Lăng kính
15/12/2017 01:40 PM +07:00
24/11/2017 08:44 AM +07:00

“Thiên đường trốn thuế”: Phải khống chế!

Bộ Tài chính buộc phải có cuộc họp đột xuất hôm 23/11 sau những thông tin “dữ dội” liên quan việc một loạt công ty liên quan đến Việt Nam có tên trong vụ rò rỉ hồ sơ “né” thuế Paradise mới đây. Thách thức lớn nhất với ngành thuế trong chuyện này là làm sao có thể khống chế những công ty tìm đến “thiên đường trốn thuế”.

 

Vụ rò rỉ hồ sơ “né” thuế Paradise (Hồ sơ Thiên đường) về rửa tiền, trốn thuế được Hiệp hội các nhà báo điều tra quốc tế ICIJ công bố mới đây được cho là có hàng chục công ty nước ngoài cũng như hàng loạt cá nhân, công ty trung gian và địa chỉ có liên quan đến Việt Nam.

Danh sách này cũng hé lộ phần lớn là doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), một số công ty quản lý quỹ đầu tư ngoại. Ngoài ra, còn có một số công ty được cho là có liên quan đến người Việt Nam vì chứa các từ khóa như: Phú Quốc, Hội An, Việt Nam…
 

“Khoảng trống” trốn thuế

Bộ Tài chính đã tiến hành họp đột xuất để xem xét vấn đề. Cần nhắc lại, hồ sơ “né” thuế Paradise là sự tiếp nối vụ công bố hồ sơ rửa tiến, trốn thuế Panama gây chấn động thế giới năm 2016 mà trong đó cũng có liên quan một số công ty, cá nhân ở Việt Nam. 

Khi ấy, vào tháng 5/2016, Tổng cục Thuế cũng đã lập Tổ công tác thực hiện điều tra tổ chức, cá nhân bị nêu tên trong hồ sơ Panama. Tuy nhiên, thời điểm đó, lãnh đạo Bộ Tài chính cũng cho rằng còn quá sớm và phải thận trọng để đưa ra những bình luận, đánh giá về khả năng các tổ chức, cá nhân bị nêu tên có vi phạm pháp luật về thuế hay không.

Xoay quanh chuyện này, theo giới chuyên gia, ngành thuế phải lật lại hồ sơ, xem lại hồ sơ khai thuế cũng như toàn bộ quá trình hoạt động kinh doanh của cá nhân, doanh nghiệp. Từ đó khớp nối lại, xem xét các mối quan hệ với ngân hàng, giấy phép đầu tư tại Việt Nam và tại nước ngoài có phát hiện dấu hiệu bất thường mới điều tra.

Tuy nhiên, có thể thấy có khá nhiều thông tin phi chính thức cũng như trên phương tiện truyền thông về hiện tượng trốn thuế, chuyển giá của những DN thuộc khu vực FDI, một số “ông trùm” quỹ đầu tư ngoại và những đại gia Việt được gọi là “giàu ngầm”. 

Điều này từng được thể hiện qua việc vài năm trước đây có nhiều DN FDI liên tục khai báo lỗ trong khi tiếp tục mở rộng hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động kinh doanh mờ ám của một vài “ông lớn” DN. 

Hiện tượng này giống như những chiếc “vòi bạch tuộc” tham lam đang cướp đi các nguồn lực khổng lồ cũng như những khoảng thuế ở Việt Nam mà đáng lẽ họ phải có nghĩa vụ giao nộp.

Thực tế cho thấy, kể từ năm 2013, khi Luật Quản lý thuế mới có hiệu lực, việc chống thất thu thuế được các cơ quan thuế đẩy mạnh. Tổng cục Thuế tập trung thanh tra và kiểm tra thuế tại một loạt các DN lớn. Vậy nhưng, vẫn còn đó những kẽ hở, “khoảng trống” để có những công ty tìm đến “thiên đường trốn thuế”. 

Vẫn còn kẽ hở, “khoảng trống” để có những công ty tìm đến “thiên đường trốn thuế”

Chặt “vòi bạch tuộc” 

Số liệu báo cáo của Thanh tra Tổng cục Thuế cách đây 4 năm từng cho thấy kết quả thanh tra, kiểm tra tại 2.110 DN đã truy thu, truy hoàn, phạt hơn 988 tỉ đồng, giảm khấu trừ 136,95 tỷ đồng. 

Đặc biệt thanh tra thuế đã buộc DN phải giảm lỗ lên tới hơn 4.192 tỷ đồng. Theo đánh giá của thanh tra, số tiền truy thu chủ yếu tập trung ở khu vực DN FDI (chiếm 40% tổng số thu), tỷ lệ số thu bình quân trên một DN là 1,73 tỷ đồng.

Một cuộc khảo sát từng cho thấy xác suất DN FDI coi Việt Nam là một phần của chuỗi cung ứng toàn cầu thực hiện chuyển giá là 13-20%. Đã từng có những nhận định cho rằng có vẻ như mức thuế cao và hệ thống quản lý thuế cồng kềnh và kém hiệu quả tại Việt Nam khiến cho DN có xu hướng tìm cách né tránh các rào cản này thông qua việc hối lộ với các cán bộ thuế và thực hiện các hành vi trốn thuế.

Trở lại câu chuyện hồ sơ rửa tiền, trốn thuế Panama và Paradise có liên quan đến Việt Nam cũng như nạn chuyển giá của DN FDI và một số tỷ phú “ngầm”, dư luận đang đặt vấn đề là phải chăng hiện tượng trốn thuế đặc biệt diễn ra ở nhóm giàu ở đỉnh trên cùng?

Và liệu tình trạng trốn thuế này (đặc biệt là thuế thu nhập và lợi tức cá nhân) làm gia tăng thêm khoảng cách, chênh lệch giữa DN lớn và DN nhỏ, giữa người giàu và người nghèo?

Nhiều người có thể trốn thuế thu nhập, lợi tức qua việc không khai báo đầy đủ hoặc lách luật đối với những tài sản hoặc dòng thu nhập dẫn tới tài sản của họ như buôn bán, tích trữ địa ốc, tài chính, cổ phiếu và các tài sản có giá trị khác.

Có thể thấy một số cách trốn thuế phổ biến hiện nay như buôn bán (kể cả xuất nhập khẩu) ngầm, không có hóa đơn chứng từ, thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt, chuyển tiền “đen”. 
Chưa kể, DN còn có hệ thống sổ sách dành riêng đối phó với cơ quan thuế, không phản ánh sát thực tình hình kinh doanh; nạn điều chỉnh giá mua bán thấp hơn giao dịch thực tế…

Nên nhắc lại việc Bộ Tài chính đang đề xuất sửa đổi luật Quản lý thuế. Bộ này đã thừa nhận rằng các quy định về thủ tục quản lý thuế, từ đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế đến thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế, xoá nợ tiền thuế, tiền phạt, kiểm tra thuế, thanh tra thuế, quản lý thông tin về người nộp thuế… trong Luật Quản lý thuế hiện hành cơ bản được xây dựng theo phương thức thủ công truyền thống đã bộc lộ những bất hợp lý.

Có vẻ như, qua vụ việc hé lộ hồ sơ trốn thuế Paradise và Panama, Bộ Tài chính sẽ rút thêm nhiều kinh nghiệm để sửa đổi Luật Quản lý thuế được đầy đủ và phù hợp hơn nhằm có thể khống chế, chặt “vòi bạch tuộc” để những công ty đang hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh ở Việt Nam không tìm đến “thiên đường trốn thuế”. 
 

Thế Vinh
 

Ý kiến bạn đọc ()