Diễn đàn
16/12/2017 12:46 AM +07:00
08/12/2017 07:48 AM +07:00

Doanh nghiệp tư nhân còn nhiều âu lo

700.000 doanh nghiệp (DN) hoạt động nhưng trên 60% trong tình trạng kinh doanh không có lãi, đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân (KTTN) vào sự phát triển vẫn còn thấp. DN cho biết đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là vốn và chính sách – hai yếu tố “bóp chết” sự sáng tạo của họ.

 

Số liệu công bố tại “Diễn đàn DN 2018: Thích ứng trong môi trường kinh tế đang biến đổi” ngày 7/12 cho biết, hiện đang có 700.000 DN hoạt động nhưng trên 60% DN vẫn trong tình trạng kinh doanh không có lãi. Số DN đăng ký thành lập mới tính hết tháng 11/2017 tăng thêm 116.000 DN, nhưng số DN ngừng hoạt động và giải thể cũng chưa giảm như kỳ vọng. 

Sợ rủi ro chính sách… hơn thời tiết

Ts. Vũ Đình Ánh, chuyên gia tài chính – ngân hàng, nhận xét hiện nay, đóng góp của khu vực KTTN là chưa tương xứng. Tốc độ tăng trưởng của KTTN có xu hướng giảm trong những năm gần đây. KTTN có quy mô nhỏ, chủ yếu vẫn là kinh tế hộ kinh doanh, trình độ công nghệ, trình độ quản trị, năng lực tài chính, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh thấp. 

Cụ thể, tỷ lệ đóng góp của khu vực KTTN vào GDP là trên 40%, tuy nhiên có đến 35% GDP trong đó là hộ gia đình (cả hộ sản xuất kinh doanh và hộ làm nông nghiệp), trong khi 650.000 DN còn lại chỉ đóng góp 6 – 7%. Đây là con số chưa tương xứng. 

Ở góc độ DN, ông Đoàn Trọng Lý, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc công ty CP Chăn nuôi Chế biến và Xuất nhập khẩu (Aprocimex) chia sẻ, hiện nay, môi trường kinh doanh đã có bước cải thiện nhiều. Trước đây, một tàu phải mất đến 7 ngày để hoàn trả hàng, nay đã rút ngắn còn 72 tiếng… 

Tuy nhiên, DN hiện vẫn gặp phải hàng loạt khó khăn. Đầu tiên là về nguồn vốn. DN gặp khó là không có vốn để đề ra những kế hoạch phát triển. Đây là câu hỏi cho chính sách, vì “Rủi ro chính sách hiện lớn hơn cả rủi ro về thời tiết”. Trong đó, DN sợ nhất là rủi ro tài chính cũng như các quy định chính sách bị vô hiệu hóa quá nhanh khiến DN không kịp trở tay. 

Liên quan tới bất cập về chính sách, ông Đàm Quang Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Hóa chất nông nghiệp Tp. Hà Nội chia sẻ, trong xu hướng chung của thị trường trong nước và thế giới, DN đã tập trung ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Tuy nhiên, khi DN sáng tạo, triển khai ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất thì chịu rất nhiều rủi ro về thời gian, chi phí và con người: “Vướng chính sách nên khi triển khai thì về “mo” hết, bởi khi vào thực tế thì khó khăn trong vấn đề là không có giấy phép kinh doanh, không có thị trường…”.

Ông Thắng dẫn ví dụ, DN này từng sử dụng công nghệ nano triển khai vào sản xuất, nhưng trong thực tế ở Việt Nam khi thực hiện lại rất khó khăn. “Điều này đã làm thui chột rất nhiều các nhà khoa học, và nói thật là chúng tôi không dám làm nữa”, ông Thắng nói.

Về vấn đề này, ông Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, thấu hiểu và cho rằng, thể chế là vấn đề quan trọng nhất hiện nay. Ông Sơn lấy ví dụ một nhà sản xuất bánh cốm đã phải bán cả nhà để làm mẫu bánh cốm, nhưng khi đưa ra thị trường, các nhà máy làm bánh có dây chuyền công nghiệp sẵn sàng “copy” luôn và lập tức “bóp chết” bánh của nhà sản xuất khai sinh ra. 

Do vậy, ông Sơn cho rằng, trước khi các DN có dự định sáng tạo hoặc đưa ra một ý tưởng thì hãy làm một việc cụ thể là tìm hiểu những điều kiện về thị trường, tài chính, thể chế về vấn đề đó xem có gặp khó khăn hay không rồi hãy thực hiện. 

Doanh nghiệp muốn cạnh tranh phải sáng tạo nhưng để sáng tạo lại thiếu vốn, bị chính sách làm khó
 

Bỏ tư duy “ngủ quên”

Ở một góc độ khác, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.W, nêu quan điểm dường như thời gian qua, chúng ta đang quá tập trung vào vai trò của Chính phủ trong phát triển KTTN. 

