Diễn đàn
25/11/2017 03:12 AM +07:00
25/04/2016 07:16 AM +07:00

Thêm một “cú hích” cho thị trường xăng dầu

Sự vào cuộc của một liên doanh nước ngoài đang được kỳ vọng là “cú hích” cần thiết cho thị trường bán lẻ xăng dầu Việt Nam. Công ty TNHH Dầu khí Idemitsu Q8 là DN100% vốn nước ngoài đầu tiên vừa được cấp giấy chứng nhận đầu tư tại thị trường xăng dầu Việt Nam. Thông tin này đã làm dư luận phấn khởi vì cơ hội phá thế độc quyền kinh doanh xăng dầu đã bắt đầu.

Không có sự cạnh tranh đúng nghĩa nên bằng nhiều cách, ba “ông lớn” xăng dầu đã ấn định được giá cả và hằng năm đều thu về lợi nhuận khổng lồ dù giá dầu thế giới có giảm đến đâu.

Hết thời “lạc nhịp”

Nhiều bất hợp lý trong việc bán lẻ mặt hàng này như việc đong thiếu, phục vụ không chu đáo, găm hàng chờ giá… cũng được phanh phui nhưng không được giải quyết thỏa đáng, dù bất bình nhưng người tiêu dùng phải chấp nhận mua sản phẩm bởi không có cách nào khác.

Sự “lạc nhịp” không chỉ xảy ra ở cách thức kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu trong nước mà còn là cơ chế quản lý giá hiện nay của Nhà nước. Vì những điểm yếu đó, Việt Nam luôn phải lo lắng về những rắc rối của giá xăng dầu. Điển hình, giá xăng dầu trong nước dễ “lạc nhịp” với thế giới, hay có khi giá tăng nhanh nhưng giảm lại chậm.

Tại thời điểm đó, người tiêu dùng vẫn luôn mong chờ cơ quan quản lý mở cửa thị trường kinh doanh xăng dầu, hy vọng có thể hạn chế được khuyết tật về cấu trúc thị trường.

Cơ hội đó đã sắp trở thành hiện thực khi vừa qua, Chính phủ đã chính thức chấp thuận cho doanh nghiệp FDI kinh doanh xăng dầu tham gia thị trường. Thông tin này được các chuyên gia kinh tế và người tiêu dùng kỳ vọng sẽ chấm dứt được những chuỗi ngày “lạc nhịp” cho thị trường bán lẻ nội địa.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng đây là cơ hội để hình thành một thị trường xăng dầu cạnh tranh hơn, chất lượng cao hơn, theo hướng có lợi cho người tiêu dùng Việt Nam.

“Hiện, thị trường xăng dầu Việt Nam chưa cạnh tranh thực sự. Lần đầu tiên có sự tham gia của doanh nghiệp nước ngoài tạo điều kiện thúc đẩy sự cạnh tranh, buộc các doanh nghiệp trong nước phải nâng cao chất lượng, hiệu quả để tồn tại và đứng vững trên thị trường. Trên thị trường có cạnh tranh thực sự, buộc doanh nghiệp phải hạ giá thành, tiết giảm chi phí. Đấy là mặt tích cực và người tiêu dùng sẽ hưởng lợi thực sự.” - ông Ngô Trí Long cho biết.

Đồng quan điểm, Ts Vũ Đình Ánh cho hay: “Khi doanh nghiệp FDI vào sẽ tạo ra thế cạnh tranh công bằng, cụ thể là cạnh tranh về giá với các doanh nghiệp lớn trong nước. Khi đó, doanh nghiệp FDI sẽ gián tiếp “loại” khỏi thị trường những doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả. Hơn nữa, việc doanh nghiệp FDI có mặt tại thị trường buộc Nhà nước phải có chính sách ứng xử mới với thị trường xăng dầu chứ không thể can thiệp sâu về giá như hiện nay”.

Sự tham gia của Idemitsu Q8 liệu có phá được thế độc quyền trong kinh doanh xăng dầu của Petrolimex

Khối ngoại sẽ thâu tóm thị trường?

Dù ủng hộ quan điểm mở cửa cho khối ngoại tham gia thị trường này, nhiều chuyên gia kinh tế vẫn cảnh báo rằng hiện nay, nguồn xăng dầu của chúng ta phụ thuộc phần lớn vào nước ngoài. Vì thế, việc mở cửa đón các doanh nghiệp FDI vào thị trường bán lẻ xăng dầu thì việc mua lại các doanh nghiệp Việt Nam là rất dễ. Thậm chí, không loại trừ khả năng mua được những doanh nghiệp rất lớn.

Làm thế nào để không đánh mất thị trường? Câu trả lời hoàn toàn phụ thuộc vào bản thân các doanh nghiệp xăng dầu trong nước.

