Lăng kính
20/02/2018 04:59 PM +07:00
01/02/2018 09:00 AM +07:00

Có nên giảm thuế để hút vốn FDI?

Việc Mỹ giảm thuế “sốc” với doanh nghiệp (DN), rồi sau đó là quyết định miễn thuế đánh vào lợi nhuận nhà đầu tư ngoại ở Trung Quốc khiến các nhà hoạch định chính sách ở Việt Nam quan ngại dòng vốn FDI sẽ bị ảnh hưởng. Vấn đề giữ chân nhà đầu tư nước ngoài lại được đặt ra. Và liệu có nên giảm thuế để vừa giữ chân vừa thu hút vốn FDI nhiều hơn?

 

Trước khuyến nghị về thuế và đầu tư từ Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng sau khi Chính phủ Mỹ có động thái cắt giảm thuế thu nhập DN từ 35% xuống còn 21%, Thủ tướng Chính phủ mới đây đã giao Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT, Bộ Công Thương cùng một số bộ ngành liên quan lưu ý kỹ vấn đề này để báo cáo sớm 

Nhất là cần theo dõi phản ứng chính sách của các nước trên thế giới khi Mỹ thực hiện Luật cải cách thuế mới, đánh giá tác động đến Việt Nam để kịp thời có phản ứng thích hợp. 

“Cuộc đua” giảm thuế

Đồng thời, rà soát các sản phẩm của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ, nhất là các sản phẩm có hàm lượng nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc để có cảnh báo, khuyến nghị các DN khi Mỹ áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm này.

Có thể thấy việc Mỹ giảm thuế DN cùng với chính sách bảo hộ thương mại khiến các nhà hoạch định chính sách ở Việt Nam đang rất thận trọng trong chuyện này. Đặc biệt là tác động đến thu hút vốn FDI. 

Luật thuế mới của Mỹ có thể dẫn đến thu hút những nhà đầu tư Mỹ quay về nước nếu như họ thất vọng trước môi trường hoạt động ở những quốc gia có chi phí lao động không ngừng tăng, thuế chưa giảm, pháp lý thiếu minh bạch. Đó còn là khả năng một số nước phát triển có thể giảm thuế DN để cạnh tranh với Mỹ để giữ chân nhà đầu tư. 

Đơn cử như Trung Quốc (vốn đang có mức thuế DN 25% nhắm vào các công ty nước ngoài), vào cuối năm 2017 đã phải thông báo sẽ miễn thuế đánh vào lợi nhuận của các công ty nước ngoài hoạt động ở nước này, mà thực chất là nhằm ngăn các công ty Mỹ chuyển lợi nhuận khỏi Trung Quốc.

Còn tại Việt Nam, thuế DN kể từ năm 2016 đã áp dụng là 20%, thấp hơn so với mức trung bình 22% của châu Á. So sánh với các nước ASEAN-4, mức thuế này chỉ còn cao hơn Singapore. So với các nước trong khu vực và thế giới, mức thuế DN của Việt Nam thuộc loại trung bình.

Tuy nhiên, mức thuế tổng mà DN phải nộp cao chủ yếu đến từ mức phí an sinh xã hội bắt buộc mà DN phải nộp thay cho người lao động cao hơn hẳn so với mức trung bình trên thế giới và khu vực châu Á.

Theo đánh giá của Ban Kinh tế Trung ương và USAID, kể từ năm 1995 trở lại đây, Việt Nam đã tiến hành 4 lần điều chính thuế DN vào các năm 2003, 2009, 2013 và 2016 lần lượt từ mức 32% xuống mức 28%, 25%, 22% và 20% như hiện nay.

Tuy nhiên, việc giảm thuế DN và đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân, cả trong nước và FDI, không cho thấy có tương quan chặt chẽ trong giai đoạn 1995 – 2015. Nguyên nhân có thể là do mức tăng tỷ trọng đầu tư của khu vực kinh tế ngoài nhà nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là khả năng sinh lợi, môi trường kinh doanh và môi trường kinh tế vĩ mô, chứ không chỉ dựa vào yếu tố thuế DN. 

Giảm thuế có tác động khuyến khích DN đầu tư nhiều hơn, nhưng ảnh hưởng không thực sự rõ ràng

Ảnh hưởng không rõ ràng

Giới phân tích cho rằng việc giảm thuế có tác động khuyến khích DN đầu tư nhiều hơn, tuy nhiên, ảnh hưởng không thực sự rõ ràng. Quyết định đầu tư của DN phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như khả năng sinh lợi, môi trường kinh doanh, kinh tế vĩ mô hơn là mức thuế. 

Trở lại vấn đề thu hút vốn FDI, số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH&ĐT) cho thấy trong tháng 1/2018, tổng vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài là 1,255 tỷ USD, bằng 75,9% so với cùng kỳ năm 2017.

Nhưng nếu nhìn vào năm 2017 thì dòng vốn đầu tư FDI vẫn mạnh, tổng vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài là 35,88 tỷ USD, tăng 44,4% so với cùng kỳ năm 2016. Điều này phần nào phản ánh năng lực cạnh tranh thu hút vốn FDI của Việt Nam nhờ các yếu tố căn bản và cảm nhận tích cực của nhà đầu tư ngoại.

Hiện nay, khu vực FDI đóng góp khoảng 18% cho GDP của Việt Nam, gần 1/4 tổng đầu tư toàn xã hội, 2/3 tổng kim ngạch xuất khẩu, 18,5% tổng thu ngân sách cùng hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp. Khu vực này cũng là động lực tăng trưởng GDP mạnh và ổn định. 

Mặc dù vậy, theo giới chuyên gia, để tiếp tục vừa giữ chân vừa thu hút thêm vốn FDI thì khâu chính sách cần tiếp tục tăng cường giản lược những thủ tục cần thiết để quản lý khu vực FDI hữu hiệu hơn và cần giải quyết rốt ráo những rắc rối về hành chính và tình trạng thiếu minh bạch. Và điều quan trọng là cần tránh những yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý của nhà đầu tư sẽ dẫn đến sự suy giảm của FDI.

Đối với nguồn vốn FDI từ Mỹ, thực ra đến nay vẫn còn khiêm tốn, đứng thứ 9 trong số 128 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Điều này được lý giải là vì danh mục kêu gọi đầu tư của Việt Nam hiện chưa phù hợp với “khẩu vị” của nhà đầu tư Mỹ. Đầu tư của Mỹ thường có quy mô rất lớn và đưa vào các lĩnh vực công nghệ cao. Nếu đầu tư nhỏ lẻ thì họ thường chọn cách đầu tư sang các nước.

Vấn đề là sau chính sách giảm thuế DN ở Mỹ và nỗi lo nguồn vốn FDI từ Mỹ quay về Mỹ là điều đáng quan tâm. Nhưng quan trọng hơn là cần những thay đổi nội tại từ khâu chính sách thu hút vốn FDI của Việt Nam để các nhà đầu tư Mỹ vẫn thấy Việt Nam có môi trường đầu tư hấp dẫn, đáp ứng được “khẩu vị” của họ chứ không đơn giản chỉ là chuyện giảm thuế!

Thế Vinh
 

Ý kiến bạn đọc ()