Diễn đàn
17/12/2017 08:46 PM +07:00
05/12/2017 08:14 AM +07:00

Nhiều doanh nghiệp Việt bị bán hớ

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (CPH DNNN), hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) hay nhượng quyền thương mại… đang diễn ra mạnh mẽ, nhưng vì không định giá đúng giá trị thương hiệu mà nhiều DN đã rơi vào tình cảnh bán hớ. Nguyên nhân xuất phát từ nhiều quy định pháp lý chưa rõ ràng và chặt chẽ khiến DN bối rối khi định giá. Đồng thời, chính bản thân DN cũng chưa chú trọng tới việc xây dựng và định giá thương hiệu của mình.

 

Ông Samir Dixit, Giám đốc Vùng châu Á – Thái Bình Dương, công ty Brand Finance, nhấn mạnh ngày càng có nhiều nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài đến Việt Nam tiến hành các hoạt động kinh doanh. Nếu DN không xác định giá trị thương hiệu sẽ không thể định giá được giá trị của mình.

Ông Samir nói: “Chúng ta phải định giá thương hiệu khi có ý định niêm yết, định giá trong quá trình phá sản hay M&A. Chúng ta phải biết mục tiêu định giá của mình là gì. Nếu không thì không kiểm soát được giá trị thương hiệu của chính chúng ta”.

Vietnam Airlines “đánh rơi” 10 triệu USD?

Ở Việt Nam, ông Samir nhận định, 3 năm vừa qua, các giao dịch mua bán DN chưa hẳn đã tốt. Cụ thể, nếu so sánh các thương vụ của Việt Nam với các nước trong châu Á, giá trị chúng ta nhận được thấp hơn nhiều. Giá trị thu về của Việt Nam trung bình chỉ đạt 10,7%, trong khi ASEAN là 13,7%, Malaysia là 16,3% và Singapore là 25,9%.

“Câu hỏi đặt ra là Việt Nam có những yếu tố như dân số trẻ, đồng nội tệ ổn định, GDP tăng trưởng tốt… nhưng tại sao lợi nhuận thu được từ các thương vụ lại thấp? Nguyên nhân là các thương hiệu trong khu vực được định giá chính xác, đúng đắn hơn chúng ta”, ông Samir nói. 

Đáng chú ý, ông Samir lưu ý, các thương hiệu và DN trong ngành công nghiệp tài chính, tiêu dùng (lương thực và hàng tiêu dùng), công nghệ thông tin, y tế, giải trí, viễn thông, dịch vụ tiện ích và năng lượng cần phải thận trọng hơn về định giá, vì họ sẽ là mục tiêu chính cho việc mua lại rẻ hơn. 

Theo ông Lại Tiến Mạnh, Giám đốc công ty Mibrand, ở Việt Nam, làn sóng M&A diễn ra khá mạnh mẽ nhưng có vẻ như nhiều thương hiệu của DN chưa được định giá đúng giá trị của nó. Nếu giá trị thương hiệu được đánh giá chuẩn tắc theo quy định của quốc tế, chúng ta có thể thu về khoản tiền lớn hơn nữa từ phía NĐT.

“Sự không quan tâm tới việc này sẽ gây tổn thất cho cả DN và Nhà nước. Nhất là DNNN, khi mua cổ phần, NĐT không chịu trả khoản phí cho thương hiệu DN thì đó là tổn thất của DN”, ông Mạnh chỉ rõ nguy cơ. 

Cho biết, hiện chưa có con số chính xác về thiệt hại của DN khi chưa được định giá đúng, ông Mạnh chia sẻ cụ thể về trường hợp của Vietnam Airlines. 

Vietnam Airlines đã có một đợt bán cổ phần cho NĐT Nhật Bản. Nhưng theo tính toán của Brand Finance, thương vụ đó đáng lẽ NĐT phải trả thêm khoảng hơn 10 triệu USD mới xứng đáng cho giá trị của Vietnam Airlines tại thời điểm đó.

Nhắc lại câu chuyện CPH Hãng Phim truyện Việt Nam khi đơn vị này bị định giá 0 đồng, ông Mạnh nêu quan điểm: Đó là một sai lầm vì bất kỳ một thương hiệu nào cũng phải định giá, dù ít dù nhiều, chứ không thể là 0 đồng. 

Hơn nữa, hiện nay, định giá thương hiệu tại các DN Việt là khái niệm tương đối mới, nhiều công ty chưa biết nhiều về vấn đề này, dù trên thế giới, đánh giá thương hiệu là hoạt động phổ biến. Nhất là M&A, họ đánh giá cao sức mạnh và giá trị thương hiệu DN, NĐT cũng sẵn sàng bỏ ra chi phí lớn cho tài sản vô hình của DN.

Ông Đặng Xuân Minh, Tổng Giám đốc AVM Vietnam, đồng sáng lập Diễn đàn M&A Việt Nam cho rằng DN Việt mới dừng ở góc độ tự đánh giá về thương hiệu và làm công tác truyền thông. Điều đó dẫn tới định giá thương hiệu có nhưng chỉ tự phát, các bên thực hiện tự giao dịch với nhau. Trong đó, việc các công ty nhà nước CPH đã để lại nhiều bài học vì tài sản vô hình thường bị “bỏ quên”.

