Lăng kính
28/06/2017 12:32 PM +07:00
05/03/2015 11:18 AM +07:00

Ngành mía đường không lo “đuối”

(Thời báo Kinh Doanh) - Trong một bài viết mới đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú đã chỉ ra những bất cập của ngành đường. Nhiều chuyên gia cũng nhận định, ngành đường sống trong cảnh bảo hộ quá lâu, nếu không sớm đổi mới sẽ không đủ sức cạnh tranh khi hội nhập sâu. Trái với nhận định đó, ông Hà Hữu Phái, đại diện Hiệp hội mía đường Việt Nam tại Hà Nội, lại cho rằng ngành đường Việt Nam tuy khó khăn nhưng đủ khả năng cạnh tranh với thế giới.

Theo số liệu của Bộ NNN&PTNT, tính đến ngày 15/2/2015, các nhà máy đường đã ép được 8.570.700 tấn mía (giảm 482.300 tấn), sản xuất được 807.180 tấn đường (giảm 27.850 tấn) so với cùng kỳ năm trước.

Lượng đường tồn kho của các nhà máy đến ngày 15/2/15 là 315.530 tấn, thấp hơn cùng kỳ năm trước, 104.090 tấn. Lượng đường các nhà máy bán ra từ 15/1/15 đến 15/2/15 là 324.230 tấn, cao hơn cùng kỳ năm trước 161.020 tấn. Đáng chú ý là mặc dù XK không đáng kể, nhưng lượng đường tiêu thụ tháng này tăng vượt bậc, đạt cao nhất từ trước đến nay.

Giá thu mua mía tăng

Theo ông Hà Hữu Phái, chuyên gia mía đường, đại diện Hiệp hội mía đường tại Hà Nội, sở dĩ lượng đường tiêu thụ vừa qua tăng là vì lực lượng chức năng đã vào cuộc triệt phá hiệu quả các đầu nậu nên lượng đường nhập lậu giảm mạnh.

Bên cạnh đó, Tổ chức đường thế giới, đã đưa ra dự báo vụ đường 2014-2015 khả năng cung vượt cầu chỉ 400.000 tấn, thấp hơn nhiều (vụ trước, lượng cung vượt cầu lên tới 10 triệu tấn).

Các chuyên gia cho rằng, năm 2015 là năm cung cầu thị trường đường thế giới cân bằng, năm sau khả năng thiếu đường sẽ cao, vì thế giá đường cũng được dự báo sẽ tăng.

Vì vậy, các nhà sản xuất, kinh doanh có xu hướng tranh thủ lúc giá rẻ đẩy mạnh thu mua để tích trữ. Mặt khác, năm nay, các nhà máy vào vụ sản xuất chậm hơn mọi năm vì những năm trước, mía đạt 6-7 chữ đường đã được nhà máy thu mua, nay có quy chuẩn chất lượng mía quy định 9 chữ đường mới được thu mua nên phải chờ thời gian để cây mía đạt chất lượng. Do đó sản lượng đường thấp hơn so với cùng kỳ năm trước.

Hiệp hội mía đường dự báo, với tình hình sản xuất năm nay, sản lượng đường sẽ đạt xấp xỉ năm trước.

Do tiêu thụ tốt, lượng đường tồn kho giảm, giá đường trong nước hiện nay đã tăng 500 – 700 đồng/kg so với tháng trước, giá bán buôn đường kính trắng loại 1 (có VAT) tại nhà máy ở mức trên dưới 12.000 đồng/kg.

Giá mua mía 10 CCS tại ruộng vẫn ổn định: Nghệ An: 780.000 – 810.000 đồng/tấn; Cao Bằng, Sơn La: 800.000 - 870.000 đồng/tấn; Tuyên Quang, Hòa Bình, Thanh Hóa, Gia Lai, Tây Ninh: 900.000 đồng/tấn; Đồng bằng sông Cửu Long: 750.000 đồng/tấn; Phú Yên: 920.000 đồng/tấn.

Một số nơi các nhà máy đang điều chỉnh giá mua tăng 20.000 - 30.000 đồng/tấn đối với lượng mía thu hoạch chậm, do mía bị già nên giảm trọng lượng.

Hiệp hội mía đường dự báo, với tình hình sản xuất năm nay, sản lượng đường sẽ đạt xấp xỉ năm trước, khoảng hơn 1,5 triệu tấn (niên vụ 2013-2014, sản lượng đường đạt 1,6 triệu tấn). Như vậy, tình hình tiêu thụ, giá cả đường năm nay được đánh giá là một năm tương đối khả quan.

Tuy nhiên, vừa qua đã có nhiều ý kiến lùm xùm quanh chuyện ngành đường. Trong đó, năm 2015, theo cam kết WTO, Việt Nam sẽ nhập 81.000 tấn đường.

Vừa qua, có ý kiến cho rằng Bộ Công thương đã đề xuất lên Chính phủ cho nhập 50.000 tấn đường từ Lào với thuế suất 0%. Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải cho biết, Bộ này không kiến nghị Chính phủ cho phép nhập đường từ Lào mà đây hoàn toàn là cam kết giữa hai chính phủ Việt Nam và Lào.

