Diễn đàn
25/11/2017 06:15 PM +07:00
15/11/2017 07:58 AM +07:00

Lo dệt may “vào khuôn” Trung Quốc

Không chỉ chi phối nguyên phụ liệu của dệt may Việt Nam, nếu Trung Quốc lên chuỗi giá trị cao hơn, họ sẽ trở thành nơi thiết kế thời trang may mặc. Khi đó, nếu DN Việt Nam vẫn chấp nhận quy trình gia công, chúng ta sẽ phụ thuộc cả khâu thiết kế từ Trung Quốc thay vì từ châu Âu.

 

Theo thống kê của Bộ Công Thương, tính hết tháng 9/2017, xuất khẩu (XK) ngành dệt may đạt gần 23 tỷ USD, tăng 9,8% so với cùng kỳ. Dự báo, quý IV/2017 sẽ đạt 8 tỷ USD, nâng kim ngạch XK cả năm của ngành lên 31 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2016. 

Dệt may về đích sớm?

Suốt từ năm 2016 đến nửa đầu năm 2017, tình hình XK dệt may khá ảm đạm. Một trong những yếu tố tác động không tích cực tới ngành xuất phát từ việc Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược Xuyên Thái Bình Dương (TPP), làm cho một số khách hàng định chuyển đơn hàng về Việt Nam khựng lại.

Do vậy, bước sang 2017, ngành dệt may chỉ đặt kế hoạch tăng trưởng 6,5-7% với kim ngạch trên 30 tỷ USD. 

Tuy nhiên, với kết quả đạt được đến thời điểm này, ngành dệt may đang có khả năng về đích sớm so với mục tiêu. Đặc biệt, với đà tăng trưởng của dệt may 2017, chuyên gia cùng DN trong ngành dự báo, năm 2018 sẽ là năm khởi sắc của ngành dệt may với đà tăng trưởng XK ở mức hai con số. 

Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội Dệt may Thêu đan Tp.HCM, đánh giá năm 2017, ngành dệt may vẫn đối diện nhiều khó khăn nhưng tăng trưởng so với 2016 khoảng 10%. 

Với sự chuẩn bị của DN, tiểu thương về phát triển công nghiệp hỗ trợ, dự báo thành tích XK 2018 tốt hơn 2017, tăng trưởng trên 10%. 

“DN đang nghiên phương thức sản xuất FOB, ODM nhằm tạo ra giá trị mới, giảm bớt giá trị gia công. Tp.HCM đang chuẩn bị thành lập trung tâm phát triển thời trang với quy mô chưa từng có trên cả nước, tạo động lực thúc đẩy dệt may của cả nước. Đây sẽ tạo động lực không chỉ năm 2017 mà còn 2018”, ông Hồng cho biết.

Tuy nhiên, ông Hồng cũng chỉ ra thách thức của 2018, ngành dệt may vẫn tiếp tục bị cạnh tranh gay gắt bởi các DN các nước xung quanh như Campuchia, Myanmar, Trung Quốc… Các nước này không chỉ đột phá về thị phần XK mà ngay tại thị trường trong nước, các chính sách về bảo hiểm, đất đai, thuế đều thấp hơn so với Việt Nam.

Cụ thể, nếu xét về chi phí, hàng dệt may Việt Nam còn chịu áp lực do chi phí vốn trong nước cao hơn nhiều so với đối thủ cạnh tranh. Thuế thu nhập DN ở Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh… đánh vào dệt may thấp hơn nhiều so với Việt Nam.

Ở các nước đó không có hiện tượng Nhà nước quyết định liên tục tăng lương tối thiểu, kéo theo đó là chi phí bảo hiểm xã hội tăng như ở Việt Nam. 

Hơn nữa, nhiều chuyên gia cho rằng sản phẩm dệt may Việt Nam phải gánh chịu những chi phí vận chuyển, chi phí làm thủ tục hành chính, chi phí hải quan, chi phí không tên… cao hơn rất nhiều so với đối thủ cạnh tranh. Đây cũng là nguyên nhân cản trở sự tăng trưởng XK hàng dệt may Việt Nam.

Đáng chú ý, gần đây, theo phân tích của một chuyên gia, một số nước đã có nhiều hành động điều chỉnh lại quan hệ tỷ giá đồng nội tệ so với đồng ngoại tệ mạnh để nâng cao năng lực cạnh tranh XK. Năm 2016, Ấn Độ phá giá đồng nội tệ 15% so với 2015. Trung Quốc điều chỉnh quan hệ tỷ giá để nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng XK Trung Quốc… 

“Trong khi đó, Việt Nam lại ổn định tỷ giá trong một thời gian dài. Trên một góc độ nào đó, đây cũng là nguyên nhân không nhỏ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam XK ra thế giới”, vị chuyên gia này nói.

Chưa kể, theo xu hướng chung trong thoả thuận các Hiệp định Thương mại tự do (FTA), việc xác định nguồn gốc xuất xứ hàng dệt may để được hưởng ưu đãi được tính từ sợi hoặc vải. Chính vì vậy, nhiều nước đã dành một nguồn kinh phí đáng kể để đầu tư vào các khâu trước may.

