Lăng kính
17/12/2017 09:02 PM +07:00
29/11/2017 07:57 AM +07:00

Thuế xuất khẩu về 0%, ngành xi măng liệu có lãi?

Với 16 ý kiến thành viên Chính phủ tán thành dự thảo sửa đổi Nghị định 100/2016/NĐ-CP, nhiều khả năng xuất khẩu xi măng sẽ được hưởng mức thuế 0%. Điều này có thể gỡ khó khẩn cấp và hỗ trợ tốt cho lợi nhuận các doanh nghiệp ngành xi măng Việt Nam.

 

Nghị định 100/2016/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 quy định sản phẩm xuất khẩu là hàng hóa chế biến từ tài nguyên khoáng sản cộng với chi phí năng lượng chiếm từ 51% giá thành sản xuất sản phẩm trở lên thì không được áp dụng thuế suất 0% khi xuất khẩu.

Nghị định 100/2016/NĐ-CP cùng Nghị định số 122/2016/NĐ-CP được ban hành khiến xuất khẩu xi măng phải chịu mức thuế xuất khẩu 5%, điều này đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều của các doanh nghiệp xi măng trong nước, khi cho rằng mức thuế mới đang khiến xi măng Việt Nam mất khả năng cạnh tranh.

Xi măng “không có lãi”?

Báo cáo của Bộ KH&ĐT cũng chỉ ra việc không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng (VAT) đầu vào và chịu thuế xuất khẩu 5% sẽ khiến chi phí xuất khẩu xi măng, clinker (nguyên liệu đầu vào sản xuất xi măng) có thể tăng lên. Cụ thể, xi măng là khoảng 7,5 USD/tấn, với clinker là khoảng 4,5 USD/tấn.

Cần khẳng định xuất khẩu đang là lời giải ngắn nhất cho bài toán công suất sản xuất vượt nhu cầu trong nước của ngành xi măng. Theo Quyết định 1469/QĐ-TTg ngày 22/8/2014 của Thủ tướng, đến năm 2030, xi măng và clinker Việt Nam cần XK hàng năm 20-30% tổng công suất để ổn định thị trường. 

Vì vậy, việc gánh thuế xuất khẩu 5% đương nhiên không dễ chịu, tuy nhiên, nếu nhìn vào giá bán xi măng trong nước và giá xuất khẩu, tình hình có vẻ không đến nỗi bi đát như những gì các doanh nghiệp xi măng phản ánh trong thời gian qua.

Khảo sát cho thấy, giá xuất khẩu xi măng, clinker năm 2017 có mức giảm so với giai đoạn trước. Hiện tại, giá FOB clinker ở quanh mức 29 –30 USD/tấn (giảm 25% so với năm 2014), xi măng giảm còn 45 – 50 USD/tấn so với mức 56 – 60 USD/tấn. 

Nhìn vào bảng giá có thể thấy mức sụt giảm không nhẹ. Tuy nhiên, nếu so sánh với giá bán xi măng tại thị trường nội địa, giá xuất khẩu hiện tại là có thể chấp nhận được. 

Cụ thể, giá bán lẻ xi măng trên thị trường tại các tỉnh miền Bắc, miền Trung hiện phổ biến ở mức 1,15 – 1,55 triệu đồng/tấn, tại các tỉnh miền Nam từ 1,46 – 1,85 triệu đồng/tấn. Đây là giá bán lẻ, đã bao gồm tất cả các chi phí vận tải, chiết khấu, lãi ngân hàng… Do đó có thể nói không chênh lệch lớn với giá xi măng xuất khẩu. 

Đặc điểm cần chú ý là với các doanh nghiệp sản xuất xi măng, sau nhiều năm vận hành, dây chuyền công nghệ hoạt động ổn định, chi phí khấu hao đã giảm, đương nhiên theo nguyên tắc, chi phí sản xuất phải giảm, kéo theo giá bán và xuất khẩu sẽ giảm.

Nhưng nghịch lý lại ở chỗ, vài năm gần đây, các doanh nghiệp xi măng đồng loạt báo lỗ. Càng công ty lớn, hoạt động lâu năm, đáng ra phải hoạt động ổn định, thì càng kêu ca, muốn được giảm thuế.

