Diễn đàn
15/12/2017 01:40 PM +07:00
23/11/2017 07:55 AM +07:00

Gian nan tìm thị trường mới

Khi các rào cản thương mại ở thị trường truyền thống ngày càng khắt khe, việc tham gia các hiệp định thương mại tự do mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới. Tuy nhiên, thực tế với nhiều doanh nghiệp, việc đưa hàng hoá thâm nhập một thị trường mới chưa bao giờ là dễ dàng.

 

Bộ Công Thương dự báo, tổng kim ngạch XK (xuất khẩu) năm 2017 có thể đạt 200 tỷ USD, tăng khoảng 13% so với cùng kỳ. Mặc dù hàng hoá Việt Nam đã có mặt gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. 

Tuy nhiên, trong bối cảnh các thị trường truyền thống của Việt Nam đang dần tiến đến điểm bão hòa, phát sinh nhiều rào cản thương mại, cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc đẩy mạnh XK sang các thị trường mới còn nhiều tiềm năng là một hướng đi mới cho các DN Việt Nam. 

Muốn nhưng khó vào

Trong đó, thị trường Trung Đông và châu Phi được đánh giá là rất tiềm năng. Hiện nay, nông thủy sản Việt Nam được ưa chuộng tại thị trường các quốc gia châu Phi, trong đó điểm nhấn là gạo, cà phê, rau quả. 

Đối với thị trường Trung Đông, do điều kiện tự nhiên không thuận lợi, nên 80% lương thực thực phẩm phụ thuộc vào nhập khẩu. Vì vậy, thị trường các nước Trung Đông có nhu cầu lớn với nhiều loại nông, lâm thủy sản Việt Nam như: gạo, chè, cà phê, hạt tiêu, cao su tự nhiên, hạt điều, trái cây (đặc biệt là chuối, dứa, chanh…), thủy sản, hàng may mặc, giày dép, hàng thủ công mỹ nghệ… 

Đối với thị trường Liên bang Nga, việc Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Á Âu có hiệu lực là cơ hội cho Việt Nam. Nhu cầu hàng hoá ở thị trường này rất đa dạng, đều là các sản phẩm có truyền thống XK của Việt Nam như nông sản, thuỷ hải sản, dệt may, da giày…

Tuy nhiên, thực tế, với DN, việc tiếp cận các thị trường trên không dễ dàng. Đại diện công ty CP Viglacera Hạ Long chia sẻ Trung Đông và châu Phi là hai thị trường lớn nhưng để tiếp cận lại rất khó khăn.

“Chúng tôi liên tiếp tham gia các triển lãm lớn ở Dubai, Cô-oét nhưng đến nay, kim ngạch XK vào đây vẫn rất khiêm tốn. Chưa kể, DN liên tục nhận được cảnh báo mức độ nguy hiểm và rủi ro ở các thị trường này. Nhiều thông tin cho biết các thị trường này thiếu hụt USD nên xếp hàng cấp hạn ngạch nhập khẩu rất lâu, kéo dài gần một năm. Đây là những lo lắng khiến DN bất an khi muốn đưa hàng vào đây”, đại diện Viglacera nói.

Ông Nguyễn Thiêm, phụ trách XK công ty TNHH Dây – Cáp điện Hải Phòng, chia sẻ, đến nay, DN đã XK sản phẩm sang cả thị trường Trung Đông và thị trường châu Phi gần chục năm, doanh số trên dưới 1 triệu USD/năm với thị trường Trung Đông.

Tuy nhiên, ông Thiêm cho biết, XK sang thị trường Trung Đông và châu Phi khó nhất là chứng từ, thanh toán yêu cầu chứng nhận của Đại sứ quán tại nước sở tại, quy trình vệ sinh cũng như xuất xứ hàng hoá mất khá nhiều thời gian…. thậm chí còn vướng các loại giấy phép con. 

Ông Ngô Đức Hoà, Chủ tịch HĐQT, công ty CP Dệt may Quốc tế Thắng Lợi, tâm sự: bản thân ông đã hai lần đi xúc tiến thương mại ở Liên Bang Nga, nhiều lần nghiên cứu thị trường nhưng chưa tìm được khách hàng và đơn hàng như kỳ vọng do nhiều khó khăn liên quan tới thanh toán, giá cả đơn hàng. 

Cùng với đó, trước thực tế đơn hàng XK thủ công mỹ Nghệ sang Mỹ, Nhật Bản, EU ngày càng giảm, một số DN đã sang Kazakhstan tìm cơ hội, có DN tham gia gần chục hội chợ thương mại, xúc tiến đầu tư nhưng đến nay, số DN XK hàng sang đây rất ít ỏi. 

Tham gia hội chợ, đoàn xúc tiến thương mại chưa đủ để xuất khẩu vào thị trường mới 

Cần sự hỗ trợ 

Để DN có thể tự tin chinh phục các thị trường mới, ông Thiêm mong muốn cơ quan quản lý cung cấp các mức thuế nhập khẩu tại Trung Đông, châu Phi cùng nhiều thị trường khác. Từ đó, DN đánh giá mức độ cạnh tranh của sản phẩm mình tại thị trường đó. Đồng thời, DN cũng muốn được cung cấp thông tin về thị trường, điểm đến (các đầu mối liên hệ).

