Lăng kính
25/11/2017 03:17 AM +07:00
08/07/2015 07:00 AM +07:00

Tham gia Liên minh Kinh tế Á-Âu: Doanh nghiệp sẽ được lợi gì?

Chỉ chiếm khoảng 2% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam, cơ cấu sản phẩm hầu như không cạnh tranh trực tiếp mà mang tính bổ sung cho nhau đang mở ra nhiều cơ hội cho các DN khi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) có hiệu lực. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước lộ trình cắt giảm các dòng thuế, phổ biến thông tin sâu rộng về hiệp định thì những cơ hội có nguy cơ trở thành thách thức.

FTA giữa Việt Nam và EAEU đã chính thức được ký kết kể từ ngày 29/5 mở ra cơ hội cho Việt Nam thâm nhập sâu rộng hơn vào thị trường tiềm năng này. Với mức mở cửa thị trường hàng hóa chiếm khoảng 90% số dòng thuế, tương đương khoảng trên 90% kim ngạch thương mại song phương, nhiều kỳ vọng mới được mở ra cho DN đối với thị trường được đánh giá là còn nhiều tiềm năng này.

 

Vẫn lơ mơ về hiệp định

Tuy nhiên, khi tham dự Hội thảo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EAEU do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức vào sáng ngày 7/7, ông Nguyễn Văn Sưa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam mới "ngã ngửa" khi trong lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu, có một dòng sản phẩm thép được đưa ngay về 0%. Cũng bởi, đây là sản phẩm trong nước sản xuất được với công suất đang dư thừa, nên ông Sưa lo ngại rằng nếu xóa bỏ ngay thuế thì DN nội địa sẽ chịu sức ép cạnh tranh vô cùng lớn.

"Đến vòng đàm phán thứ 7 của Hiệp định thì Hiệp hội mới được mời tham gia đóng góp ý kiến. Chúng tôi hiểu Hiệp định có xu hướng bảo vệ sản xuất trong nước và hướng xuất khẩu nên đã có lộ trình giảm thuế phù hợp. Song khi tôi xem lại thông tin tài liệu thì thấy, với ngành sắt thép có đưa ra nội dung là sẽ xóa bỏ ngay thuế với ống thép hàn. Nếu đưa ngay về 0% thì đây là vấn đề lớn với DN của ngành. Với những mặt hàng chưa sản xuất được thì đưa thuế về 0% ngay được, nhưng mặt hàng trong nước sản xuất được và đang sản xuất dư thừa tới 50% thì cần có lộ trình", ông Sưa thắc mắc.

Sắt thép là một trong ba mặt hàng có kim ngạch nhập khẩu lớn nhất từ khối EAEU, khi kim ngạch lên tới hơn 100 triệu USD mỗi năm. Do vậy, lộ trình cắt giảm các dòng thuế đối với mặt hàng này có ý nghĩa rất quan trọng để DN có sự chuẩn bị trước sức ép cạnh tranh trong hội nhập.

Trong khi đó, nhiều ngành hàng có tiềm năng xuất khẩu như dệt may, da giày, túi xách, thủy sản… cũng đang đứng trước cơ hội nâng cao kim ngạch khi tiếp cận thị trường này, khi có tới 9.927 dòng thuế được cắt giảm. Tuy nhiên, những rào cản phi thuế quan, biện pháp phòng vệ thương mại được đặt ra cũng đang khiến cho không ít các DN băn khoăn về khả năng tận dụng cơ hội từ thị trường.

Theo bà Đặng Phương Dung, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), do đây là khối nước chưa ký FTA với nước nào, nên có những quy định được xem là "luật bất thành văn", nên cũng sẽ tạo rào cản cho quá trình DN xuất khẩu hàng hóa vào thị trường này.

Đơn cử với dệt may, thuận lợi lớn nhất là ngành này được áp dụng quy tắc xuất xứ một công đoạn và DN hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu này, song với cơ chế về ngưỡng phòng vệ, bà Dung lo ngại nếu không cẩn thận, DN không những không tận dụng được cơ hội mà còn không được hưởng ưu đãi thuế quan.

Cũng bởi, khi đạt đến ngưỡng xuất khẩu, nếu Liên minh điều tra thị trường nội địa bị ảnh hưởng, thì sẽ không được hưởng thuế suất ưu đãi. Chưa kể, các hàng rào phi thuế quan như sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại, chống bán phá giá do nước này đưa ra với hàng nhập khẩu.

