Diễn đàn
17/12/2017 08:47 PM +07:00
04/12/2017 07:59 AM +07:00

Tăng giá điện như... “điện giật”!

Giá điện tăng vì chi phí sản xuất cao hơn doanh thu bán điện, hai năm 9 tháng, giá điện không có sự điều chỉnh, bù lỗ biến động tỷ giá, đó là cách lý giải của cơ quan quản lý và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Song người dùng lại cảm thấy bất ngờ vì việc tăng giá điện quá đột ngột, chưa kể họ không được tham gia xem xét giá bán, nói cách khác là “mặc cả” giá điện.

 

Bắt đầu từ ngày 1/12, giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh lên mức mới là 1.720,65 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng), tăng 6,08% so với hiện hành (1.622,01 đồng/kWh). Chiều 1/12, Bộ Công Thương đã tổ chức họp báo để trả lời các câu hỏi liên quan tới việc tăng giá điện lần này.

Lãi nghìn tỷ, vẫn tăng giá điện?

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công Thương) một lần nữa khẳng định, việc điều chỉnh tăng giá điện dựa trên báo cáo đánh giá về giá thành điện năm 2016, được thực hiện bởi một tổ công tác do Bộ Công Thương thành lập với đại diện từ Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, đại diện Hội Điện lực Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. 

Tổ công tác sau đó đã kiểm tra để báo cáo với lãnh đạo Bộ Công Thương. Báo cáo này là một trong những cơ sở để quyết định tăng giá điện lần này, nhưng không phải cơ sở duy nhất. Cụ thể, căn cứ quyết định của Thủ tướng Chính phủ về khung giá bán lẻ điện 2016 – 2020. Tiếp đó là kết quả kiểm tra giá thành điện năm 2016, cơ sở giá bán lẻ điện do EVN xây dựng. 

Trước thực tế dư luận vẫn đang băn khoăn việc tại sao ngành điện đang lãi nhưng giá điện bán lẻ lại tăng 6,08%, đại diện Bộ Công Thương cho biết, lãi nhưng thực chất vẫn lỗ. Cụ thể, tổng chi phí sản xuất kinh doanh điện năm 2016 là 266.104,25 tỷ đồng; giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2016 là 1.665,29 đồng/kWh; doanh thu bán điện năm 2016 là 265.510,79 tỷ đồng (tương ứng giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.661,57 đồng/kWh). Kết quả, hoạt động sản xuất kinh doanh điện năm 2016 lỗ 593,46 tỷ đồng.

Tuy nhiên, do có thêm thu nhập từ các hoạt động có liên quan đến sản xuất kinh doanh điện trong năm 2016 như tiền bán công suất phản kháng, lãi tiền gửi, phí cho vay lại… nên EVN vẫn lãi 2.658 tỷ đồng. 

Ngoài ra, theo báo cáo của cơ quan kiểm toán độc lập, hiện nay, các khoản chi phí chưa tính vào giá thành sản xuất, kinh doanh điện năm 2016 như chênh lệch tỷ giá chưa phân bổ lũy kế đến ngày 31/12/2016 lên tới gần 9.800 tỷ đồng. 

Hơn nữa, tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 11, ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cũng cho rằng từ tháng 3/2015 đến nay, nghĩa là 2 năm 9 tháng, giá điện không có sự điều chỉnh, trong khi đầu vào của những yếu tố làm ra điện tăng rất nhiều. 

Đặc biệt, ngành điện vừa qua đã có những cố gắng nhất định như chỉ số tiết kiệm điện năng năm 2017 theo công bố của Ngân hàng Thế giới (WB) đã tăng 32 bậc so với năm 2016. Đồng thời, tính công khai minh bạch khi điều chỉnh giá điện hay sản xuất kinh doanh của ngành điện cũng được đảm bảo. 

Do vậy, với biến động của việc tăng giá này, ông Hải cho biết đã có sự tính toán hết sức kỹ lưỡng của Chính phủ cũng như Bộ Công Thương và EVN. 

Theo đó, Bộ Công Thương tính toán tác động việc tăng giá điện từ 1/12/2017 cụ thể như sau: các hộ nhóm kinh doanh dịch vụ tăng chi phí thêm 5,7%, khách hàng sản xuất là 1,4 – 6%, khách hàng sinh hoạt áp dụng biểu giá bậc thang nên tác động ở mức khác nhau. Trong đó, các hộ sử dụng tới 50kWh tăng 3.250 đồng/tháng, tới 100kWh là 6.600 đồng/tháng, 300kWh là 23.000 đồng/tháng và tới 400kWh là 34.800 đồng/tháng, trên 400kWh là 1.147.411 đồng/tháng. 

Trong điều hành giá điện lần này, Thủ tướng yêu cầu bộ ngành tham gia góp ý và giao cho Bộ KH&ĐT xem xét ảnh hưởng tăng giá tới các chỉ số chung. Theo đó, dự kiến năm 2018, ảnh hưởng tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là 0,1%, tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là 0,166%.