Theo tính toán lý thuyết, nếu các nhà máy phát huy được 70-80% công suất thiết kế là đạt điểm hòa vốn, cao hơn là có lãi. Theo Vụ Vật liệu xây dựng, tính bình quân năm 2016, các nhà máy xi măng sản xuất đạt hơn 90% công suất thiết kế, nhưng lại báo lỗ là điều khá mâu thuẫn.

Đơn cử, trường hợp của Tổng công ty Công nghiệp Xi măng (Vicem), báo cáo của Bộ Tài chính gửi Bộ Xây dựng về tình hình tài chính năm 2016 của đơn vị này cho thấy tình hình kinh doanh kém chưa từng thấy của các công ty con. Song, ông Bùi Hồng Minh – Tổng Giám đốc Vicem, khẳng định về tổng thể công ty vẫn có lãi.

Theo thống kê, năm 2016, sản lượng xuất khẩu xi măng chỉ đạt 14,73 triệu tấn, tương đương 561 triệu USD, giảm 6% so với năm 2015. Lý do sự giảm này được giải thích có nguyên nhân từ tác động tiêu cực của mức thuế xuất khẩu 5%.

Giảm thuế trong trường hợp này cũng đồng nghĩa với việc không khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các giải pháp mới để nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu chi phí, ô nhiễm môi trường. 
 

Giảm thuế sẽ lãi đậm?

Tuy nhiên, theo Tổng cục Hải quan, sau 10 tháng năm 2017, lượng xi măng và clinker xuất khẩu ước đạt 15,1 triệu tấn, trị giá 532,3 triệu USD, tăng 23,9% về lượng và tăng 14,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2016.

Tính riêng trong tháng 10/2017, lượng xi măng và clinker xuất khẩu ước đạt 1,6 triệu tấn, trị giá 56,9 triệu USD, tăng 9,7% về lượng và tăng 6,0% về trị giá so với tháng 9, đây là tháng tăng thứ hai liên tiếp của nhóm hàng này, kể từ hồi tháng 8.

Như vậy, có thể thấy, việc các nhà máy xi măng bết bát dường như không phải do mức thuế xuất khẩu 5%, khi mức thuế không thay đổi mà xuất khẩu và giá trị vẫn tăng, mà là từ nguyên nhân khác. 

Một ví dụ tiêu biểu là xi măng do Thái Lan sản xuất hiện có giá thành chỉ bằng khoảng 70% giá thành của xi măng Việt Nam, do công nghệ sản xuất tốt, quản trị tốt, chi phí tài chính thấp hơn. Xi măng Trung Quốc xuất khẩu thậm chí còn thấp hơn giá xi măng xuất khẩu của Việt Nam.

Theo báo cáo của Tổng cục Hải quan tại Hội nghị đối thoại về chính sách và thủ tục hành chính thuế và hải quan năm 2017 vừa qua, khả năng dự thảo sửa đổi Nghị định 100/2016/NĐ-CP sẽ chấp nhận đưa thuế xuất khẩu xi măng sẽ về mức 0%. 

Nếu dự thảo trên được thông qua, đây sẽ là một tin vui với các doanh nghiệp xuất khẩu xi măng trong nước.

Theo tính toán, với mức thuế xuất khẩu 0%, các doanh nghiệp xuất khẩu xi măng có thể lãi 3 – 4,5 USD/tấn. 
Đơn cử như khoản chi phí xuất khẩu xi măng, clinker (xi măng là khoảng 7,5 USD/tấn, clinker là khoảng 4,5 USD/tấn) tăng lên do chịu thuế (do Bộ KH&ĐT đưa ra), sẽ có thể trở thành lợi nhuận.

Tuy nhiên, vấn đề khác là nếu phương án này được thông qua, ngoài số thu từ hoạt động khai thác, tàn phá môi trường (đá vôi, than), thuế thu nhập doanh nghiệp (nếu có), Nhà nước sẽ không thu được tiền thuế xuất khẩu của các doanh nghiệp xi măng.

các nước phát triển, công nghiệp xi măng không phải là loại công nghiệp được khuyến khích do tàn phá môi trường và gây ô nhiễm sản xuất. Mặt khác, về bản chất, việc giảm thuế chỉ là hỗ trợ để doanh nghiệp chiếm lĩnh thị trường thế giới. Trong trường hợp ngành xi măng, để xuất giảm thuế này lại là giải pháp tình thế để hỗ trợ doanh nghiệp… có lãi. 

Hiến Nguyễn
 

Ý kiến bạn đọc ()