Lăng kính
25/11/2017 06:08 PM +07:00
14/11/2017 07:58 AM +07:00

Sửa luật Quản lý thuế: Ngăn trốn thuế, tránh rào cản!

Luật Quản lý thuế dường như không chạy theo kịp sức “luồn lách” của các nhà cung cấp nước ngoài như Facebook, Google.…Trước những hạn chế, bất cập trước hội nhập sâu rộng và trong quản lý thu thuế, Bộ Tài chính đang đề nghị sửa đổi luật này với quan điểm đổi mới toàn diện. Nhưng sửa như thế nào để doanh nghiệp làm ăn chân chính không còn coi quản lý thuế là rào cản cho họ?

 

Cách đây ba năm, nếu như tổng doanh thu thị trường quảng cáo trực tuyến ở Việt Nam đạt khoảng 5.000 tỷ đồng thì Google và Facebook đã chiếm khoảng 75% (chỉ tính riêng phần doanh thu trực tiếp). Còn nếu tính thu gián tiếp qua các đại lý quảng cáo là DN Việt Nam thì hai “ông lớn” có thể chiếm đến 90% thị phần. 

Thời điểm ấy, dư luận đã phản ứng khá gay gắt khi Facebook và Google dù dẫn đầu thị trường quảng cáo trực tuyến ở Việt Nam nhưng đã không hề đóng một đồng thuế thu nhập doanh nghiệp nào cho nước ta.

Ngăn “ông lớn” trốn thuế

Đến nay, doanh thu của Google, Facebook tại Việt Nam vẫn không ngừng tăng, nhưng câu hỏi đặt ra là họ nộp thuế như thế nào và Tổng cục Thuế có thu đúng, thu đủ hay chưa? Một báo cáo từ năm 2014 từng cho thấy Google đã trốn 2,4 tỷ USD tiền thuế trên toàn cầu và Việt Nam cũng không thoát được chuyện trốn thuế này.

Chính sách quản lý thuế ở Việt Nam đối với các nhà cung cấp nước ngoài như Google, Facebook, Aple hay Grab, Uber… có vẻ còn khá lúng túng trong nhiều năm liền. 

Đến nỗi dư luận còn mỉa mai là trong khi các DN Việt cần tuân thủ tốt chuyện nộp thuế thì vẫn có những “ông lớn” nước ngoài như vậy ung dung trốn tránh thuế. Phải chăng là do năng lực cán bộ thuế kém cỏi hay luật quản lý thuế có những kẽ hở? 

Rõ ràng là Bộ Tài chính đã thấy rõ những hạn chế, bất cập nên mới đây, trong dự thảo mới về luật Quản lý thuế, Bộ này muốn Bộ Thông tin truyền thông phối hợp để đề nghị nhà cung cấp nước ngoài như Google, Facebook, Apple,… khai báo, nộp thuế nhà thầu đối với các dịch vụ mà tổ chức nước ngoài có cung cấp cho tổ chức, cá nhân ở Việt Nam.

Ngoài ra, theo Bộ Tài chính, luật Quản lý thuế chưa tạo điều kiện pháp lý đầy đủ cho việc hiện đại hoá quản lý thuế mà trước hết là triển khai rộng rãi, phổ biến thủ tục quản lý thuế điện tử trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, cách mạng công nghiệp lần thứ 4, thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế đã có sự chuyển biến rõ rệt so với các năm trước.

Theo đánh giá của công ty nghiên cứu thị trường Nielsen, thị trường thương mại điện tử của Việt Nam hồi năm 2016 đã lên tới 4 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng hàng năm lên đến 22%. Trong 5 năm tới, thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam có thể đạt đến con số 10 tỷ USD. 

Sự phát triển này trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế thì không lý do nào khác hơn là đòi hỏi luật Quản lý thuế bổ sung các cơ sở pháp lý, hợp tác quản lý thuế để “bít” kẽ hở trốn thuế của các “ông lớn” trong lĩnh vực này.

