Kinh doanh xanh
20/02/2018 04:52 PM +07:00
05/02/2018 09:19 AM +07:00

Phú Yên: Các HTX tìm cách “gánh” tiêu chí 13

Theo Quyết định 69/QĐ- BNN- VPĐP ngày 9/1/2017 của Bộ trưởng NN&PTNT về việc ban hành sổ tay hướng dẫn thực hiện Bộ Tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2016 - 2020, để đạt tiêu chí 13 (tổ chức sản xuất), xã cần có HTX hoạt động theo đúng quy định của Luật HTX 2012 và có mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản chủ lực đảm bảo bền vững. Điều này đặt ra yêu cầu, các HTX phải đủ sức tổ chức sản xuất, làm đại diện tiêu thụ nông sản cho người dân.

 

Điểm mới của quyết định này là xã có mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản chủ lực bảo đảm bền vững. Như vậy, HTX không còn được “chỉ định” là đơn vị duy nhất thực hiện nữa, mà xã có thể trực tiếp triển khai hoặc giao cho một đơn vị kinh tế nào đó trên địa bàn có đủ năng lực. 

Nguy cơ đánh mất vai trò

Nếu HTX chỉ duy trì hoạt động theo Luật HTX 2012, thì mới hoàn thành được 50% mục tiêu của tiêu chí 13. Chỉ khi HTX xây dựng được mô hình liên kết sản xuất tiêu thụ nông sản mới được coi là hoàn thành 100% tiêu chí này. HTX không muốn rơi vào tình trạng hoạt động hình thức thì buộc phải nâng cao năng lực. 

Các HTX ở miền núi là minh chứng rõ nhất cho thực trạng HTX có nguy cơ đánh mất vai trò của mình khi không đủ khả năng tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ nông sản cho bà con. Cụ thể, vùng này chuyên về sản xuất nông lâm nghiệp, đây chính là tiềm năng để tổ chức sản xuất theo hướng liên kết tiêu thụ và HTX sẽ là mô hình phù hợp. 

Qua tìm hiểu thực tế ở các huyện miền núi, phần lớn diện tích sản xuất của các hộ nông dân là vùng nguyên liệu của các nhà máy thông qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Huyện Sơn Hòa có Nhà máy đường KCP, huyện Sông Hinh có nhà máy tinh bột sắn… đã quy tụ 90% nông dân địa phương trồng mía, sắn. 

Trong quá trình hợp tác với nhà máy, các hộ dân cần một đơn vị đứng ra tập hợp họ lại cùng sản xuất lớn gắn với khoa học và trang thiết bị hiện đại để tạo ra sản lượng, năng suất cao hơn. Đồng thời, người dân cũng cần một đơn vị làm đại diện pháp nhân để thống nhất thỏa thuận với nhà máy về phương thức thu mua, cách tính chữ đường… nhằm đảm bảo quyền lợi của cả hai bên. 

Nhưng nghịch lý lại ở chỗ, nhiều năm nay, UBND xã vẫn là đại diện cho các hộ dân ở đây; còn các HTX không tham gia vào quá trình này. Chính vì vậy, các HTX miền núi dần hoạt động cầm chừng rồi giải thể. Kết quả tất yếu, 2 huyện Sơn Hòa, Sông Hinh từ chỗ có 14 HTX hoạt động, nay mỗi huyện chỉ còn 1 HTX. Chất lượng của 2 HTX này cũng ở mức trung bình và còn tồn tại tới hôm nay là nhờ chương trình xây dựng NTM. 

Liên minh HTX tỉnh khảo sát các hộ trồng cây ăn trái, tiến tới thành lập HTX
 

Đẩy mạnh tái cơ cấu

Cả tỉnh Phú Yên hiện có 30 HTX tại 35 xã đạt chuẩn NTM. Trong số đó, chỉ có 2 - 3 HTX có được mô hình liên kết sản xuất tiêu thụ nông sản. Số HTX còn lại chưa thực sự “gánh” được tiêu chí 13 theo yêu cầu cần và đủ. 

Những HTX này mới đáp ứng được yêu cầu cần, đó là hoạt động theo Luật HTX 2012. Còn yêu cầu đủ là khả năng liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản thì chưa thực hiện được.

Nguyên nhân chính khiến các HTX chưa đủ sức đảm nhiệm tiêu chí 13 là do HTX chưa đủ năng lực để định hướng sản xuất cho các hộ dân; chưa phát huy được vai trò pháp nhân trong giao dịch thương mại. 
Nhưng xét tới cùng, một mình HTX khó có thể làm được, khi mà khả năng vốn, quan hệ thương mại cũng như nhân lực tại các HTX còn rất hạn chế. 

Không riêng gì kinh tế tập thể mà bất kỳ thành phần kinh tế nào cũng vậy, không dám khẳng định sẽ đứng ra bao tiêu toàn bộ nông sản cho bà con. Vì sản xuất của bà con vẫn nhỏ lẻ, tự cung tự cấp và chưa theo một quy trình đạt chuẩn nào. 

Đó là lý do mà tỉnh ta đang đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng mỗi xã một sản phẩm chủ lực gắn với xây dựng thương hiệu, mã vạch hàng hóa…

Minh Duyên 
 

Ý kiến bạn đọc ()