Diễn đàn
21/11/2017 01:11 PM +07:00
02/11/2017 08:24 AM +07:00

Môi trường kinh doanh: Tăng hạng, doanh nghiệp vẫn sợ...“hành”

Việt Nam tăng 14 bậc về môi trường kinh doanh nhưng Thái Lan tăng 20 bậc, Indonesia tăng 19 bậc, Brunei tăng 16 bậc. Điều đó có nghĩa rằng mục tiêu Việt Nam đạt mức độ trung bình của các nước ASEAN 4 còn rất xa. Chưa kể, DN vẫn than không sợ gì bằng rủi ro chính sách, không ngại gì bằng ngại thực thi các hồ sơ thủ tục hành chính.

 

Báo cáo Môi trường kinh doanh 2018 với chủ đề “Cải cách để tạo việc làm (Doing Business)” do Ngân hàng Thế giới (WB) công bố, Việt Nam đã tăng 14 hạng so với năm 2017.

WB đánh giá, Việt Nam xếp hạng 68/190 nền kinh tế được đánh giá, tăng 14 bậc so với đánh giá trong năm 2017 (82/190 nền kinh tế). Môi trường kinh doanh của Việt Nam được quốc tế đánh giá cao vì có nhiều cải thiện từ chính sách của Chính phủ, 8/10 chỉ số tăng hạng.

Đừng vội “tự mãn, rung đùi”

Theo WB, Việt Nam là một trong hai nước thực hiện nhiều cải cách nhất trong 15 năm qua. Hiện nay, doanh nhân tại Tp.HCM chỉ mất 22 ngày và 6,5% thu nhập đầu người để đăng ký thành lập DN mới, so với 61 ngày và 31,9% thu nhập trong năm 2003. 

Đánh giá về nỗ lực này, ông Lê Đăng Doanh, chuyên gia Kinh tế, cho rằng ghi nhận của quốc tế với nỗ lực của Chính phủ Việt Nam, của các bộ là bước đầu đáng mừng. “Tôi tin rằng các chỉ số trong báo cáo là một căn cứ, ngoài các căn cứ về chi phí khác như thuế, vận tải, đất đai… họ sẽ có thêm những tư liệu để quyết định đầu tư cả đối với khu vực FDI và khu vực đầu tư trong nước”.

Tuy nhiên, ông Doanh khuyến cáo rằng Việt Nam không nên “tự mãn, rung đùi” bởi thứ hạng 68/190 nước chưa phải là mức cao lắm, dù có vượt so với một số nước và vượt qua chính chúng ta, song để tạo đột phá, chúng ta cần làm nhiều hơn nữa về cải thiện chính các chỉ số đã có tiến bộ.

Bà Nguyễn Minh Thảo, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đánh giá, môi trường kinh doanh tăng 14 bậc so với năm ngoái là mức tăng bậc nhiều nhất trong thập niên qua. 

Song phân tích cụ thể, bà Thảo cho biết, vẫn còn 4/10 chỉ số môi trường kinh doanh giảm bậc, gồm Khởi sự kinh doanh (giảm 2 bậc), Đăng ký sở hữu tài sản (giảm 4 bậc), Giao dịch thương mại qua biên giới (giảm 1 bậc) và Giải quyết phá sản doanh nghiệp (giảm 4 bậc). 

“Sự giảm bậc không phải do các chỉ số không có sự cải thiện mà do các quốc gia khác có sự cải thiện tốt hơn Việt Nam trên các chỉ số này, vì không có chỉ số nào giảm điểm, 3 trong 4 chỉ số tăng điểm, 1 chỉ số không thay đổi về điểm số”, bà Thảo nói.

Điều bà Thảo băn khoăn hơn nữa là Việt Nam hiện đứng sau 4 nước trong khu vực ASEAN, gồm: Singapore (thứ 2); Malaysia (thứ 24); Thái Lan (thứ 26); và Brunei (thứ 56). Trong năm nay, cùng với Việt Nam, ba nước gồm Thái Lan, Indonesia và Brunei cũng có sự tăng hạng vượt bậc và thậm chí nhanh hơn Việt Nam. 

Cụ thể là Thái Lan tăng 20 bậc; Indonesia tăng 19 bậc; Brunei tăng 16 bậc. Trong đó, hai năm gần đây, Indonesia và Brunei liên tục có sự tăng hạng đáng kể và với tốc độ nhanh hơn nước ta. Năm 2016, Indonesia tăng 15 bậc, Brunei tăng 25 bậc. 

Với đà cải cách mạnh mẽ của các nước trong khu vực, mục tiêu Việt Nam đạt mức độ trung bình của các nước ASEAN 4 trên các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh sẽ trở nên thách thức và đòi hỏi chúng ta phải quyết tâm và nỗ lực nhiều hơn.

Làm một ngày, chờ một tháng

“Với đà cải cách mạnh mẽ của các nước trong khu vực, mục tiêu Việt Nam đạt mức độ trung bình của các nước ASEAN 4 trên các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh sẽ trở nên thách thức và đòi hỏi chúng ta phải quyết tâm và nỗ lực nhiều hơn”, bà Thảo nói.

Trong khi đó, về phần DN, nỗi sợ rủi ro chính sách vẫn chưa có dấu hiệu suy giảm. Ông Tạ Quyết Thắng, Tổng Giám đốc công ty TNHH Sơn Trường, chia sẻ rằng thủ tục hành chính luôn là cái mà DN quan tâm. “Làm thủ tục một ngày nhưng phải chờ thông qua một tháng”. 