 

Cần thêm kênh thông tin

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO – VCCI cũng bày tỏ lo ngại khi khối nước này sử dụng khá nhiều công cụ phòng vệ thương mại. Dẫn chứng, không chỉ 10 vụ kiện chống bán phá giá đang có hiệu lực, mà theo tìm hiểu của Trung tâm WTO, chỉ riêng với Liên bang Nga, giai đoạn từ năm 2005 – 2014 nước này đã khởi xướng tới 38 vụ kiện chống bán phá giá, chưa kể các biện pháp phòng vệ khác. "Đây là khối nước chưa từng ký kết FTA với quốc gia, khu vực nào, nhưng đã sử dụng tới 38 vụ kiện chống bán phá giá để ứng phó với vấn đề hàng rào thuế quan, sẽ là nguy cơ cực lớn với hàng hóa xuất khẩu vào nước này", bà Trang nói.

Nhiều đại diện hiệp hội cũng khá băn khoăn khi chưa biết tìm ở đâu danh mục các dòng thuế được cắt giảm, cũng như các tài liệu liên quan đến Hiệp định. Theo bà Dung, nếu văn bản ký kết bằng tiếng Nga và không được dịch sang tiếng Anh thì DN rất khó để tiếp cận và nắm bắt thông tin nội dung Hiệp định, bởi DN rất khó khăn để tìm nhân sự biết tiếng Nga và DN chịu gánh nặng chi phí.

Do đó, đại diện của Hiệp hội Thép cho rằng để các DN tìm hiểu kỹ về Hiệp định và có sự chuẩn bị tốt nhất, các cơ quan chức năng liên quan cần biên soạn và in thành sách các bản dịch tiếng Anh và tiếng Việt để DN dễ tiếp cận. Bởi hiện nay, một trong những rào cản lớn khi tiếp cận thông tin về Hiệp định và thị trường EAEU, chính là vấn đề về ngôn ngữ nên nếu không có sự hỗ trợ của cơ quan chức năng, DN rất khó để có thông tin chính thống và chính xác.

Theo ông Bùi Hồng Minh, đại diện Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), có đến 9.927 dòng thuế được cắt giảm nằm trong nhóm cam kết mở cửa thị trường (tương đương với 87,4% – 95,7% kim ngạch xuất khẩu); nhóm không cam kết mở cửa thị trường là 1.433 dòng thuế (tương đương với 12,6% – 4,3% kim ngạch).

Trong đó, một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may có tới 82% dòng thuế được cam kết cắt, giảm (chiếm tới 159/179 triệu USD); 42% xóa bỏ hoàn toàn và có lộ trình tối đa trong 10 năm; với giày dép và túi xách có 77% dòng thuế được cắt, giảm thuế, trong đó có 73% xóa bỏ hoàn toàn, lộ trình tối đa 5 năm (chiếm tới 99% tổng kim ngạch xuất khẩu); đặc biệt túi xách cắt giảm tới 100% dòng thuế; thủy sản có 95% mở cửa hoàn toàn, lộ trình tối đa 10 năm; đồ gỗ là 76% cắt giảm thuế và 65% xóa bỏ hoàn toàn….

Với rất nhiều dòng thuế được cắt giảm, ông Nguyễn Viết Vinh, Tổng thư ký Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam, bày tỏ sự quan tâm đến việc tận dụng cơ hội mở cửa thị trường. Tuy nhiên, vấn đề mà vị đại diện này băn khoăn nhất là làm thế nào để tận dụng được các dòng thuế này, đón bắt các cơ hội từ thị trường và đối phó với thách thức, sức ép cạnh tranh từ hàng hóa từ khối này nhập vào thị trường.

Do đó, ông Vinh cho rằng cần có cơ chế thông tin, tuyên truyền phổ biến nội dung hiệp định, tổ chức nhiều hội thảo tuyên truyền về hiệp định tại các tỉnh thành, có sự tham gia của nhiều DN để tư vấn cho DN chuẩn bị kỹ lưỡng hơn khi tham gia vào thị trường này.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO – VCCI
-------------------------------
Quy tắc xuất xứ trong Liên minh Á-Âu đối với một số mặt hàng cũng khó hơn, đặc biệt hiệp định này đặt ra ngưỡng về phòng vệ thương mại, trong khi các hiệp định khác không đặt ra vấn đề này, nên đây sẽ là thách thức lớn với hàng xuất khẩu của ta. Việc sử dụng công cụ phòng vệ thương mại là để bảo vệ hàng hóa trong nước khi không sử dụng được hàng rào thuế quan. Do đó, không chỉ phía bạn mà ta cũng được sử dụng công cụ phòng vệ này. Vấn đề là chúng ta tính toán làm sao để sử dụng biện pháp phòng vệ thương mại như thế nào cho hiệu quả.

Cẩm An

 

Ý kiến bạn đọc ()