Diễn đàn
20/11/2017 02:37 AM +07:00
18/07/2017 08:36 AM +07:00

Nông nghiệp khó “hút” vốn ngoại

Năm nay, một trong những nhiệm vụ chiến lược của ngành nông nghiệp là thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhưng đã qua 6 tháng đầu năm, mức vốn “hút” được vẫn chưa tương xứng tiềm năng. Tính đến ngày 20/6, tổng vốn FDI vào nông nghiệp đạt 3,46 tỷ USD, với 516 dự án, bằng 1,1% tổng vốn FDI (306,3 tỷ USD).

 

Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH&ĐT), tính tổng số vốn cấp mới, tăng thêm và mua cổ phần trong lĩnh vực nông nghiệp 6 tháng đầu năm 2017 đạt 137 triệu USD, trong đó cấp mới 127 triệu USD; 5 dự án tăng vốn, với hơn 6,16 triệu USD; 14 dự án mua cổ phần, với hơn 3,77 triệu USD.

“Tổng vốn FDI sáu tháng đầu năm 2017 đạt 19,2 tỷ USD. FDI vào nông nghiệp chiếm 0,7% tổng vốn FDI vào Việt Nam trong 6 tháng qua”, Cục Đầu tư nước ngoài cho biết.

Vẫn “chê” nông nghiệp

Trong 18 ngành thu hút FDI, FDI vào nông nghiệp đứng thứ 12 về số dự án và đứng thứ 10 trong những ngành thu hút được lượng vốn đăng ký thời gian qua.

So với số vốn FDI vào những ngành công nghiệp chế tạo, sản xuất điện, khí và buôn bán ô tô, xe máy, FDI vào ngành nông nghiệp chưa bằng 1/10 số vốn thu hút.

Chính phủ rất kỳ vọng vào nông nghiệp xanh, sạch để đạt tăng trưởng và làm động lực thúc đẩy tăng trưởng tương tự các ngành chế tạo – chế biến nhưng nhìn vào số dự án tăng thêm, số dự án tích lũy trong các năm giữa hai khu vực này, chúng ta thấy có sự chênh lệch rất lớn.

Lũy kế đến thời điểm hiện tại, FDI vào chế tạo – chế biến có hơn 12.000 dự án, 180 tỷ USD, với những dự án tỷ đô được rót từ các đối tác hàng đầu như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Anh, Mỹ.

Trong khi đó, FDI vào nông nghiệp hiện nay chỉ hơn 500 dự án, tổng vốn 3,46 tỷ USD, trung bình mỗi dự án chỉ có vốn khoảng 6 triệu USD (136 tỷ đồng), chưa bằng một nửa mức vốn bình quân 15 triệu USD (342 tỷ đồng) của mỗi dự án đầu tư vào công nghiệp chế tạo – chế biến.

Bên cạnh đó, việc phân bổ dòng vốn FDI vào nông nghiệp chưa đồng đều, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như chế biến gỗ và lâm sản, chăn nuôi và chế biến thức ăn chăn nuôi, trong khi các lĩnh vực chế biến nông sản và thủy sản còn rất hạn chế.

Trước thực trạng trên, ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp (DN) đầu tư nước ngoài, đặt câu hỏi rằng ngành nông nghiệp Việt Nam luôn được đánh giá có tiềm năng và lợi thế lớn, nhưng thời gian qua, vì sao dòng vốn FDI vào nông, lâm, ngư nghiệp vẫn rất hạn chế?

Ông Toàn cho biết, trong dự thảo đề án “Tăng cường thu hút và quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp giai đoạn 2014 – 2020, định hướng 2030” đã đề cập toàn diện về thực trạng, những nguyên nhân và hệ thống giải pháp.

Có năm nguyên nhân cơ bản là: tiềm ẩn nhiều rủi ro trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; nông nghiệp Việt Nam còn manh mún, sản xuất nhỏ, tự cung tự cấp; chưa có phương thức phù hợp với tính chất trình độ của nông dân; thiếu tính liên kết bền vững và chính sách ổn định; định hướng chiến lược thu hút FDI vào nông nghiệp chưa rõ ràng.

Vốn FDI chảy “nhỏ giọt” vào nông nghiệp

Tạo ra lợi thế nào?

Tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng thừa nhận rằng dù đã có chính sách, cơ chế nhưng trên thực tế, thu hút đầu tư vào nông nghiệp gặp nhiều khó khăn.

Bộ trưởng Dũng cho biết số DN nước ngoài đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn không thể vượt qua con số 1%. Trong khi đó, nông nghiệp Việt Nam còn rất tiềm năng và lợi thế, song tổng số vốn đầu tư xã hội dành cho lĩnh vực nông nghiệp còn rất khiêm tốn, chỉ đạt 5,5%, trong khi nông nghiệp vẫn đóng góp 18% cho GDP.

