Diễn đàn
24/02/2018 03:29 AM +07:00
30/01/2018 08:13 AM +07:00

Thức ăn chăn nuôi: Ngoại mở rộng, nội mất phần

Dù tốc độ tăng trưởng về quy mô và sản lượng ngành thức ăn chăn nuôi (TĂCN) của Việt Nam vào loại nhanh nhất thế giới, nhưng không vì thế mà các nhà đầu tư ngoại chùn chân, thậm chí còn rót vốn mạnh vào lĩnh vực này để thâu tóm thị phần. Đáng nói, trong cuộc đua này, dường như doanh nghiệp (DN) nội tỏ ra lép vế hơn.

 

Ông Nguyễn Xuân Dương, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), cho biết tốc độ tăng trưởng về quy mô, sản lượng TĂCN công nghiệp của Việt Nam vào loại nhanh nhất thế giới, liên tục đạt 2 con số trong 20 năm qua, đưa sản lượng TĂCN công nghiệp quy đổi từ 400.000 tấn năm 1993 lên 23,15 triệu tấn năm 2016.

Việt Nam trở thành nước dẫn đầu ASEAN và đứng thứ 10 thế giới về sản lượng TĂCN công nghiệp. Số lượng nhà máy và công suất lớn tăng cao, vượt xa kế hoạch định hướng. Trong đó không thể không kể tới sự chi phối của những “chân rết” là DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). 

FDI “mạnh tay” đầu tư

Mới đây, Tập đoàn CJ vừa tổ chức khánh thành nhà máy TĂCN CJ Vina Agri Hà Nam. Đây là nhà máy TĂCN thứ 5 của tập đoàn này tại Việt Nam. Dự báo trong năm nay, con số này sẽ nâng lên là 6, mặc dù DN này mới vào Việt Nam từ năm 2011. 

Ông Chang Bok Sang, Chủ tịch Tập đoàn CJ tại Việt Nam, chia sẻ: “CJ đang dồn hết mọi tâm sức, tăng cường đầu tư tối đa nhằm đạt được mục tiêu doanh thu đạt 100 tỷ USD trên toàn cầu vào năm 2020. Việt Nam sẽ là điểm sáng giúp chúng tôi đạt được mục tiêu này”. 

Mới đây, Tập đoàn HAID (Singapore) cũng chính thức khánh thành nhà máy sản xuất TĂCN tại Hải Dương, với tổng vốn đầu tư 15 triệu USD, sản lượng đạt 500.000 tấn/năm. 

Để thực hiện mục tiêu phát triển liên tục, HAID đã đầu tư 6 nhà máy ở Việt Nam gồm các nhà máy đặt tại các tỉnh Đồng Nai, Khánh Hòa, Long An, Bình Dương và Hải Dương.

Trước đó, công ty TNHH Japfa Comfeed (Japfa) đã đầu tư hơn 135 tỷ đồng để xây dựng nhà máy sản xuất TĂCN trên diện tích 69.000 m2 tại khu công nghiệp Nhơn Hòa (Bình Định), có công suất 15.000 tấn/tháng. Đây là nhà máy thứ 5 của Japfa tại Việt Nam. 

Nhiều DN nước ngoài như CP Group (Thái Lan), Cargill (Mỹ), NewHope (Trung Quốc), Uni – President… cũng đã liên tục xây nhà máy mới, mở rộng hoạt động kinh doanh trên toàn quốc.
Sau hơn 20 năm vào Việt Nam, CP Group đang sở hữu 4 nhà máy sản xuất TĂCN (công suất mỗi nhà máy trên 400.000 tấn/năm). Cargill Việt Nam cũng đánh dấu bằng việc vận hành dây chuyền sản xuất cám thủy sản thứ 10 tại Việt Nam. 

Riêng Uni – President, thức ăn nuôi tôm của công ty này hiện chiếm khoảng 1/3 thị trường Việt Nam, thức ăn dành cho cá da trơn chiếm gần 10% thị trường. Ngoài ba nhà máy sản xuất thức ăn thủy sản với sản lượng hàng năm là 300.000 tấn hiện có, DN này còn đang đầu tư 20 triệu USD để xây dựng thêm một nhà máy nữa ở Quảng Nam, công suất 100.000 tấn/năm.

Đánh giá mức độ cạnh tranh trên thị trường TĂCN, bà Hoàng Hương Giang, Phó Trưởng phòng TĂCN (Cục Chăn nuôi), cho biết cả nước hiện có 218 DN sản xuất TĂCN với công suất khoảng 28.200 tấn/năm, trong đó có 71 DN FDI, công suất trên 15.700 tấn/năm và 147 DN Việt Nam với công suất khoảng 12.465 tấn/năm. Xét về thị phần hiện nay, các DN FDI đang chiếm 60 – 65% tổng sản phẩm TĂCN sản xuất ra.

Trong khi DN ngoại bạo tay chi tiền mở thêm nhà máy, các DN nội phải giảm công suất để tránh thua lỗ

Nguy cơ thua lỗ của DN nội 

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt này, một số DN như Anco, Hùng Vương, Proconco… đang cắt giảm tối đa chi phí giá thành, gia tăng năng lực cạnh tranh, nhất là giá bán so với các đối thủ FDI bằng việc bán hàng trực tiếp đến hộ chăn nuôi không qua hệ thống đại lý. Tuy nhiên, không tránh khỏi một số DN vẫn rơi vào tình trạng thua lỗ. 

