Diễn đàn
21/11/2017 01:07 PM +07:00
27/10/2017 09:22 AM +07:00

Doanh nghiệp nhỏ vẫn chưa muốn “lớn”

Chính phủ đã thấu hiểu doanh nghiệp (DN) nhưng vẫn còn một số bộ, ngành, địa phương chưa chuyển mình; giấy phép con, thủ tục sinh ra rất nhiều, khiến cho các DN dù phận nhỏ “li ti” vẫn không có ý định lớn do sợ bị hành. Vì vậy, DN tha thiết đề nghị Chính phủ, bộ, ngành, địa phương sớm “cởi trói”, gạt bỏ rào cản cho DN thì DN mới phát triển.

 

Theo ông Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế, DN tư nhân từ chỗ chưa có danh, bắt đầu chính danh rụt rè và giờ được chính danh. Tuy nhiên, làm thế nào để khu vực này thực sự trở thành động lực, để DN tư nhân thực sự lớn.

Ông Thành đánh giá: “Việt Nam có nhiều DN to nhưng đúng nghĩa lớn vẫn chưa có, mà chỉ có một số DN “tập lớn” như FPT, Viettel, Vinamilk. DN lớn phải có thương hiệu toàn cầu, công nghệ sáng tạo, chi phối được mạng phân phối”.

Doanh nghiệp to nhưng chưa lớn

Về khó khăn hiện nay mà DN gặp phải, theo ông Thành, Việt Nam mới xử lý được một vấn đề là gia nhập thị trường, còn lại cạnh tranh, chế tài thực thi hợp đồng kinh doanh, rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức thấp nên DN Việt Nam khó có đủ năng lực cạnh tranh, khó tạo động lực.

Ông Phạm Đình Đoàn, Phó Chủ tịch Hội đồng Trung ương các Hiệp hội DN Việt Nam, chia sẻ hiện nay, với DN hoạt động kinh doanh tốt, lợi nhuận một năm chỉ 2 – 4%, trong khi theo khảo sát của VCCI, chi phí không chính thức của DN lên tới 6 – 8%. Đây là khó khăn rất lớn đối với DN, nhất là DN nhỏ và vừa.

Cùng với đó, ông Đoàn cũng nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc định hướng các chính sách vĩ mô tạo điều kiện, hướng đi cho DN tư nhân. Hiện nay, việc kêu gọi các DN FDI rất quan trọng nhằm huy động thêm các nguồn vốn cho nền kinh tế, nhưng cần phải có những chính sách cụ thể, rõ ràng đối với từng đối tượng DN FDI để tránh tình trạng có sự ưu ái giữa DN FDI với các DN trong nước. 

Ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, cũng cho rằng vẫn còn những rào cản chính sách với DN như gánh nặng pháp luật – chi phí tuân thủ; rủi ro pháp lý; an toàn và bảo vệ quyền tài sản…

Theo ông Hiếu, Việt Nam đã có chính sách cạnh tranh và thực thi cạnh tranh bình đẳng, tạo động lực cho DN phát triển như Nghị quyết 10/NQ-TW về phát triển kinh tế tư nhân, 03 Nghị quyết Chính phủ về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh (Nghị quyết 19)… Tuy nhiên, những nghị quyết này mới chú ý cắt giảm thời gian và chi phí cho DN, còn rủi ro với DN ít được nhắc đến.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, cho biết, thuế, phí, đất đai, quản lý thị trường… vẫn là những khó khăn của DN tư nhân. Về thanh tra, kiểm tra: các DN lớn bị thanh kiểm tra nhiều hơn DN nhỏ. “Điều này cho thấy nhiều DN càng không muốn lớn, lớn càng rủi ro, càng tốn chi phí”, ông Tuấn nói.

Ngoài ra, khảo sát cũng cho thấy việc tiếp cận đất đai của DN tư nhân vẫn còn khó khăn, 65% gặp khó khăn trong thực hiện thủ tục hành chính đất đai, không chỉ giá đất cao, giải phóng mặt bằng cũng vướng mắc.

Ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh Thanh Hóa, chia sẻ, trong khi Chính phủ đồng hành cùng DN nhưng nhiều chính quyền địa phương vẫn cố níu kéo tinh thần bao cấp của tư duy quản lý kiểu cũ, khiến cho kỳ vọng của Thủ tướng chưa đạt được. 

DN phải xách “cái này, cái kia” mới tiếp cận được đất đai

“Múa” ra giấy phép

“Rút ngắn thời gian nhưng đi nhiều vòng cũng không có ý nghĩa gì. Cấp dưới vẫn hành DN. Tôi nhận thấy điều này ở nhiều bộ, ngành, địa phương mà không riêng địa phương nào”, ông Đệ nói.

Chưa kể, theo ông Đệ, Chính phủ đang hạn chế giấy phép con nhưng có những bộ, ngành lại “đẻ ra” giấy phép con, như Bộ Y tế không biết “múa kiểu gì” nhưng giấy phép con nhiều lắm. Như vậy, Chính phủ cấm chỗ này nhưng phình chỗ khác, nên giấy phép con thu tiền của DN rất nhiều.

