Diễn đàn
23/11/2017 06:50 AM +07:00
07/11/2017 07:32 AM +07:00

Vốn đầu tư công: Có tiền mà “không tiêu” được

Giải ngân vốn đầu tư công năm 2017 chưa có tiến bộ so với 2016, thậm chí còn thấp hơn. Tình trạng này vừa tác động tới việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế vừa giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, khi mà Chính phủ đang phải vay với lãi suất cao mà không chi được tiền.

 

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ mới đây, nói về tình trạng giải ngân vốn đầu tư công thời gian qua, Bộ trưởng Chủ nhiệm văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng cho rằng thời gian tới, cần tập trung chỉ đạo giải ngân vốn đầu tư công, vì hiện giải ngân rất chậm.

“Đến nay, mới chỉ đạt chỉ tiêu 72,5% vốn quy hoạch, trong khi cùng kỳ năm ngoái 2016 đạt 78,6%. Như vậy, giải ngân 2017 chưa có tiến bộ so với 2016, thậm chí còn thấp hơn 2016”, Bộ trưởng nói.

Giải ngân chậm, giảm hiệu quả đầu tư

Theo báo cáo của Bộ KH&ĐT, kế hoạch vốn ngân sách nhà nước đã được giao ngay từ đầu năm, nhưng tốc độ giải ngân vốn đầu tư công còn thấp, chỉ đạt 54% trong 9 tháng đầu năm 2017, vốn trái phiếu Chính phủ cũng giao chậm, chưa đủ thời gian giải ngân.

Báo cáo Kinh tế vĩ mô quý III/2017, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cho rằng: Ngày 3/8/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 70/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công, nhưng tốc độ tăng trưởng vốn của khu vực tư nhân trong quý III vẫn chưa được cải thiện, chỉ đạt 159,4 nghìn tỷ đồng, tăng 6,6%, thấp hơn so với mức tăng trong quý II (7,5%) nhưng cao hơn so với quý III/2016 (5,7%).

“Điều này phản ánh tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công”, VEPR kết luận. Ông Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng VEPR, lo ngại: “Tình trạng này vừa tác động tới việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế vừa giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư”.

Trưởng Đại diện Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) Việt Nam, ông Fujita Yasuo, từng cảnh báo trường hợp Chính phủ Việt Nam không tiến hành các biện pháp phân bổ thêm ngân sách cho các dự án và điều chỉnh lại ngân sách phân bổ cho từng dự án thì đến cuối năm nay có khả năng tổng số tiền thanh toán chậm của tất cả các dự án vốn vay ODA sẽ vào khoảng 20 tỷ Yên (tương đương khoảng 4.060 tỷ đồng).

“Chậm thanh toán do chủ trương hạn chế đầu tư công sẽ dẫn đến những ảnh hưởng xấu đối với sự phát triển kinh tế bền vững, đồng thời làm giảm động cơ đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam”, ông Fujita Yasuo nói.

Lý giải nguyên nhân chậm giải ngân vốn đầu tư công, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng nói: Đặc thù của nguồn vốn trái phiếu Chính phủ chỉ phân bổ cho các dự án sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ, nhưng năm 2017 phải làm hai việc song song là vừa giao kế hoạch trung hạn và vừa giao kế hoạch hàng năm nên đã gặp nhiều lúng túng trong khâu chuẩn bị dự án, mất nhiều thời gian hoàn thành các thủ tục đầu tư đối với các dự án khởi công mới.

Bộ trưởng Dũng nói thêm: Việc giải ngân vốn đầu tư công chậm vì báo cáo tác động môi trường mất nhiều thời gian và một số vướng mắc chưa được tháo gỡ kịp thời.

Bên cạnh đó, giải ngân vốn đầu tư công chậm, dự án hiệu quả không cao, phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, chất lượng thấp hay nhiều công trình, dự án chưa được đưa vào danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020…

“Theo quy định, dự án sử dụng vốn trong nước đến ngày 30/9 giải ngân dưới 30% kế hoạch vốn thì kiên quyết không bố trí kế hoạch năm sau. Nhưng nhiều dự án gặp vướng mắc do nguyên nhân khách quan như bị ách tắc trong giải phóng mặt bằng nên không giải ngân được 30% kế hoạch vốn, nếu cắt nguồn vốn thì không chỉ ảnh hưởng đến công trình, mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế của địa phương”, ông Dũng nói.

