Diễn đàn
20/01/2018 08:11 AM +07:00
12/01/2018 08:02 AM +07:00

Việt Nam có trở thành “con hổ” châu Á?

Việt Nam có đầy đủ điều kiện cần để trở thành “con hổ” kinh tế mới của châu Á. Song để mục tiêu được hiện thực hóa, tăng trưởng kinh tế không chỉ nhanh mà phải bền vững. Để bền vững phải giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên nhiên nhiên, nhân công lao động giá rẻ, nói khái quát là thay đổi phương thức tăng trưởng cũ.

 

Tại Hội thảo “Kinh tế vĩ mô – Đối thoại chính sách tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, những thách thức và động lực mới” (Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2018) ngày 11/1, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh sau 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, nền kinh tế trở thành nền kinh tế thị trường năng động, hội nhập mạnh mẽ, điểm đến đầu tư hấp dẫn khu vực và thế giới.

Tăng trưởng cao nhưng thời gian ngắn

Tuy nhiên, người đứng đầu Chính phủ lưu ý không được chủ quan và thỏa mãn, không được phép cho bộ máy phát triển dừng lại. Việt Nam cần kiên trì thay đổi mô hình mới dựa trên nền tảng năng suất và đổi mới sáng tạo, giảm dần sự phụ thuộc tài nguyên, lao động giá rẻ. 

“Chúng ta phải coi thành tựu 2017 là cơ sở tự tin hơn trong nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế và tăng trưởng bền vững, tạo ra nền móng vững chãi hơn để kinh tế tăng trưởng cao và lâu dài”, Thủ tướng nhấn mạnh. 

Ví von người Việt Nam thường nói “lửa thử vàng, gian nan thử sức”, “người bi quan luôn tìm ra khó khăn, người lạc quan luôn tìm thấy cơ hội trong khó khăn”, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Văn Bình cho rằng với Việt Nam, không bi quan quá nhưng cần thận trọng đánh giá động lực tăng trưởng bền vững là gì, cần làm gì. Động lực đó bền vững trong dài hạn không, hay vẫn phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, lao động giá rẻ? 

“Năng suất lao động không phải là tất cả nhưng gần như là tất cả. Cũng như Việt Nam cần xây dựng nền công nghiệp năng lượng bền vững, gia tăng hàm lượng công nghệ cao. Đây là những lát cắt quan trọng của nền kinh tế cần tập trung tháo gỡ. Làm được điều này, Việt Nam mới có thể thành con hổ mới trong bài học 6.000 ngày phát triển của Nhật Bản”, ông Bình khuyến nghị. 

Trên thực tế, đánh giá về tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong năm 2017, Ts. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), nhìn nhận những khiếm khuyết trong “bức tranh” tăng trưởng kinh tế 2017 ở mức độ nào đó đã cải thiện và bắt đầu cạnh tranh. Đã nhìn thấy cách thức khác biệt của tăng trưởng năm 2017 và theo đà đó sẽ lan sang năm 2018.

Tuy nhiên, “cải cách thị trường cần phải thị trường hơn, cạnh tranh, cạnh tranh và cạnh tranh hơn”. Bên cạnh đó là tháo bỏ rào cản gia nhập thị trường, áp đặt mạnh hơn nguyên tắc thị trường và tiến hành cổ phần hóa, công bằng hơn giữa doanh nghiệp (DN) nhà nước và DN tư nhân.

Ông Cung nhấn mạnh thêm, phát triển thị trường sản xuất là gốc rễ phát triển, loại bỏ hạn chế xin – cho mới loại bỏ sự phân bổ quyền lực. “Tôi cho rằng cạnh tranh là động lực, hy vọng sự chuyển động đó năm 2018 với quy mô lớn hơn, tốc độ tăng trưởng sẽ đạt 7,5 – 8%”.

Theo Ts. Vũ Thành Tự Anh, trường Đại học Fullbright Việt Nam, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam có thể tăng trưởng cao nhưng thời gian rất ngắn. Năm 1994, đỉnh tăng trưởng GDP 9%, năm 2004 là 7%, đến năm 2017 đạt 6,81% đã là thành tựu… Nền tảng tăng trưởng đang có vấn đề.

Hơn nữa, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức là năng suất lao động phải tăng nhanh. Nền tảng chưa thực sự phù hợp và sự chuẩn bị cho cuộc cách mạng 4.0 còn thiếu. 

Mặc dù nền kinh tế có độ mở cửa nhanh nhưng khả năng Việt Nam được hưởng lợi và tận dụng thành quả hội nhập rất hạn chế. Nguyên nhân là khu vực kinh tế tư nhân trong nước vẫn phải chịu chi phí kinh doanh cao, bất bình đẳng đối xử, khả năng tiếp cận vốn, ưu đãi hạn chế. Vì vậy, đến thời điểm này, Việt Nam chưa đạt được phát triển như Hàn Quốc, Singapore để chuyển sang quỹ đạo tăng trưởng cao.