Ông Thắng chia sẻ: “Tôi có hai dự án đầu tư gần 200 tỷ đồng. Tôi triển khai có 6 tháng thôi, nhưng thủ tục hành chính lúc bấy giờ yêu cầu hoàn thiện sồ sơ là 7 tháng. Đến giờ, gần 2 năm vẫn không xong.

Không xong giấy phép đầu tư, kinh doanh thì ngân hàng không cho vay vốn. Bây giờ, không thể trách ai được, cũng không thể trách nơi làm được vì hoàn toàn do các văn bản pháp quy, nào là luật, nghị định, thông tư yêu cầu”.

Ông Thắng cho rằng “Người công chức thừa hành, vậy nên họ cứ căn cứ vào luật, nghị định, thông tư để triển khai. Vậy nên điểm gỡ chính là cấp thực thi”.

“Chúng ta đừng hy vọng nhiều ở cải cách hành chính. Một bộ máy đồ sộ một ngày “đẻ ra” bao nhiêu văn bản pháp quy, cái sản sinh với cái bỏ đi tỷ lệ bằng nhau. Thậm chí, cải cách huỷ bỏ được 1 nhưng đẻ ra 10”, ông Thắng bi quan nói.

Ông Vũ Huy Đông, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc công ty CP Damsan, chia sẻ, trong môi trường kinh doanh hiện nay, từ 5 năm trở lại đây, môi trường kinh doanh đã có nhiều cải thiện. Thủ tướng đã và đang chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu bộ ngành cải cách hành chính, tháo gỡ khó khăn cho DN. 

Tuy nhiên, theo ông Đông, Thủ tướng thì yêu cầu quyết liệt cải cách hành chính, giảm thời gian, hồ sơ giấy tờ cho DN, nhưng để thực hiện được thì còn rất dài.

Ông Đông ví dụ, một dự án đầu tư, ông mất 24 tháng để làm hồ sơ pháp lý, dự án thứ 2 mất 18 tháng hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Tính từ khi bắt đầu thực hiện cho tới triển khai, thời gian nộp hồ sơ bằng thời gian triển khai. 

“Thủ tướng yêu cầu vậy, các bộ ngành địa phương vào cuộc, kêu giảm thời gian, hồ sơ pháp lý cho DN. Nhưng một số bộ cứ ban hành thủ tục, vậy chẳng phải một bên cứ sinh, trong khi một bên loay hoay giảm”. 

Do vậy, ông Đông kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành rà soát thông tư nghị quyết của Chính phủ xem điều nào chồng chéo, rườm rà. Các thông tư của bộ ngành cũng cần đả động đến. Nếu quy định đó cần thiết phải thực thi, các tỉnh, địa phương mà bỏ qua hồ sơ pháp lý để thuận lợi cho nhà đầu tư thì khi có vấn đề lại bị truy cứu trách nhiệm. 

“Chính phủ và Bộ ngành phải giải quyết nút thắt này để tháo gỡ cho các địa phương. DN không sợ gì bằng rủi ro chính sách. Không có gì ngại bằng thực hiện các hồ sơ thủ tục hành chính”, ông Đông khuyến nghị.

Cùng với đó, đề cập tới vấn đề chi phí đè nặng DN, ông Đông cho biết năm 2015, ông thành lập công ty con nằm trong công ty lớn, đầu tư nhà máy sợi với hơn 40.000 cọc sợi. Sau 10 tháng hoạt động, công ty phải trả 36 tỷ đồng tiền thuế trong 2017, tiền điện 36 tỷ đồng, ngân hàng 20 tỷ đồng tiền lãi, trả lương 250 cán bộ nhân viên hết 25 tỷ đồng, thu khấu hao 25 tỷ đồng, từ thiện xã hội nửa tỷ đồng. Như vậy chủ đầu tư chỉ được 12 tỷ đồng. 
 

Lê Thúy 
 

Ông Vũ Huy Đông - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Damsan

Càng sớm giải quyết các rào cản trói buộc DN, DN càng phát triển. DN tư nhân cần Nhà nước càng đổi mới, cải cách, tháo bỏ những ràng buộc cho DN bao nhiêu thì tốt bấy nhiêu, chứ DN không cần Nhà nước cho tiền và Nhà nước cũng không bao giờ có nhiều tiền để cho các DN. 

Ông Nguyễn Văn Đệ - Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh Thanh Hoá

Tỷ lệ công chức làm qua loa, rút ngắn thời gian nhưng lại đi nhiều vòng là chuyện thường thấy. Không gặp từ “anh” chuyên viên trở lên coi như dự án không thành. “Lò đã cháy” nhưng chỉ ở cấp cao, cấp dưới không kỷ luật được. Kỷ luật khó lắm vì đó là bước đệm của lợi ích nhóm. Vẫn là cái tội hành DN từ bộ ngành trung ương cho tới địa phương. 


Ông Lê Đăng Doanh - Chuyên gia Kinh tế 

Kinh tế tư nhân phát triển dưới mức tiềm năng, cứ nói DN thành lập mới nhiều, mà không nói tới DN phá sản, đóng cửa nhiều. 10 ông khởi nghiệp cuối năm chỉ còn 7-8 ông. 4 ông mới có đến 3 ông cũ đóng cửa. Cần phải giảm chi phí thời gian, tiền bạc cho DN hơn nữa.

 

Ý kiến bạn đọc ()