“Xã hội đang hiểu nhầm phát triển KTTN là nhiệm vụ của Chính phủ chứ không phải là nhiệm vụ của DN. Đây là tư duy “ngủ quên”, không đúng với bản chất tái cơ cấu kinh tế”, ông Hiếu nhận xét.

Trả lời câu hỏi “Phát triển KTTN, DN có nhiệm vụ và vai trò gì ông Hiếu cho biết nhìn thấy DN đang có 2 cơ hội và 1 thách thức cần phải vượt qua. 

Cơ hội thứ nhất, thông điệp của Chính phủ rõ ràng là phát triển KTTN, lấy KTTN làm động lực phát triển kinh tế, điều này thể hiện rất rõ trong các Nghị quyết. Cơ hội thứ hai, DN gián tiếp giảm được thời gian, chi phí giúp DN kinh doanh thuận lợi và dễ dàng hơn. 

Còn thách thức là khi môi trường kinh doanh thuận lợi, sức cạnh tranh sẽ tăng lên. Nếu không chuẩn bị cho điều này, ắt DN sẽ bị loại bỏ, bởi nó “tàn khốc như chiến tranh” vậy. 

Trên thực tế, ông Hiếu cũng chỉ ra một loạt chỉ số cho thấy DN tư nhân đang rất yếu kém. Cụ thể, Việt Nam đang đứng ở vị trí 113/128 quốc gia thiếu định hướng khách hàng. 

“Quan trọng là nhu cầu của khách hàng chứ không cần sản phẩm ngon, rẻ, đẹp… Đây là những kỹ năng mà DN đang rất thiếu”. Cùng với đó là khả năng hấp thụ công nghệ, Việt Nam xếp thứ 93/128 quốc gia; khả năng sáng tạo các sản phẩm mới của Việt Nam đang kém xa các quốc gia trên thế giới (xếp 91/128 quốc gia).

“Điều này cho thấy, DN tư nhân phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh cho chính mình. Nhiệm vụ của DN nói ngắn gọn là tự đổi mới, chủ động sáng tạo, chớp cơ hội từ tái cơ cấu nền kinh tế. Việt Nam muốn gia nhập vị trí cao hơn trên thế giới thì không thể mãi mãi xin xỏ các DN nước ngoài liên kết với mình”, ông Hiếu nói. 

Ông Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, nhận định Việt Nam là nền kinh tế dựa nhiều vào xuất khẩu, nên sẽ được hưởng lợi từ triển vọng tốt của kinh tế thế giới trong năm 2018. Tuy nhiên, DN cần lưu ý tình trạng bị lợi dụng khi Việt Nam tham gia vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) cả song phương hay đa phương. 

Ông Sơn dẫn chứng như câu chuyện nghi vấn thép, tôn mạ của Trung Quốc đội lốt Việt Nam để xuất khẩu vào Mỹ là một ví dụ. Cũng chính từ đây nhiều nghi vấn được đặt ra là DN Việt hay DN của Trung Quốc được hưởng lợi nếu Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) trở thành hiện thực. 

Ông Sơn cho rằng trong bối cảnh thay đổi của thương mại thế giới khi Mỹ bỏ lối chơi đa phương, các DN Việt Nam muốn giữ được thị phần ở Mỹ thì phải nâng chuẩn của mình lên, bởi vì ưu thế mặc cả tay đôi của Mỹ cao hơn trước, do đó tiêu chuẩn để vào thị trường này cũng sẽ cao hơn. Đồng thời, các DN Việt Nam cần phải tự nâng kỷ luật kinh doanh nhằm tránh bị kiện tụng hay bị trừng phạt ở các thị trường quan trọng như Nhật Bản, EU…

Lê Thúy 
 

Ông Đỗ Văn Vẻ - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hương Sen

Ngay từ bây giờ, DN phải quên đi thói quen kinh doanh cảm tính. Để cạnh tranh, không thể có cách nào khác là phải nâng cao năng lực của mình bằng hoặc hơn đối thủ. Đây là điều mà các DN tư nhân phải làm để tồn tại. 

Ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

Chính phủ cần tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi quy định các loại thuế, quản lý thuế, hải quan theo hướng liên thông để giảm thủ tục, thời gian và chi phí thực hiện. Đồng thời, khuyến khích ứng dụng KHCN trong DN và hỗ trợ DN nhận thức đúng về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4. 

Ông Nguyễn Hồng Long  - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển DN Trung ương

Để môi trường kinh doanh được thuận lợi như mong đợi cần sự quan tâm tháo gỡ từ Quốc hội, Chính phủ như sửa đổi bổ sung Luật Đất đai thuận lợi trong việc sở hữu và đền bù giải tỏa mặt bằng, Luật DN, Luật Đầu tư, các Luật Thuế có liên quan tới DN. Qua đó, tạo hành lang pháp lý thông thoáng nhất cho DN hoạt động. Đồng thời, ban hành các Nghị quyết giải quyết tháo gỡ khó khăn cho DN, cần cơ chế phù hợp để định hướng kinh doanh của DN. 

 

Ý kiến bạn đọc ()