Trong khi đó, thanh tra, kiểm tra tiếp tục là nỗi đe dọa tới cộng đồng DN. “Nhiều DN nói không muốn lớn vì lớn sẽ bị thanh tra, kiểm tra nhiều quá, như thanh tra phòng cháy, chữa cháy, môi trường theo quý, theo tháng”, ông Đệ nói. 

Ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, cho biết DN tư nhân đang ách tắc nhiều, trong đó có ách tắc về đất đai. Bây giờ tiếp cận đất đai là DN nhỏ khó tiếp cận, nhưng DN lớn tiếp cận cũng không hề dễ. Cũng phải xách “cái này, cái kia” mới tiếp cận được.

“Đất đai là câu chuyện bất bình đẳng trong thị trường hiện nay. Chúng ta có nhiều chủ trương kích hoạt sao cho thuận lợi, trong đó đất đai cũng là câu chuyện khá thú vị, nhưng tại sao chi phí không chính thức đến 10% mà DN kinh doanh đàng hoàng chỉ lãi 2 – 4%. Bản thân câu chuyện đất đai đã thể hiện rất rõ điều này”, ông Võ nhìn nhận. 

Bên cạnh đó, trả lời câu hỏi về việc DN hiện chưa thật sự đầu tư bài bản, lâu dài do cố hữu người Việt hay chính sách, vướng mắc, ông Đoàn cho rằng, với môi trường kinh doanh Việt Nam, các DN vừa chủ quan vừa khách quan. 

“Nếu chân chính thì giàu chậm, còn lại nhiều DN phải chuyển hướng kinh doanh. Sự vào cuộc của chính quyền vẫn mang tính chất chữa cháy mà chưa phải phòng cháy”, ông Đoàn nói. 

Cũng theo ông Đoàn, trong khi các DN Nhật Bản chỉ sản xuất một sản phẩm mà truyền 4 – 5 đời, còn Việt Nam không kinh doanh được lâu dài như vậy. Đó là “do nhận thức kém nên có tính “bầy đàn”, nhiều khi “quân ta đánh với quân mình” vì không có chính kiến, định hướng, chiều sâu”.

Theo ông Hiếu, có hai yếu tố chính. Đầu tiên là Nhà nước có nhiều biện pháp can thiệp quá sâu vào thị trường, làm sai lệch tín hiệu thị trường.

Như quy hoạch bao nhiêu ha cà phê, bao nhiêu tấn gạo là vấn đề của thị trường mà không phải là vấn đề của Nhà nước. “Cách can thiệp này làm sai lệch thị trường, khiến DN không biết tự nghiên cứu để quyết định đầu tư cái gì, đầu tư thế nào”, ông Hiếu nói. 

Thứ hai là Nhà nước giữ mức đầu tư quá lớn trong khi nền kinh tế vĩ mô không ổn định. Vì vậy, theo ông Hiếu, môi trường kinh doanh còn nhiều dư địa để cải cách, như các Nghị quyết 19, hay Nghị quyết 35 của Chính phủ mới chỉ tập trung giảm gánh nặng chi phí và thời gian ở mức gia nhập thị trường, còn vấn đề cạnh tranh, quản trị vẫn chưa được nói tới nhiều.

Trong khi đó, theo luật sư Trần Hữu Huỳnh, Giám đốc Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), để kinh tế tư nhân phát triển có ba điểm cần quan tâm, đó là vấn đề thể chế (văn bản pháp luật), tổ chức bộ máy và con người, trong đó tổ chức bộ máy có vai trò quan trọng.
 

Lê Thúy 
 

Ông Vũ Huy Đông - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Damsan

Trước hết, phải làm sao giảm được hạn chế những chi phí không chính thức cho DN. Phải làm sao để các DN tư nhân phát triển bình đẳng giữa DN lớn và nhỏ, cũng như làm sao để các thủ tục pháp lý bao nhiêu năm phải thay đổi, tạo điều kiện thuận lợi cho DN.

Ông Lê Hoàng Hoán - Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Tập đoàn Đất Việt

Cơ quan quản lý cần tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi cho phát triển kinh tế tư nhân. Trước hết, cần bảo đảm ổn định nền kinh tế vĩ mô song song với việc nhanh chóng hoàn thiện cơ chế chính sách thu hút đầu tư tư nhân và bảo đảm hoạt động của kinh tế tư nhân phát triển. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách các thủ tục hành chính, thực hiện một Nhà nước, một Chính phủ kiến tạo. 

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)

Hiện nay còn tồn tại mâu thuẫn khi Thủ tướng và các cấp ngành địa phương đã hành động nhưng một số bộ, ngành vẫn đề xuất thêm giấy phép con. Chính phủ và các bộ, ngành chưa rà soát lại các thông tư hiện hành. DN tha thiết đề nghị Chính phủ và bộ, ngành giải quyết những nút thắt rủi ro chính sách để tháo gỡ cho DN. Đất nước đã và đang phát triển nên việc “cởi trói”, gạt bỏ rào cản cho DN càng sớm, DN càng phát triển

 

Ý kiến bạn đọc ()