Hiện, EVN còn treo một khoản lỗ trên 9.000 tỷ đồng do biến động tỷ giá từ nhiều năm trước, từ nay đến năm 2020, khoản lỗ này sẽ tiếp tục được phân bổ vào giá điện 
 

Tăng quá đột ngột!

Là một thành viên của Tổ công tác kiểm tra giá thành điện, ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, VCCI, cho biết, việc kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh điện của EVN có nguyên lý giá điện không quyết định nguyên tắc cung cầu mà tính tổng chi phí/sản lượng. Đây là cách tính riêng của Việt Nam do chúng ta chưa xây dựng thị trường điện cạnh tranh. 

Ông Đức đánh giá, việc kiểm tra giá thành sản xuất điện đã có bước tiến minh bạch hơn, nhưng vẫn cần tiến bộ hơn nữa. Kiểm tra hàng năm có đại diện VCCI và Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng tham gia, nhưng khi quyết định tăng giá chưa có sự tham gia của bên mua điện mà chỉ có bên bán điện của Nhà nước. 

Đồng thời, “Quyết định Thủ tướng yêu cầu công khai phương án giá điện nhưng theo quy định đây là “tài liệu mật”, nên cần thay đổi để người dân biết việc tính toán phương án giá điện như thế nào”, ông Đức nói.

Ở góc độ chuyên gia, Ts. Ngô Trí Long đánh giá, đây là lần tăng giá điện thấp nhất. Tuy nhiên, tác động tới lĩnh vực ngành nghề cụ thể như thế nào vẫn cần có khảo sát cụ thể. Do giá điện tác động đến yếu tố đầu vào, nên dù có tăng biên độ nhỏ nhưng vẫn sẽ tác động. Do đó, cơ quan chức năng cần kiểm soát đối tượng khác để tránh tình trạng “té nước theo mưa”, gây áp lực cho người tiêu dùng, doanh nghiệp. 

Ông Long nêu quan điểm: Lần tăng giá điện này quá đột ngột. Nếu như lần trước, cơ quan chức năng có đưa ra ý kiến để trao đổi, tham khảo, trên cơ sở đó đưa ra phương án điều chỉnh, thì lần này đưa ra là thực hiện luôn. 

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng chia sẻ, người tiêu dùng đang rất bất ngờ với thông báo tăng giá điện. Hôm nay thông báo tăng giá, ngày mai tăng luôn.

Lẽ ra người tiêu dùng cần được chuẩn bị từ trước để tiếp cận thoải mái hơn, giá điện tăng không chỉ liên quan trực tiếp tới khả năng chi trả của người tiêu dùng mà là đầu vào ngành sản xuất, khiến nhiều mặt hàng khác tăng giá. Hơn nữa, hiện nay, người tiêu dùng mới được tham gia xem xét giá thành, còn giá bán thì chưa. 

“Cần phải minh bạch và công khai hơn, để người dân hiểu rõ hơn về cách tính giá điện. Hiện nay, người bán chỉ đưa ra quyết định bán mà người mua không quyền “mặc cả” là chưa hợp lý”, ông Hùng đề xuất.

Lê Thúy
 

Ông Ngô Trí Long - Chuyên gia kinh tế

Hiện nay, tỷ lệ hao hụt điện năng, tổn thất điện năng của ngành điện còn lớn so với khu vực và thế giới, số lao động ngành điện cũng lên tới 100.000 người. Chính vì vậy mà không cải tiến, cải thiện năng suất lao động, giảm tổn thất điện năng sẽ khiến giá thành điện cao, thiệt cho người dùng. 

Ông Nguyễn Minh Đức - Thành viên Tổ công tác kiểm tra giá thành điện

Chúng tôi khẳng định giá điện hay giá các mặt hàng thiết yếu được Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, cụ thể Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng ban chỉ đạo điều hành giá của Chính phủ hết sức quan tâm, từ vấn đề vĩ mô khi điều chỉnh giá điện ảnh hưởng tới GDP, CPI như thế nào đến vi mô liệu có ảnh hưởng đến đầu vào sản xuất kinh doanh của DN, giá cả từng mặt hàng thiết yếu như xi măng, sắt thép và quan trọng nhất là ảnh hưởng thế nào đến đời sống của người dân. 

Ông Đỗ Thắng Hải - Thứ trưởng Bộ Công Thương

Chúng ta đang thực hiện giai đoạn bán buôn điện cạnh tranh, nhưng có vẻ vẫn chưa hiệu quả. Bên mua điện vẫn là 5 tổng công ty của EVN, 5 tổng công ty này lại chưa phân chia địa bàn nên về thực chất là chưa có sự cạnh tranh đúng nghĩa. Dự kiến đến năm 2021, chúng ta sẽ có thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, khi đó người tiêu dùng có quyền lựa chọn giữa nhiều nhà cung cấp điện. Tuy nhiên, để làm được điều này, Chính phủ, Bộ Công Thương, Cục Điều tiết điện lực sẽ phải rất quyết tâm. 

 

Ý kiến bạn đọc ()