Lăng kính
21/08/2017 12:29 AM +07:00
26/05/2017 07:31 AM +07:00

Tăng sức mạnh doanh nghiệp nội bằng liên kết

Trước thực tế khối doanh nghiệp (DN) FDI tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo và đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế cũng như xuất khẩu của Việt Nam, việc tăng sức mạnh của các DN nội thông qua liên kết để có thể cạnh tranh với khối ngoại trong bối cảnh có nhiều hiệp định thương mại tự do như hiện nay là điều cần thiết. Tuy nhiên, liên kết như thế nào cho hiệu quả lại không phải chuyện dễ.

 

Theo số liệu mới cập nhật từ Tổng cục Hải quan, trong 5 tháng đầu năm 2017, kim ngạch xuất khẩu của khối DN nội chỉ chiếm 29,1% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của cả nước, trong khi 70,9% còn lại thuộc về khối DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Chậm liên kết là “chết”

Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế Việt Nam cho thấy phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, phản ánh rõ động lực tăng trưởng thời gian qua vẫn phụ thuộc nhiều vào ngoại lực (khối FDI). Từ đó để thấy, các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế, chẳng hạn sức bật xuất khẩu từ khối DN nội, có lẽ cần thêm nhiều thời gian nữa để thay đổi cơ cấu nền kinh tế.

Nhưng trước mắt, để không thể tiếp tục bị co cụm cho khối ngoại “tung hoành”, điều cần thiết là các DN nội ở nhiều lĩnh vực sản xuất công nghiệp, dịch vụ cần phải liên kết lại để tăng sức cạnh tranh.

Mới đây, chia sẻ với giới DN tại Tp.HCM xoay quanh vấn đề liên kết trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, Ts. Lê Đăng Doanh, thành viên Ủy ban Chính sách phát triển của Liên Hiệp Quốc, có lưu ý các DN nội phải nâng cao tính năng động để kết nối trong nước và quốc tế. DN Việt nên từ bỏ cách kinh doanh theo kinh nghiệm và sẵn sàng chấp nhận cái mới. Chậm là chết!

Còn theo Ts. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách tiền tệ quốc gia, việc liên kết giữa các DN nội sẽ tốt hơn là không liên kết. Các hiệp hội cũng phải tự liên kết lại, không nên đổ cho Nhà nước. Các DN trong nước phải tự hỏi tại sao liên kết có lợi nhưng DN lại không liên kết?

Theo Ts. Lịch, ở đây có vấn đề mang tính tâm lý. Thực sự, tâm lý của các DN nội là hợp tác với nhau rất dở. Cái này phải tự khắc phục mà không thể đổ cho cơ quan quản lý. Trên thực tế, việc liên kết giữa các DN nội thời gian qua không phải không có, thậm chí đã có từ nhiều năm nay. Chẳng hạn như các quan hệ liên kết, liên doanh được thực hiện giữa các DN nhỏ và vừa với nhau; giữa DN nhỏ và vừa với DN lớn, giữa tổng công ty hoặc giữa DN trong nước với DN FDI. Song cần nhìn nhận việc liên kế này chưa thật rộng rãi và hiệu quả chưa cao.

Và cũng vì thiếu tính liên kết nên các DN nội còn hạn chế khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, dẫn tới rõ ràng là kim ngạch xuất khẩu mà khối nội có được hoàn toàn thua xa khối ngoại vốn có bề dày về liên kết.

Giữa các DN nội hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ còn thiếu những liên kết dọc, ngang

“Đi săn theo đàn”

Ông Zulkifli Bin Baharudin, Chủ tịch điều hành Tập đoàn giao nhận và vận chuyển quốc tế ITL (Singapore) đã chỉ ra điểm hạn chế của các DN Việt là vừa yếu, vừa thích đi “săn mồi” một mình. Do đó, để có thể tăng kim ngạch xuất khẩu và thực sự bước chân được vào chuỗi cung ứng toàn cầu, các DN Việt cần phải “đi săn theo đàn”, liên kết lại để có thể mạnh hơn và nhanh hơn.

Ngay như vấn đề đặt ra là việc tham gia vào chuỗi cung ứng của DN FDI có quá sức các DN Việt hay những tập đoàn lớn này không muốn? Giới chuyên gia cho rằng giữa những DN nội hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ còn thiếu các liên kết dọc, ngang.

Bên cạnh đó, năng lực cung cấp các sản phẩm trung gian của Việt Nam còn yếu về chất lượng, giá thành và thời gian, khả năng tham gia của DN Việt vào trong chuỗi giá trị của DN FDI còn yếu, ngay cả những ngành Việt Nam có lợi thế cạnh tranh. Trên thực tế, khi bàn tới chuyện liên kết, một số DN nội có vẻ như e ngại vì lo “bị cướp” khách hàng, hay đối tác không có cùng chuẩn mực, công nghệ vận hành.

Hoặc như trong lĩnh vực bán lẻ, có thể thấy rõ việc DN Việt không chỉ thiếu vốn, mặt bằng, nhân lực, hậu cần… mà còn thiếu liên kết. DN bán lẻ nào cũng kinh doanh một loại siêu thị tổng hợp mà chưa có siêu thị hàng hóa đặc trưng và ít hợp tác với nhau.

Điều này làm cho việc thâm nhập thị trường bán lẻ Việt Nam của các tập đoàn phân phối nước ngoài càng dễ dàng hơn và họ cũng dễ dàng mua bán – sáp nhập để gia tăng thị phần và chiếm lĩnh thị trường, tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với các nhà bán lẻ Việt Nam ngay tại “sân nhà”. Còn bản thân các DN Việt, nhất là các DN nhỏ và vừa, sẽ gặp nhiều khó khăn trong cạnh tranh, tiêu thụ sản phẩm.

Do đó, theo khuyến nghị của ông Nguyễn Ngọc Hòa, Phó Giám đốc Sở Công thương Tp.HCM, nguyên Chủ tịch HĐQT Saigon Co.op, chẳng hạn như tại Tp.HCM, nên có liên kết giữa Saigon Co.op và Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (Satra) nhằm cộng hưởng nguồn nhân lực, tài chính và năng lực quản trị để phát triển nhanh và đủ lực trong việc mua lại hệ thống khác, đồng thời hỗ trợ các nhà sản xuất, nhà cung cấp nội địa.

Cũng theo ông Hòa, việc liên kết các nhà bán lẻ Việt sẽ giúp hình thành liên minh trên lĩnh vực phân phối với nhiều hình thức như hợp tác, liên doanh, nhượng quyền. Hơn nữa, cần tăng cường liên kết giữa nhà bán lẻ với các nhà sản xuất, nhà cung cấp trong nước nhằm chia sẻ thông tin, hoạch định chiến lược, phối hợp xây dựng và quảng bá thương hiệu, hợp tác đầu tư…

Nhìn chung, liên kết giữa các DN vừa là quy luật tự nhiên của sản xuất, vừa là nhu cầu bức thiết trong bối cảnh hội nhập có nhiều sức ép cạnh tranh lớn, nhất là khi từng DN nội riêng lẻ không đủ điều kiện xử lý các vấn đề mới nảy sinh.

Vì vậy, vai trò của các hội, hiệp hội ngành nghề, hiệp hội DN trong lúc này là cần khẩn trương đi sát với các DN nội, giúp họ sớm tổ chức các quan hệ liên kết, để các hình thức liên kết đạt được hiệu quả thiết thực.

Thế Vinh

Ý kiến bạn đọc ()