Lăng kính
23/06/2017 08:37 PM +07:00
05/06/2017 07:38 AM +07:00

Cần gì ở Nghị định về điều kiện kinh doanh ô tô?

Điều mong mỏi là Nghị định về ngành ô tô phải bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sở hữu trí tuệ, phát triển công nghiệp ô tô nội địa, cạnh tranh lành mạnh, hạn chế gian lận thương mại, xác định rõ bảo hành – bảo dưỡng ô tô, triệu hồi xe. Tuy nhiên, bản Dự thảo Nghị định mà Bộ Công Thương đang lấy ý kiến rộng rãi vẫn chưa thể hiện được những điều này.

 

Phải nhìn nhận trước hết rằng, dù được xác định là ngành công nghiệp cần thúc đẩy phát triển nhưng thực tế ô tô vẫn là ngành được bảo hộ với hàng rào thuế nhập khẩu khá cao, sự thiếu đồng bộ và bất ổn định về chính sách thuế, phí (từ năm 2016 đến nay, chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đã thay đổi hai lần) đã gây tác động tiêu cực đến sự phát triển của ngành này.

Từ ngày 1/1/2018, thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc từ các nước ASEAN vào Việt Nam sẽ giảm về 0% theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA). Nếu chính sách không rõ ràng, nhất quán, ổn định, sẽ khó lường trước được những bất ổn đối với thị trường ô tô Việt cũng như kế hoạch, chiến lược kinh doanh lâu dài của các doanh nghiệp (DN) trong lĩnh vực này.

Vừa thiếu vừa mập mờ

Chính vì vậy, người tiêu dùng cùng các DN đang rất quan tâm đến nội dung của bản Dự thảo Nghị định quy định về điều kiện kinh doanh sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô (dự định có hiệu lực từ ngày 1/7/2017) mà Bộ Công Thương đang lấy ý kiến rộng rãi.

Không phủ nhận là có những điểm tích cực, tuy nhiên, khi soi kỹ bản dự thảo này, bản thân người tiêu dùng và nhiều DN trong ngành ô tô cảm thấy thất vọng vì Bộ Công Thương dường như bỏ quên vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và còn lập lờ trong điều kiện về cơ sở bảo hành – bảo dưỡng ô tô, vấn đề triệu hồi xe, dễ làm khó người tiêu dùng, các DN và nảy sinh lợi ích nhóm.

Nếu đọc hết, sẽ thấy Dự thảo Nghị định này chưa quy định quyền sử dụng thương hiệu, hình ảnh, logo của ô tô mà DN sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và phân phối. Trong khi vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ – điều kiện tiên quyết để thể hiện tính công bằng, minh bạch – là một yêu cầu cần phải có với ngành này.

Ông Trần Tấn Trung, Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Liên Á Quốc tế (nhà phân phối của hãng ô tô Audi tại Việt Nam), đã bày tỏ rất quan ngại về sở hữu trí tuệ và bản quyền của thương hiệu. Và như vậy, điều được các DN mong mỏi là chính sách ô tô đưa ra nên đi theo quy luật chung của thị trường thế giới.

Ông Trung lấy một ví dụ điển hình gần đây là hãng Apple có thông qua luật sư gửi đến các đơn vị ở Việt Nam có treo logo, hình ảnh của Apple với yêu cầu phải gỡ bỏ tất cả logo, hình ảnh đó. Đối với ngành ô tô cũng vậy, thực tế trên thị trường ô tô Việt Nam, việc treo logo, quảng bá thương hiệu, thậm chí trên website, hết sức tràn lan.

Rõ ràng, chuyện này cơ quan quản lý không thể không kiểm soát vì bản thân các DN có hợp đồng phân phối chính thức từ hãng xe cũng không thể kiểm soát nổi nên đòi hỏi phải có sự can thiệp từ phía chính quyền. Nếu vậy, tại sao trong bản Dự thảo Nghị định của Bộ Công Thương không nói rõ chuyện này?

Nghị định về điều kiện kinh doanh ô tô cần phù hợp để bảo vệ sản xuất ô tô trong nước, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh

Bảo vệ sản xuất ô tô trong nước

Về vấn đề bảo hành như quy định trong Dự thảo Nghị định, nhiều DN và bản thân người tiêu dùng cũng thấy còn bất hợp lý. Cụ thể, số lượng cơ sở bảo hành – bảo dưỡng chưa đủ đảm bảo quyền lợi cho khách hàng vì theo dự thảo hiện tại, chỉ yêu cầu đơn vị kinh doanh sở hữu tối thiểu một cơ sở.

Giới chuyên gia nhận xét, quy định về thời gian sở hữu cơ sở bảo hành – bảo dưỡng ô tô đến năm 2020 là không đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng. Bản dự thảo cũng chưa có quy định về hợp đồng hỗ trợ kỹ thuật bao gồm: đào tạo kỹ thuật, cung cấp thông tin kỹ thuật, hướng dẫn sửa chữa, thiết bị chẩn đoán, thiết bị sửa chữa chuyên nghiệp.

Trong vấn đề triệu hồi xe, điểm bất hợp lý nằm ở chỗ, bản dự thảo cho rằng nhà nhập khẩu chỉ cần cam kết với Bộ Công Thương. Rõ ràng những người soạn thảo nghị định ở Bộ Công Thương không nắm được thực tế tại Việt Nam từ năm 2012 đến nay, tất cả các đợt triệu hồi đều do chính nhà sản xuất (trong nước hoặc quốc tế thông qua các đơn vị được ủy quyền chính thức) thực hiện.

Ngoài những vấn đề trên, mới đây, trong một báo cáo gửi đến Văn phòng Chính phủ về Kết quả thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có lưu ý, việc xây dựng Nghị định về điều kiện kinh doanh ô tô phù hợp để bảo vệ sản xuất ô tô trong nước và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh cũng như phù hợp trong nhập khẩu ô tô.

Thiết nghĩ, cũng nên nhắc lại lời phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong lần đến dự Lễ khởi công nhà máy Thaco Mazda mới đây của công ty Cổ phần ô tô Trường Hải. Đó là Thủ tướng có nhấn mạnh đến việc đề xuất Quốc hội xem xét những chính sách tạo điều kiện để Việt Nam có thể hình thành ngành công nghiệp sản xuất ô tô vì trên thế giới, những nước có từ 50 triệu dân đã có ngành công nghiệp ô tô, trong khi đó Việt Nam có thị trường tới gần 100 triệu dân.

Thủ tướng cũng khẳng định, chủ trương của Chính phủ trong thời gian tới là tạo mọi điều kiện thuận lợi cho công nghiệp phụ trợ ô tô phát triển. Vấn đề nhập khẩu ô tô phải theo đúng cam kết quốc tế và có biện pháp cần thiết để bảo vệ ô tô sản xuất trong nước theo đúng pháp luật và các cam kết hội nhập.

Lẽ dĩ nhiên, như định hướng của Thủ tướng Chính phủ, đây là lúc Bộ Công Thương phải lắng nghe và tiếp thu các phản hồi về những điểm bất hợp lý, thiếu sót trong bản Dự thảo Nghị định về ngành ô tô để điều chỉnh, bổ sung, nhằm có một Nghị định vừa giúp phát triển ngành công nghiệp ô tô nội địa, vừa lành mạnh hóa thị trường ô tô cũng như xem trọng quyền lợi người tiêu dùng.

Thế Vinh

Ý kiến bạn đọc ()