“Khu vực này rất cần vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nhưng hiện nay, việc thu hút chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 1 – 2%. Chính sách của chúng ta đưa ra có lẽ chưa phù hợp với thực tế và chưa đủ sức hấp dẫn”, Bộ trưởng nhận xét.

Do đó, việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp sau gần 30 năm qua cho kết quả hết sức hạn chế. Trong khi đó, quy mô về đất đai vẫn không được cải thiện, còn nhỏ lẻ và manh mún, không có diện tích lớn để tạo được khả năng tích tụ như kiểu cánh đồng mẫu lớn. Vì vậy, không thể áp dụng ngay được cơ giới hóa, khoa học kỹ thuật, các tiến bộ và mô hình.

Điều này cho thấy, dù liên tục được nhắc tới song việc thu hút vốn FDI vào nông nghiệp vẫn còn nhiều chông gai. Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Chính sách và Phát triển Nông nghiệp nông thôn (IPSARD), kể lại câu chuyện về quá trình thực hiện Báo cáo Việt Nam năm 2035 của Ngân hàng Thế giới, khi xác định ngành mũi nhọn của Việt Nam trong tương lai, các chuyên gia khẳng định ngành nông nghiệp và công nghệ thông tin là hai ngành có lợi thế rõ rệt của Việt Nam.

“Điều này có nghĩa, DN không nên đặt câu hỏi có hay không nên tiếp tục đầu tư vào nông nghiệp mà cần trả lời câu hỏi là tập trung đầu tư cho ngành nông nghiệp lên một đẳng cấp cao hơn với công nghệ sản xuất mới. Đây là nguyên nhân khởi nguồn để phát triển nông nghiệp công nghệ cao”, ông Tuấn nói.

Số liệu đầu tư hiện nay vào ngành nông nghiệp cho thấy vẫn ở mức rất thấp, xu hướng tỷ trọng giảm dần, số lượng DN năm 2016 khoảng 4.300 DN, cộng thêm các DN chế biến, dịch vụ đầu ra là 6.000 DN; tổng có khoảng 10.000 DN so với 600.000 DN đang hoạt động.

“Số lượng DN hoạt động như vậy chỉ là “muối bỏ bể”. Vì vậy, chúng ta phải làm sao để cộng đồng DN trong và ngoài nước thấy được lợi ích khi đầu tư vào ngành nông nghiệp Việt”, ông Tuấn nhận xét.

Do vậy, ông Tuấn đề xuất: “Đầu tư vào nông nghiệp dù có lợi thế nhưng rủi ro trong ngắn hạn cao nên phải có cách bù đắp phần người ta thiệt thòi đó, ít nhất phải giảm thuế, ưu đãi thuế cho họ”.

Lê Thúy

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Viện trưởng Viện Chính sách và Phát triển Nông nghiệp nông thôn (IPSARD)

Lợi thế so sánh trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài chưa hấp dẫn, chưa đủ để các nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Trong khi đó, hạ tầng và nguồn lực ở các vùng nông thôn của Việt Nam còn hạn chế, kết nối giữa DN, người dân và các nhà đầu tư, các thủ tục còn phức tạp. Bộ KH&ĐT đang phối hợp với Bộ NN&PTNT sửa đổi Nghị định 210, tăng sự hỗ trợ của Trung ương, ưu đãi cho DN trong nông nghiệp, giảm chi phí, cải cách thủ tục hành chính. Hy vọng với những việc đã và đang làm sẽ mở ra cơ chế khả thi hơn cho nhu cầu thu hút FDI vào nông nghiệp.

Ông Atsusuke Kawada - Trưởng Đại diện Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO)

Khó khăn lớn nhất khi đầu tư vào nông nghiệp là phải đảm bảo nguồn đất nông nghiệp. Song hiện nay, khi đã có quỹ đất làm nông nghiệp, các thủ tục cũng tương đối mất thời gian và gặp nhiều khó khăn. Nếu lãnh đạo địa phương quan tâm và có kế hoạch dành hẳn một quỹ đất nông nghiệp cho các DN FDI, DN sẽ dễ dàng hơn khi quyết định đầu tư vào lĩnh vực này.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Viện trưởng Viện Chính sách và Phát triển Nông nghiệp nông thôn (IPSARD)

Ở các nước trên thế giới, FDI vào nông nghiệp không phải quá nhiều. Vì vậy, câu chuyện là thu hút FDI vào nông nghiệp ở Việt Nam để làm gì, làm sao tận dụng được những lợi thế như công nghệ, thị trường, liên doanh tăng quy mô… Những việc đó cần chính sách, ưu tiên cụ thể. Điều quan trọng nhất hiện nay là làm sao để phát huy hữu dụng nhất khả năng tái cơ cấu nền nông nghiệp Việt Nam cũng như nối kết DN trong nước với người nông dân chứ không phải thu hút FDI bằng mọi giá.

 

Ý kiến bạn đọc ()