Bên cạnh vấn đề quản lý thuế với thương mại điện tử, theo Bộ Tài chính, một trong những lý do cần thiết để sửa đổi Luật Quản lý thuế là các quy định về thủ tục quản lý thuế, từ đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế đến thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế, xoá nợ tiền thuế, tiền phạt, kiểm tra thuế, thanh tra thuế, quản lý thông tin về người nộp thuế… trong Luật Quản lý thuế hiện hành cơ bản được xây dựng theo phương thức thủ công truyền thống, bộc lộ những bất cập.

Trong quá trình thực hiện quản lý thu thuế, các quy định liên quan đến chính sách quản lý thu theo các Luật thuế đã thay đổi hoặc ban hành mới chưa được quy định đồng bộ trong Luật Quản lý thuế dẫn đến những hạn chế trong tổ chức thu thuế.

Luật Quản lý thuế chưa tạo điều kiện pháp lý đầy đủ cho việc hiện đại hoá quản lý thuế

Dư địa cải thiện thủ tục thuế

Thực ra, cũng cần phải nhìn nhận trong những năm qua, Việt Nam đã có nhiều cải cách trong các chính sách thuế theo hướng giảm bớt gánh nặng cho DN. Luật Quản lý thuế (có hiệu lực từ 1/7/2013) đã thiết lập một hệ thống quản lý thuế hiệu quả hơn, với nhiều công cụ để thu thập thông tin về người đóng thuế cũng như tình trạng tuân thủ pháp luật về thuế của người đóng thuế.

Bên cạnh đó, luật này còn cho phép khai thuế và đóng thuế qua mạng; tăng lãi suất (từ 0,05% lên 0,07%) đối với các khoản chậm nộp thuế quá 90 ngày; tăng mức phạt (từ 10% lên 20%) đối với các khoản khai thuế thấp hơn mức thực tế. 

Hơn nữa, hoạt động thu thuế cũng có nhiều thay đổi, đã được triển khai kể từ năm 2014, bao gồm việc thu thuế gắt gao hơn trên phạm vi cả nước, đồng thời mở rộng việc thanh tra, kiểm toán đối với các công ty liên tục khai báo lỗ. 

Chưa kể, ngành thuế còn kiểm soát chặt chẽ hơn các đối tượng thuộc diện được hưởng ưu đãi thuế; tăng các hình thức phạt đối với các đối tượng trốn thuế, nộp chậm thuế; cải cách thủ tục thu thuế theo hướng xây dựng các mô hình một cửa đối với người nộp thuế. 

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng dư địa để cải thiện thủ tục nộp thuế của Việt Nam còn nhiều khi mà thời gian nộp thuế ở Việt Nam từng được xếp vào loại cao nhất trong khu vực ASEAN.

Như lưu ý của luật gia Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc công ty CP thuế kế toán Luật Việt Á, về cơ chế thuế, DN tự khai, tự nộp thuế – cơ quan thuế kiểm tra. Hệ quả của vế “DN tự khai, tự nộp thuế” là: Gánh nặng của DN.

Đó là phải am hiểu thuế để tự thiết lập thủ tục khai 23 loại thuế với tổng cộng 188 mẫu biểu. Riêng Thuế Thu nhập DN đã là 20 mẫu biểu kê khai thuế. DN cũng phải am hiểu chính sách thuế để tránh rủi ro về thuế, đồng thời tận dụng được ưu đãi thuế.

Thực tế hiện nay cho thấy, nếu như mức thuế cao và hệ thống quản lý thuế cồng kềnh, phiền phức và kém hiệu quả tại Việt Nam sẽ khiến cho DN có xu hướng tìm cách né tránh các “rào cản” này thông qua việc hối lộ với các cán bộ thuế và trốn thuế. 

Cho nên, một khi sửa đổi Luật Quản lý thuế thì các nhà hoạch định chính sách cần khắc phục được tình trạng này.
 

Thế Vinh
 

Ý kiến bạn đọc ()