Đồng quan điểm, đại diện công ty CP thực phẩm Hữu Nghị, chia sẻ DN này muốn XK bánh kẹo sang châu Phi, đặc biệt Nam Phi, nhưng DN không biết là khi XK sang đây, ngoài thuế, DN còn phải chịu thêm các khoản chi phí gì.

“Nếu không nắm rõ chi phí XK, nhiều khi những loại chi phí này còn cao hơn thuế. Đồng thời, DN chưa nắm rõ nên đưa hàng hoá tiếp cận kênh phân phối truyền thống hay hiện đại”, đại diện Hữu Nghị nói. 

Đặc biệt về vấn đề hỗ trợ, ông Trần Quốc Mạnh, Tổng Giám đốc công ty CP Phát triển sản xuất thương mại Sài Gòn (Sadaco), cho biết việc khai thác tốt thị trường Hàn Quốc, Trung Đông, Nga… sẽ đem lại nhiều cơ hội cho DN Việt nhưng cần sự hỗ trợ trong đầu tư, xúc tiến thương mại từ các tham tán thương mại ở nước ngoài, cơ quan quản lý để tiếp cận thị trường mới. 

Như Hàn Quốc, cứ 10 DN qua Việt Nam xúc tiến thương mại, họ được Chính phủ Hàn Quốc hỗ trợ khoảng 1 tỷ đồng. Trong khi đó, ở Việt Nam, chi phí này thường do DN tự lo.

Ngoài ra, theo chia sẻ của nhiều DN, với nhiều thị trường mới, khâu thanh toán cũng là trở ngại không hề nhỏ. Làm sao để DN chọn được phương thức thanh toán an toàn và hiệu quả nhất là rất khó khăn. 

Bên cạnh đó, do cách xa nhau về địa lý nên chi phí vận chuyển rất lớn. Chẳng hạn, việc vận chuyển hàng hóa từ Việt Nam đến các nước Trung Đông và châu Phi tốn rất nhiều thời gian và chi phí, giảm khả năng cạnh tranh của DN Việt hơn là các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản.

Bên cạnh đó, ông Phạm Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Tp.HCM, cho biết: hiện DN đang đứng trước thách thức về các rào cản kỹ thuật của các nước nhập khẩu. 

Thay vì chỉ lo kiểm định chất lượng sản phẩm ở đầu ra cuối cùng, yêu cầu của các nước phát triển bây giờ là phải thực hiện cả một quy trình để có thể ngăn ngừa được rủi ro. 

Do đó, để giúp các DN sản xuất ra các sản phẩm đáp ứng đủ tiêu chí để XK, đòi hỏi các DN phải thay đổi quan niệm và cách thức tổ chức sản xuất chuỗi cung ứng của mình, mỗi khâu đều có một tiêu chuẩn phòng ngừa rủi ro. 

“Giải pháp cần triển khai ngay là từ người nông dân đến DN chế biến đều phải tuân thủ quy trình sản xuất nghiêm ngặt. DN Việt không thể đánh bóng sản phẩm ở khâu cuối rồi XK, mà trong từng khâu trên toàn chuỗi cung ứng đều phải có kiểm định phòng ngừa rủi ro. Nghĩa là, DN XK phải có bộ hồ sơ đăng ký ngay từ đầu, bao gồm nguồn gốc nguyên liệu và nơi sản xuất, chế biến”, ông Hưng nói. 
 

Lê Thúy 

Ts. Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM)

Ngoài sức mua lớn, khu vực Trung Đông cũng có những nét khá đặc biệt. Để đưa hàng vào thị trường Trung Đông, các DN nên để ý tới đặc thù thị trường khu vực hồi giáo, với những quy định nghiêm ngặt về bao bì, chất lượng sản phẩm và rủi ro trong thanh toán cao do nhiều nhà NK Trung Đông không có thói quen mở L/C. Đối với các sản phẩm thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm NK vào đây cần phải có chứng nhận Halal (Giấy chứng nhận xác nhận, sản phẩm XK không có chất cấm theo yêu cầu của Luật Hồi giáo)… 

Ông Thân Đức Việt - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10

Việt Nam ký kết quá nhiều FTA, điều đó có nghĩa DN phải đẩy mạnh hội nhập sâu rộng với quốc tế. Tuy nhiên, để hỗ trợ DN, cơ quan nhà nước cần đẩy mạnh cải cách trong nước để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi giúp DN nâng cao năng lực, cạnh tranh được trên sân nhà và ở các thị trường xuất khẩu. 

Ông Lý Quốc Thịnh - Vụ Thị trường châu Á châu Phi (Bộ Công Thương)

Muốn tìm cách tiếp cận thị trường mới cần phải thông qua các kênh thông tin uy tín như đại sứ quán các nước; các hội chợ do các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia cũng như các hiệp hội của các tỉnh tổ chức, tham gia các hội chợ chuyên ngành lớn. Khi đã có khách hàng, muốn duy trì XK lâu dài, DN phải xây dựng mẫu mã, chất lượng sản phẩm phù hợp với thị hiếu khách hàng. 


 

Ý kiến bạn đọc ()