sản DN. Đã đến lúc cần thay đổi điều này. Có lẽ Nhà nước cần có trách nhiệm tuyên truyên truyền và phổ biến rộng rãi hơn về Luật phá sản DN.

Ông Đặng Đức Thành - Chủ nhiệm Câu Lạc bộ Các nhà kinh tế (VEC)

Việt Nam cần phải đảm bảo môi trường pháp lý, công khai, minh bạch trong quá trình cung cấp thông tin từ các thủ tục thành lập, hoạt động liên quan đến khởi nghiệp cho các nhà đầu tư, nhà khởi nghiệp biết để dàng thâm nhập vào kho cơ sở dữ liệu. Điều đó mới giúp cho hoạt động khởi nghiệp tại Việt Nam thuận lợi. Ngoài ra, các văn bản chính sách có liên quan đến việc đầu tư tại Việt Nam cũng cần được quy định rõ ràng để các nhà đầu tư yên tâm khi đầu tư vào Việt Nam. Khi đó mới chấm dứt được tình cảnh số DN xếp hàng chờ giải thể.

 

 

Ý kiến bạn đọc ()