Tương lai dệt may còn phụ thuộc mẫu thiết kế từ Trung Quốc

Trung Quốc chi phối từ “A đến Z”

Ví như Bangladesh trước đây chỉ có may, nay đã đầu tư mạnh vào dệt và nhuộm; Pakistan trước đây chỉ trồng bông, sản xuất sợi nay đã đầu tư cho sản xuất vải và nhuộm. Chính cách làm như vậy, đã tạo ra một chuỗi sản xuất – cung ứng và giúp cho năng lực cạnh tranh hàng dệt may của những nước này tăng lên đáng kể. Về khâu này, Việt Nam làm chậm hơn so với đối thủ cạnh tranh. 

Nỗi lo ngành dệt may phụ thuộc Trung Quốc đang ngày càng lớn. Theo thống kê, Việt Nam chỉ cung cấp được 20 – 30% nguyên phụ liệu cho công nghiệp dệt may, số còn lại phải nhập khẩu. Việt Nam nhập nguyên liệu nhiều nhất từ Trung Quốc, chiếm trên 40%, ngoài ra còn nhập từ Đài Loan, Hàn Quốc… Trung Quốc đồng thời cũng là thị trường XK dệt may lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần 50%. 

Tuy nhiên, theo dự báo, Trung Quốc phát triển lên chuỗi giá trị cao hơn, tức là họ trở thành người thiết kế quần áo với thương hiệu riêng. Nếu DN dệt may Việt vẫn chấp nhận sản xuất gia công thì lúc đó chúng ta tiếp tục phụ thuộc mẫu thiết kế từ Trung Quốc thay vì từ châu Âu.

Phân tích rõ hơn, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), chia sẻ Trung Quốc đang thể hiện tham vọng nâng mình lên trong chuỗi giá trị dệt may, trở thành những nước đi đầu, làm chủ công nghệ nguồn như châu Âu và Nhật Bản.

Thế hệ sản xuất hàng dệt may thứ nhất là các quốc gia châu Âu và Nhật Bản, mặc dù giờ họ không sản xuất mà chuyển sang thiết kế. Thế hệ thứ hai là Hàn Quốc, giờ họ cũng không làm. Thế hệ thứ ba là Trung Quốc, hiện nay thay vì sản xuất, họ chuyển hướng đầu tư, xây dựng thương hiệu. 

“Việt Nam ở rất gần Trung Quốc, sẽ trở thành nơi hứng nguồn công nghệ cũ, sức ép đầu tư từ Trung Quốc”, ông Hải lo ngại. 

“Vì vậy, một mặt Việt Nam cần tính tới đẩy mạnh XK sang Trung Quốc. Mặt khác, chúng ta cần tìm nguồn công nghệ cao hơn để không đi sau Trung Quốc và cạnh tranh bình đẳng với họ”, ông Hải đề xuất. 

Các chuyên gia cũng cho rằng sau khi vào TPP-11, Việt Nam có thể bị các quốc gia ngoài TPP-11 lợi dụng về xuất xứ hàng hoá. Như DN Trung Quốc có thể ồ ạt đầu tư nhà máy tại Việt Nam, sản xuất hàng hoá rồi xuất sang các nước thành viên TPP-11 để hưởng thuế suất thấp. 

Trên thực tế, chuẩn bị có TPP, các DN đầu tư nước ngoài đầu tư mạnh vào vùng nguyên liệu ở Việt Nam nói riêng và ngành dệt may Việt Nam nói chung. Đến nay, dù tương lai TPP – 11 chưa được quyết định chính thức, song làn sóng đầu tư FDI từ Trung Quốc vào dệt may vẫn khả quan. 

Trong những tháng đầu năm 2017, nhiều dự án xơ sợi, dệt may của các nhà đầu tư Trung Quốc, Đài Loan,

Hồng Kong được cấp phép như dự án Nhà máy công ty TNHH Polytex Far Easter, điều chỉnh tăng vốn đầu tư thêm gần 486 triệu USD. Nhà đầu tư Trung Quốc cũng đổ hơn 220 triệu USD vào dự án Nhà máy sản xuất polyester và sợi tổng hợp Billlion Việt Nam tại Tây Ninh….
 

Lê Thúy
 

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu, Bộ Công Thương

Giá lao động tại Trung Quốc đang tăng lên và Trung Quốc cũng đang chuyển sang áp dụng tự động hoá và công nghệ cao, do vậy những nhà đầu tư có công nghệ cũ sẽ tìm đến Bangladesh, Srilanka hay Việt Nam. Việt Nam có thể là cơ hội cho những nhà đầu tư này. 

Ts. Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR)

Để nâng cao sức cạnh tranh, DN cần phát huy ưu thế của mình là tay nghề điêu luyện của người lao động. Tôi đi sang Myanmar, Campuchia, Lào hay Indonesia thì thấy tay nghề của lao động của Việt Nam tốt hơn. Nếu khai thác điều đó, cùng với đổi mới phương thức quản lý, DN có thể nâng cao giá trị gia tăng. 

Ông Phạm Xuân Hồng - Chủ tịch Hội Dệt may Thêu đan Tp.HCM 

Băn khoăn dệt may Việt Nam trong giai đoạn mới là sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc. Trên con đường tơ lụa thế kỷ 21, Việt Nam ở đâu, Việt Nam có làm chủ được không, hay chỉ là một phần trong đó. Ví dụ làm chủ để cỡi con lạc đà hay chỉ là người dắt lạc đà.

 

Ý kiến bạn đọc ()