Trong khi đó, dân số Việt Nam bắt đầu sang bên kia của “dân số vàng”. Các hoạt động chế tạo chế biến đã chuyển về nước, gia công đơn giản sẽ bị thay thế bởi robot. “Chúng ta chỉ còn thời gian gần 15 năm có quyết sách nhằm thay đổi căn cơ những vấn đề trên để kinh tế tăng trưởng bền vững trong dài hạn”, ông Anh nhấn mạnh. 

Chỉ còn thời gian gần 15 năm để có quyết sách thay đổi căn cơ những vấn đề yếu kém của nền kinh tế

Có khả năng chống chịu cú sốc?

Ông John Kerry, cựu Ngoại trưởng Mỹ, Chủ tịch danh dự Qũy Hòa bình Quốc tế Carnegie, nhấn mạnh phương thức tăng trưởng thế nào mới là quan trọng. Không phải sống để làm việc, mà làm việc để sinh sống. 

Theo ông Kerry, tăng trưởng như thế nào nhấn mạnh bằng quyết định liên quan tới năng lượng. Việt Nam có giải pháp sẵn rồi, có công nghệ dịch chuyển liên quan tới năng lượng mặt trời, gió… Nếu còn lệ thuộc vào than đá, tăng trưởng dựa trên điện than, thời gian tới sẽ lâm vào tình thế khó khăn, thách thức nhiều. 

“Cần phải dịch chuyển nhanh hơn với sự rõ ràng về các phương thức kinh doanh. Nếu làm được, Việt Nam sẽ trở thành một “con hổ”, nền kinh tế thuộc hàng hùng mạnh nhất trên thế giới”, ông Kerry nói.

Trước câu hỏi làm thế nào để nền kinh tế Việt Nam có sức chịu đựng, chống chọi với các cú sốc bên ngoài khi nền kinh tế mở cửa, ông Jonathan Dunn, Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam, cho rằng tăng trưởng bền vững ai cũng nói đến vì nó tạo ra không gian để Chính phủ đối chọi với cú sốc. Như thời gian trước, châu Á trải qua cú sốc về tài chính, khi đó, Thái Lan, Malaysia đã lấy cú sốc là vùng đệm chuyển ra cơ hội mới.

Vì vậy, đây là thời điểm tốt để Việt Nam có thể chuẩn bị sẵn sàng cho những gì mang tính bất ổn trong tương lai, từ kinh nghiệm của nước khác. Chính phủ cần đưa ra giải pháp về giảm nợ công, chi tiêu công hợp lý.

Trước thực tế trên, phát triển chỉ đạo tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh vấn đề quan trọng của kinh tế Việt Nam hiện nay là làm thế nào để tăng trưởng nhanh và bền vững. Đây là hai mục tiêu có thể mâu thuẫn nhau, nhưng Hàn Quốc và Nhật Bản đã làm được. 

Cần làm gì để đạt hai mục tiêu có vẻ mâu thuẫn này Người đứng đầu Chính phủ cho biết các chuyên gia khuyến nghị, Việt Nam nên thực hiện các biện pháp để tăng trưởng, phát triển hài hòa hai mục tiêu trên là: Năng lượng xanh và phát triển bền vững; Cải thiện năng suất lao động trong bối cảnh công nghệ hóa; Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thông qua cải cách quản trị rủi ro trong tín dụng thương mại, đầu tư.

Lê Thúy

 

Thủ tướng Chính phủ - Nguyễn Xuân Phúc

Tăng trưởng và phát triển là cuộc đua marathon đường trường chứ không phải cuộc chạy đua nước rút. Chúng ta cần biến khát vọng thịnh vượng cho dân tộc bằng hành động cụ thể, phấn đấu trở thành con hổ kinh tế mới của châu Á. Bây giờ chưa được, nhưng tại sao lại không và luôn phải tìm câu trả lời làm gì để đạt được điều ấy.


Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới - Ousmane Dione 

Chất lượng hạ tầng cơ sở là chìa khóa duy trì tốc độ tăng trưởng của Việt Nam. Việt Nam làm thế nào để duy trì chất lượng cao, cơ sở hạ tầng để đảm bảo các ngành tìm không gian duy trì động cơ. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cần tập trung đầu tư kỹ năng, con người phát triển nguồn nhân lực cho thế kỷ XXI, đảm bảo có nguồn nhân lực chất lượng cao hướng tới cách mạng công nghiệp 4.0, khuôn khổ phát triển trong tương lai.

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương - Nguyễn Văn Bình 

Ngay trong tháng 1, Chính phủ sẽ thông qua Nghị quyết tổng kết 15 năm phát triển, thông qua đó đề ra giải pháp để Việt Nam phát triển nhanh và bền vững. 15 năm qua, chúng ta có thành tựu nhưng so với mong mỏi của Nhà nước và nhân dân, cần phải cố gắng nhiều hơn để sớm đưa nước ta thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Có nhiều nội dung nhưng chủ trương giải pháp mới của Đảng là cần tập trung giải quyết năng suất lao động. Một quốc gia phát triển nhanh và bền vững phải có năng suất lao động tốt, mà muốn tốt phải có khoa học công nghệ, nền giáo dục tương thích.

 

Ý kiến bạn đọc ()