Cắt giảm các công trình giải ngân chậm để bố trí cho các công trình quan trọng, cấp bách khác

 

“Cố” giải ngân, rất nguy hiểm

Trước thực trạng hiện mới chỉ giải ngân hơn 50% vốn đầu tư công, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng: Giải ngân vốn đầu tư công chậm là điều cực kỳ nguy hiểm vì Chính phủ đang phải vay với lãi suất cao, không giải ngân được, tức là trả lãi suất mà tiền không “sử dụng” được.

“Những người chịu trách nhiệm về đầu tư công chịu sức ép, họ sợ hôm nay là anh hùng, ngày mai vào tù. Thậm chí, họ chia sẻ với tôi, chúng tôi muốn an toàn nên tốt nhất làm chậm”. ông Doanh thẳng thắn nói.

Vì vậy, phải có cải cách, bảo đảm cho người trung thực muốn làm việc có thể ăn chắc. “Chứ hiện nay, người trung thực thật thà thì thua thiệt nên họ không muốn làm gì. Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, hướng đạt được là cải cách, giảm chi phí tiền bạc thời gian, nhũng nhiễu, lì xì”, ông Doanh khuyến nghị.

Ở góc độ khác, ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nói: Luật Đầu tư công hiện nay còn lúng túng trong ban hành văn bản thực hiện, xây dựng hướng dẫn chưa rõ, văn bản hướng dẫn thẩm định phê duyệt thiết kế dự toán chưa hoàn thiện hoặc chưa phù hợp, gây khó khăn cho triển khai giải ngân vốn.

“Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, Chính phủ phải khẩn trương rà soát quy trình, thủ tục để gỡ những nút thắt vướng mắc”, ông Thiên khuyến nghị.

Tốc độ giải ngân vốn đầu tư công đang chậm, tuy nhiên theo các chuyên gia, không có nghĩa là chúng ta sẽ giải ngân bằng mọi giá. 

Ts. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), nhấn mạnh không nên quá vội vàng trong việc phải giải ngân và tạo áp lực giải ngân dẫn đến giải ngân mà không chú ý tới hiệu quả mà nên chú ý tới hiệu quả rồi mới giải ngân. 

“Giải ngân chậm cũng được. Nếu chưa tìm được giải pháp và phân bố vào những dự án đạt hiệu quả cao nhất có thể được trong nền kinh tế”, ông Cung khuyến cáo.

Đồng quan điểm, Chuyên gia Lê Đăng Doanh cũng cho rằng không nên giải ngân đầu tư công bằng mọi giá. “Làm với mọi giá, điều đó rất nguy hiểm”, ông Doanh nói.
 

Lê Thúy 
 

Ông Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR)

Cần phải sửa đổi thêm những quy định đặc biệt trong cơ chế phân bổ nguồn lực để các bộ, các địa phương lựa chọn những dự án tốt nhất, hiệu quả nhất. Tuy nhiên, đối với các nhà thầu yếu kém năng lực dẫn đến việc chậm trễ trong việc thực hiện tiến độ các dự án đầu tư mà kéo theo đó là chậm trễ trong giải ngân vốn thì phải có chế tài xử nghiêm, sẵn sàng loại bỏ và thay thế bằng nhà thầu có năng lực

Ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Bộ KH&ĐT

Chính phủ cần thực hiện thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công một cách hữu hiệu và thực chất. Tốc độ giải ngân chậm như hiện nay sẽ làm giảm hiệu quả của giải pháp tăng đầu tư công trong nhóm giải pháp vừa ban hành của Chính phủ, đồng thời gây ách tắc tăng thanh khoản cho các nhà thầu trong khu vực tư nhân. Do đó, chính sách về giải ngân vốn cần giảm thiểu các thủ tục hành chính, đặt thời hạn hoàn thành tiến độ phù hợp.

Ông Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

Để chấn chỉnh công tác quản lý vốn đầu tư công, từ năm nay, Bộ KH&ĐT sẽ không “nể nang” nữa, mà thực hiện theo đúng tinh thần của Nghị quyết 70/NQ-CP là các dự án sử dụng vốn trong nước đến ngày 30/9/2017 giải ngân dưới 30% kế hoạch được giao, kiên quyết không bố trí kế hoạch năm 2018. 

 

Ý kiến bạn đọc ()