Lăng kính
21/11/2017 05:54 AM +07:00
13/11/2017 07:54 AM +07:00

Bước chuyển tạo “chất” tăng trưởng xuất khẩu

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong năm 2017 có thể sẽ đạt mức tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2011 với mức tăng trưởng vào khoảng 18,9%, đạt 210 tỷ USD. Nhưng liệu mức tăng trưởng này có bước chuyển khả quan về chất lượng khi mô hình tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam lâu nay vốn thiên về số lượng và tăng trưởng xuất khẩu dựa vào nhập khẩu?

 

Có thể lấy một vài số liệu về xuất khẩu trong lĩnh vực nông lâm thuỷ sản của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm nay (ước đạt 21,3 tỷ USD, chiếm 12,3% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm ngoái) để thấy những bước chuyển về mặt giá trị. 

Tín hiệu tích cực

Chẳng hạn như hạt điều, mặc dù lượng nhân điều xuất khẩu ước giảm 0,4%, nhưng giá trị lại tăng tới 23,1%. Với giá trị xuất khẩu nhân điều cao hơn cả năm ngoái, giới chuyên gia dự báo hạt điều xuất khẩu năm 2017 sẽ lần đầu vượt qua và vượt xa mốc 3 tỷ USD.

Hoặc như xuất khẩu tôm, với một thị trường khó tính như EU nhưng đang vươn lên trở thành thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam. Giá trị xuất khẩu tôm sang EU trong 9 tháng đầu 2017 đạt 583,9 triệu USD, tăng đến 35,4% so với cùng kỳ năm 2016. Điểm đáng ghi nhận là tôm Việt Nam được xuất khẩu sang 93 thị trường, tăng 8 thị trường so với năm trước.

Hay có thể kể đến xuất khẩu gạo vốn từng bị chỉ trích vì xuất nhiều mà giá ít, nhưng nay thì những bước chuyển về giá trị cũng đã theo chiều hướng tốt hơn. Trong 10 tháng qua, xuất khẩu gạo ước đạt 5 triệu tấn, tăng 21,6% so với cùng kỳ 2016, trị giá đạt 2,23 tỷ USD, tăng 20,3%.

Cơ cấu gạo xuất khẩu tiếp tục có sự chuyển dịch tích cực. Xuất khẩu giảm mạnh ở phân khúc gạo cấp trung bình và cấp thấp; tăng mạnh ở dòng gạo cao cấp, các loại gạo chất lượng cao, giá trị cao (gạo nếp, japonica, gạo lứt), phù hợp với định hướng phát triển thị trường xuất khẩu.

Một điển hình khác là rau quả. Giá trị xuất khẩu hàng rau quả 10 tháng đầu năm 2017 ước đạt 2,84 tỷ USD, tăng 41,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, giới chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) lại lo ngại khi lượng xuất khẩu rau quả vào thị trường Trung Quốc đang tăng trưởng mạnh ở mức 60%. Chưa kể, Trung Quốc đang chiếm hơn 70% lượng xuất khẩu rau quả của Việt Nam hiện nay.

Xoay quanh những chuyển biến về giá trị xuất khẩu nông lâm thuỷ sản, như chia sẻ của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường, có hai nguyên tắc cơ bản là Việt Nam phải xác định những sản phẩm lựa chọn mang tính thế mạnh có giá thành phù hợp, có thể cạnh tranh về chất lượng. Nhất là phải tập trung vào những sản phẩm “5 sao”, xuất khẩu tỷ đô.

Đối với lĩnh vực công nghiệp chế biến, số liệu mới công bố từ Bộ Công Thương cho biết trong 10 tháng qua ước đạt 140,6 tỷ USD, tăng 21,9% so với cùng kỳ, chiếm tỷ trọng 81% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đây cũng được cho là tín hiệu tích cực cho tăng trưởng xuất khẩu xét về mặt giá trị và chất lượng khi tập trung về khâu chế biến sản phẩm để xuất khẩu chứ không xuất thô.

Lĩnh vực công nghiệp chế biến đang chiếm tỷ trọng 81% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam

Tăng cạnh tranh, mở rộng thị phần

Có thể thấy, hầu hết các mặt hàng trong nhóm công nghiệp chế biến đều đạt mức tăng trưởng dương so với cùng kỳ. Trong đó, những mặt hàng có kim ngạch cao là mặt hàng máy tính, linh kiện điện tử và điện thoại, linh kiện điện thoại.

Nên nhắc lại, đặc điểm đặc trưng của mô hình tăng trưởng xuất khẩu lâu nay của Việt Nam là tăng trưởng xuất khẩu dựa vào nhập khẩu. Cơ cấu xuất khẩu phụ thuộc phần lớn vào nhập khẩu đầu vào trong khi ngành công nghiệp phụ trợ còn thiếu vắng và chưa phát triển. 

Nhập khẩu Việt Nam vẫn chủ yếu là nhập khẩu tư liệu sản xuất, bao gồm: Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng và nguyên nhiên vật liệu. Tỷ lệ này luôn chiếm trên 90% tổng giá trị hàng hoá nhập khẩu, kéo dài liên tục trong nhiều thập kỷ đến nay.

Phần lớn các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam là mặt hàng gia công, bởi thế khi xuất khẩu tăng cũng đồng nghĩa với nguyên, nhiên vật liệu nhập khẩu cũng tăng theo.

Trong bối cảnh xuất khẩu đang duy trì được tốc độ tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm ngoái, Bộ Công

Thương dự báo kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong năm 2017 có thể sẽ đạt mức tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2011 với mức tăng trưởng vào khoảng 18,9%, đạt 210 tỷ USD.

Mức tăng trưởng trên hoàn toàn khả thi trong bối cảnh hoạt động thương mại toàn cầu tiếp tục xu hướng cải thiện rõ rệt là yếu tố tác động tích cực đến sản xuất trong nước cũng như xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam.

Theo giới chuyên gia, tăng trưởng năm 2017 là do sự hồi phục của các dòng thương mại trong khu vực châu Á và nhu cầu nhập khẩu ở Bắc Mỹ tăng trở lại sau khi bị đình trệ trong năm 2016. Bên cạnh đó, tăng trưởng GDP ở hầu hết các nền kinh tế lớn, đặc biệt là ở Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU đã kéo theo sự gia tăng nhu cầu nhập khẩu và thúc đẩy thương mại trong khu vực.

Sự phục hồi kinh tế và gia tăng nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn này đã tạo điều kiện để các ngành sản xuất trong nước tiếp tục mở rộng thị trường chủ lực và tìm kiếm các thị trường mới.

Trong khi đó, năng lực cạnh tranh hàng hóa của Việt Nam đang ngày được nâng cao. Theo Báo cáo Năng lực Cạnh tranh Toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Việt Nam đứng ở vị trí thứ 55 trên thế giới, tăng 5 bậc so với năm 2016 và 20 bậc so với 5 năm trước. Theo WEF, Việt Nam đã có những cải thiện đáng chú ý về lĩnh vực công nghệ và hiệu quả của thị trường lao động. 

Đồng thời, việc tham gia các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) với các cam kết cắt giảm thuế quan của các đối tác FTA đối với hàng có xuất xứ Việt Nam cũng làm tăng khả năng cạnh tranh và giúp hàng hóa của Việt Nam mở rộng thị phần tại các thị trường đối tác.
 

Thế Vinh
 

Ý kiến bạn đọc ()