Năm 2017, doanh thu của công ty Cổ phần TĂCN Việt Thắng giảm 24% so với năm trước. Giá vốn, chi phí các loại đều tăng cao nên cả năm, DN lỗ 37,44 tỷ đồng trong khi năm 2016 lãi 118 tỷ đồng. Được biết, Việt Thắng là công ty con của Hùng Vương. 

Đồng thời, ông Đoàn Viết Cường, Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Thanh niên xung phong (Adeco – Tp.HCM), chia sẻ: năm 2017, Adeco đã phải giảm công suất xuống 1.000 tấn và sản phẩm làm ra chỉ để cung cấp cho hệ thống chăn nuôi của công ty chứ không còn bán rộng rãi ra thị trường như trước đây.

Ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội TĂCN Việt Nam, cho rằng các DN FDI đang chiếm lĩnh thị trường TĂCN gia súc, gia cầm của Việt Nam hiện nay. Nguyên nhân là vì khối ngoại không chỉ mạnh về tiềm lực tài chính, có sự hỗ trợ từ công ty mẹ cùng nhiều năm kinh nghiệm khi hoạt động tại nước ngoài, mà quan trọng hơn là họ có chiến lược khá bài bản trong việc xâm nhập, chiếm lĩnh thị trường. 

DN nước ngoài có chiến lược liên kết, bao tiêu sản phẩm từ khâu đầu đến khâu cuối, bắt tay với người chăn nuôi, trong khi ở những khâu này, DN trong nước còn khá yếu, liên kết lỏng lẻo. 

Đồng thời, hầu hết nhà máy của DN FDI sản xuất TĂCN tại Việt Nam đang áp dụng những dây chuyền sản xuất hiện đại, những mô hình quản lý rất chuyên nghiệp. Nhiều DN sản xuất TĂCN trong nước có điều kiện nhà xưởng tạm bợ, không đảm bảo yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm. 

Số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan cho thấy nhập khẩu TĂCN và nguyên liệu trong tháng 12/2017 đạt 227 triệu USD, giảm 12,36% so với tháng trước và giảm 22,81% so với cùng kỳ năm 2016. Tính chung trong năm 2017, Việt Nam đã chi gần 3,2 tỷ USD nhập khẩu TĂCN và nguyên liệu, giảm 6,97% so với năm trước đó.

Ông Phạm Đức Bình, Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Thanh Bình, chia sẻ: do không tự chủ được nguồn cung nguyên liệu, giá ngô nhập từ Mỹ, Argentina về đến cảng của Việt Nam được chào bán với giá gần 5.000 đồng/kg, luôn thấp hơn giá ngô trồng trong nước. Giá bã đậu nành về cũng chưa tới 10.000 đồng/kg, khiến DN trong nước rất khó cạnh tranh.

Mặt khác, các DN sản xuất TĂCN trong nước cũng than phiền những bất cập của Nghị định số 39 về quản lý TĂCN.

Như với các DN FDI, chỉ cần một danh mục TĂCN cho tất cả các nhà máy khắp nước, nhưng các DN Việt Nam phải cần mỗi danh mục TĂCN cho từng địa điểm nhà máy, đặc biệt cho các nhà máy thuê gia công. 

Các DN Việt Nam vốn dĩ sức cạnh tranh đã kém, lại thêm ràng buộc bởi quy định phải làm danh mục TĂCN, chi phí hàng trăm triệu đồng, dẫn đến giảm sức cạnh tranh. 

Lê Thúy

Ông Hoàng Thanh Vân - Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT)

Sản xuất TĂCN là một trong những ngành hàng có tốc độ phát triển nhanh và quy mô lớn trong lĩnh vực nông nghiệp. Khi DN đầu tư sản xuất TĂCN tại Việt Nam, Nhà nước luôn tạo điều kiện bình đẳng để DN nội và DN ngoại thuận lợi phát triển cạnh tranh lành mạnh. Tuy nhiên, ngành sản xuất TĂCN là ngành đòi hỏi công nghệ cao và vốn lớn. DN nội số lượng đông hơn nhưng đang yếu hơn DN FDI về vốn, công nghệ cũng như thị phần. 

Ông Lê Bá Lịch - Chủ tịch Hiệp hội TĂCN Việt Nam

Các DN Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực này lên tới hàng trăm, nhưng chỉ chiếm khoảng 30% thị phần. Thị phần của DN trong nước đang có nguy cơ ngày một sụt giảm trước sự mở rộng quy mô của DN nước ngoài. Vậy nên, nếu không nhanh chóng thay đổi chiến lược, mảnh đất màu mỡ này sẽ nằm trong tay DN ngoại. 

Ông Đoàn Viết Cường - Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Thanh niên xung phong (Adeco) 

Do ảnh hưởng bởi tình hình chăn nuôi biến động nên việc bán TĂCN cho các hộ nông dân gặp nhiều rủi ro. Hoạt động chăn nuôi trì trệ, nhiều DN phải cắt giảm công suất, thu hẹp thị phần, thậm chí có nguy cơ mất vốn. Hiện nay, năng lực sản xuất TĂCN trong nước đang vượt quá sức tiêu thụ của thị trường, trong thời gian tới, cần phải tăng cường xuất khẩu. 
 


 

Ý kiến bạn đọc ()