Brand Finance cho biết, do chưa định giá đúng thương hiệu của mình mà Vietnam Airlines mất 10 triệu USD khi bán cổ phần cho nhà đầu tư Nhật Bản 
 

Doanh nghiệp bối rối vì quy định pháp lý

Trước thực trạng trên, theo các chuyên gia, nguyên nhân xuất phát từ các quy định pháp lý của Việt Nam chưa chặt chẽ và rõ ràng. 

Ông Mạnh cho rằng chính việc này đã khiến các DN Việt Nam khi tiến hành M&A rất lúng túng vì không biết định giá thương hiệu thế nào: “Quy định pháp lý của Việt Nam còn chưa chặt chẽ. Nếu chúng ta quy định rõ ràng trong các thương vụ M&A hay CPH, DN phải tính toán giá trị của mình phân định rõ theo hai nhóm là tài sản hữu hình và vô hình, khi đó bản thân DN và NĐT sẽ chú ý hơn đến mặt tài sản vô hình”, ông Mạnh đề xuất. Do chuyên môn, năng lực của các công ty trong nước chưa cao, vì thế, nên thuê các công ty chuyên nghiệp trên thế giới về tư vấn. 

Trong khi đó, theo ông Minh, việc định giá thương hiệu ở Việt Nam không hề đơn giản như tiếp cận thông tin của DN (chỉ có báo cáo tài chính, trong khi không có thông tin tương lai); thông tin so sánh hay chỉ số rất khó tiếp cận (nước ngoài có phân tích chỉ số bình quân của ngành, chỉ số so sánh, ở Việt Nam không có nên một số bên phải tham khảo chỉ số nước ngoài). Ngoài ra, ở Việt Nam, giao dịch phổ biến của việc sử dụng nhãn hiệu chưa nhiều. 

Vì thế, ông Minh đề xuất, Nhà nước cần ban hành những cơ sở pháp lý rõ ràng hơn về định giá thương hiệu, hướng dẫn về định giá thương hiệu, đấu giá minh bạch và bán theo lộ trình. Tổ chức định giá cần nhấn mạnh vai trò tiên phong của các tổ chức định giá thương hiệu quốc tế, vai trò của các bảng xếp hạng thương hiệu, các tổ chức định giá đẩy mạnh dịch vụ định giá thương hiệu. 

Đặc biệt, DN cũng cần chú trọng đầu tư và xác định giá trị thương hiệu. Mỗi DN cần xây dựng chiến lược bảo vệ, mua lại và phát triển thương hiệu của mình. Lên kế hoạch M&A để có thương hiệu nhánh, thương hiệu công ty phát triển khác nhau. 

Ông Samir Dixit khuyến nghị, các DN nên sử dụng phương pháp quốc tế để tự định giá thương hiệu của mình. Nếu phương pháp mà DN sử dụng không được quốc tế công nhận thì giá trị thương hiệu của DN không được chấp nhận.

“Quy trình thủ tục và định giá của mình phải được công nhận trên toàn cầu. Nếu các hoạt động định giá của DN không tuân thủ theo hoạt động kế toán quốc tế thì sẽ không có ý nghĩa”, ông Dixit nhận định. 

Lê Thúy 
 

 

Ông Samir Dixit - Giám đốc điều hành Brand Finance châu Á – Thái Bình Dương

 

Thương hiệu được coi là tài sản vô giá của DN. Thậm chí, tại nhiều DN, tài sản thương hiệu lớn hơn tài sản vật chất. Do vậy, việc định giá giá trị thương hiệu theo tiêu chuẩn tài chính hết sức quan trọng, góp phần giảm thiểu cho Nhà nước về thất thoát trong quá trình CPH và tránh cho DN thiệt thòi trong quá trình cạnh tranh, nhượng quyền thương mại, M&A… Có thể xem định giá thương hiệu hiện nay là hoạt động cần thiết, đồng thời là định hướng ưu tiên của mỗi DN. 

Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại

 

Quản lý thương hiệu là điều quan trọng để thúc đẩy việc định giá cổ phiếu, sáp nhập và mua bán cũng như tăng khả năng cạnh tranh trong khu vực, toàn cầu. Vì vậy, phương pháp tiếp cận quản lý thương hiệu cơ bản phải thay đổi với việc tập trung mạnh hơn vào đo lường giá trị kinh tế và sự trở lại của cổ đông mà thương hiệu có thể mang đến. 

Ông Lại Tiến Mạnh - Giám đốc công ty Mibrand

 

Ngay cả khi DN được được định giá cao nhưng nếu không chú ý gìn giữ, nuôi dưỡng và phát triển giá trị thương hiệu, giá trị này có thể tụt giảm. Bản thân danh sách 50 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam năm 2017 cũng đã có nhiều thương hiệu bị tụt giảm. Năm nay, 11 thương hiệu mới lần đầu tiên xuất hiện trong top 50, điều đó có nghĩa 11 thương hiệu cũ đã bị loại khỏi danh sách. 

Ý kiến bạn đọc ()