Hiện vẫn chưa có ý kiến chính thức từ phía Chính phủ về cho phép nhập số đường này. Song, Hiệp hội mía đường Việt Nam đã có văn bản đề nghị tạm dừng nhập khẩu 50.000 tấn đường từ Lào, hoặc nếu nhập khẩu thì phải trừ vào số lượng 81.000 tấn theo cam kết với WTO.

Hiệp hội mía đường Việt Nam cho rằng, hiện nay, các nhà máy đường tinh luyện hoàn toàn có thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng nội địa. Do đó, việc nhập thêm đường từ Lào, cùng với lượng đường nhập lậu chưa được chặn hoàn toàn sẽ gây sức ép cho tiêu thụ đường trong nước.

Mới đây, trong một bài viết đăng trên phương tiện thông tin đại chúng, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú đã chỉ ra những bất cập của ngành mía đường từ giá thành sản xuất quá cao, ngành đường chưa quan tâm hỗ trợ nông dân trong sản xuất, phương thức sản xuất kinh doanh còn tồn tại nhiều yếu điểm, sự liên kết lỏng lẻo giữa các nhà máy.

Thứ trưởng Tú cho rằng thời điểm hiện tại, ngành mía đường trong nước vẫn đang được Nhà nước bảo hộ ở mức độ khá cao, hơn nhiều so với các ngành hàng sản xuất quan trọng khác như dệt may, da giày, gạo, cà phê… Tuy nhiên, ngành mía đường đã không mang lại kết quả như kỳ vọng.

DN mía đường không ỷ lại?

Một số chuyên gia cho rằng, thời gian qua, ngành mía đường quen sống trong cảnh được bảo hộ nên sinh ra thói quen ỷ lại của các nhà máy. Bao nhiêu năm qua, ngành đường vẫn không có mấy thay đổi. Lợi nhuận ngành chưa được chia sẻ cho nông dân, người trồng mía vẫn chịu thiệt thòi.

Về vấn đề này, ông Phái chia sẻ, thời gian qua, một số nhà máy đường đã tích cực đầu tư máy móc, thiết bị kỹ thuật hiện đại không thua kém công nghệ thế giới như Bourbon Tây Ninh, Biên Hòa…

Nhà máy cũng quan tâm đến việc hỗ trợ nông dân sản xuất thông qua việc chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ giống, phân bón. Song, với khả năng có hạn, đặc điểm địa hình, nhiều vùng sản xuất còn gặp khó khăn, trình độ nông dân còn hạn chế, sản xuất vẫn mang tính manh mún, năng suất chưa cao, chất lượng mía không đồng đều.

Việc ngành đường những năm qua ì ạch, lỗi không phải chỉ riêng các nhà máy đường. Việc phát triển ngành mía đường cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa các địa phương, nhà máy, nông dân, nhà khoa học. Một mình các nhà máy đường không thể làm được việc này.

Nhiều ý kiến cho rằng khi chúng ta gia nhập Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), thuế suất nhập khẩu đường đưa về mức 0%. Nếu ngành đường không sớm cải tổ về tổ chức sản xuất, áp dụng giống chất lượng, tăng năng suất, hạ giá thành thì việc thua trên sân nhà đã nhãn tiền.

Ông Phái nhận định, thực tế ngành mía đường dù vẫn tồn tại khó khăn nhưng không phải đến mức quá bi quan như quan điểm của một số chuyên gia. Nhà máy đường Việt Nam nói chung đủ sức cạnh tranh với thế giới.

Hiện nay năng suất của ta chưa phải cao so với mặt bằng chung nhưng cũng không quá thấp, trong khi năng suất mía ở Brasil là 82 tấn/ha, Thái Lan là 70 tấn/ha thì năng suất của Việt Nam khoảng 65 tấn/ha tương đương với Indonexia, Mexico.

Ông Phái cho rằng các DN mía đường luôn ý thức được năm 2018 khi thuế suất nhập khẩu là 0%, muốn tồn tại chỉ không còn cách nào khác là phải tăng năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, ngành đường muốn phát triển bền vững thì phải có sự chung tay liên kết chặt chẽ giữa địa phương, DN, nông dân và nhà khoa học. Cần sớm có Nghị định riêng của ngành, trong đó quy định rõ ai được trồng mía, trồng bao nhiêu, tổ chức sản xuất tiêu thụ thế nào.

--------------------------------

Gs.Ts. Võ Tòng Xuân - Chuyên gia nông nghiệp

Trong suốt một thời gian dài, Nhà nước rất lơ là với cây mía, chỉ lo cho chính sách bảo hộ giá đường. Các nước trên thế giới rất quan tâm đến khoa học công nghệ. Trong khi đó, Bộ NN&PTNT của mình thì dường như bỏ quên Viện nghiên cứu mía đường. Giá mía tại các nước rất rẻ, tại Thái Lan là 30 USD/tấn, Úc khoảng 20 USD/tấn. Brazil là nước trồng mía nhiều nhất thế giới, 1 tấn mía chỉ có giá khoảng 13 USD. Trong khi đó, Việt Nam làm ra một tấn mía 50-55 USD như vậy cạnh tranh sao nổi.

Thu Hường

 

 

 

 

Tag
Ý kiến bạn đọc ()