Sự độc quyền lâu nay của những “ông lớn” đã tạo nên sức ì, vì không có đối thủ cạnh tranh, doanh nghiệp không cần phải vận động, tư duy về cách quản lý, bán hàng. Vì thế, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp nội phải “tự lớn”.

Thực tế, bản thân các doanh nghiệp nước ngoài khi tham gia hoạt động trong lĩnh vực này cũng bắt buộc phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt như doanh nghiệp trong nước hiện nay.

Đó là, doanh nghiệp ngoại cũng phải đáp ứng điều kiện dự trữ bắt buộc tối thiểu bằng 30 ngày cung ứng, cũng phải nộp thuế môi trường và tuân thủ đúng quy định kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam.

Như vậy, sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp ngoại và doanh nghiệp nội là bình đẳng. Có thêm nhiều nhà phân phối thì thị trường sẽ cạnh tranh, từ đó có minh bạch, kéo giá bán lẻ thấp xuống và người tiêu dùng được hưởng lợi.

Một số chuyên gia kinh tế khẳng định mở cửa thị trường chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, cho doanh nghiệp… Chẳng có gì đáng lo cả. Không nên vì một vài doanh nghiệp trong nước kêu ca hay lo ngại chèn ép mà từ bỏ thị trường cạnh tranh.

Về nguyên tắc, thị trường bán lẻ sẽ trở nên cạnh tranh hơn khi có nước ngoài tham gia vào. Còn nếu cho các doanh nghiệp nước ngoài nhập khẩu xăng dầu trực tiếp, cạnh tranh sẽ không chỉ dừng lại ở bán lẻ mà khi đó người tiêu dùng sẽ hưởng lợi vì giá xăng dầu được điều chỉnh nhanh hơn, có nhiều chính sách bán hàng với các phương thức thanh toán linh hoạt, thuận tiện hơn như mua bằng thẻ, mua trả trước dài hạn được chiết khấu…

Ts Vũ Đình Ánh đánh giá: “Hội nhập là xu thế để phát triển, nếu chúng ta không đi vào quỹ đạo này thì sẽ chết. Vấn đề đặt ra ở đây là cơ quan quản lý phải biết đón đầu để đưa ra những chính sách hợp lý để tránh lo ngại mất thị trường. Đối với doanh nghiệp trong nước, quan trọng nhất là phải tìm giải pháp tăng tính cạnh tranh chứ không thể chỉ lo sợ… rồi để đó”.

Thanh Hoa

Ts. Lê Đăng Doanh - Chuyên gia kinh tế

Thị trường xăng dầu trong nước hiện nay đang có tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, biểu hiện qua việc có doanh nghiệp đang thống lĩnh thị trường, dưới mức độc quyền nhưng đủ mức áp đặt luật chơi trên thị trường. Mỗi khi tăng, giảm giá thì DN xăng dầu đều nhìn theo Petrolimex để điều chỉnh, tạo bất lợi cho người tiêu dùng. Vì vậy, khi các DN ngoại tham gia vào khâu phân phối bán lẻ xăng dầu sẽ làm giảm vị trí thống lĩnh của DN trong nước và nâng cao sức cạnh tranh. Bên cạnh đó các DN ngoại có thể sẽ góp phần làm cho việc điều hành xăng dầu phải công khai, minh bạch và công bằng hơn.

Gs.Ts. Đặng Đình Đào - Viện Kinh Tế Đại học Kinh tế quốc dân

Nếu có sự tham gia của DN nước ngoài vào lĩnh vực bán lẻ xăng dầu thì thị trường này sẽ tăng sức cạnh tranh và minh bạch hơn. Tuy nhiên, Việt Nam cần có biện pháp quản lý tốt DN nước ngoài hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam, tránh trường hợp gian lận, trốn thuế bởi Nghị định 83 chưa đề cập đến việc mở cửa cho thương nhân nước ngoài phân phối, bán lẻ xăng dầu.

Ông Phan Thế Ruệ - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA)

Phải đến năm 2018-2020 chúng ta mới có thể mở cửa thị trường cho DN ngoại vào kinh doanh xăng dầu... Bản chất của Nghị định 83/2014 hiện nay vẫn là Nhà nước điều hành giá xăng dầu, các “đại gia” xăng dầu đang thống lĩnh thị trường. Khi thị trường xăng dầu thật sự mở cửa, các DN được cạnh tranh về giá, tự quyết về giá thì khi DN ngoại vào cạnh tranh cùng người tiêu dùng mới được hưởng lợi. Tuy nhiên, tôi cho rằng khi thị trường xăng dầu được mở cửa hoàn toàn thì Nghị định 83 sẽ không còn phù hợp nữa.

 

Ý kiến bạn đọc ()