Lăng kính
20/02/2018 04:59 PM +07:00
02/02/2018 04:29 PM +07:00

Xuất khẩu “nặng gánh” chi phí logistics

Chi phí vận tải hàng hóa bằng đường bộ quá cao, lại thêm phụ phí cảng biển, phí sử dụng kết cấu hạ tầng cảng biển, cộng gánh nặng chi phí kiểm tra chuyên ngành. Tất cả chi phí logistics làm giá hàng hóa xuất khẩu (XK) của Việt Nam tăng cao, rất khó cạnh tranh. Làm sao để giảm những chi phí này đến giờ vẫn là vấn đề nan giải.

 

Ông Thế Lãm, Giám đốc công ty TNHH ECP CLobal, chia sẻ Việt Nam XK rau củ quả đạt kim ngạch 3,3 tỷ USD trong năm 2017, thoạt nghe thì phấn khởi nhưng nếu tìm hiểu kỹ thì có những doanh nghiệp (DN) XK không những không có lời mà thậm chí còn gặp lỗ nặng.

“Điệp khúc” thắng – thua

Ngoài nặng gánh chi phí logistics, nguyên nhân được ông Lãm chỉ ra là XK nông sản hầu như không được trả tiền trước, xuất ra nước ngoài rồi, đối tác xem chất lượng như thế nào, bao nhiêu phần trăm sản phẩm bị hư hỏng trên đường vận chuyển, tính tới tính lui mới trả tiền. Và DN XK cứ như vậy mà đối mặt “điệp khúc” thắng – thua.

Trong chuyện này, theo ông Lãm, vai trò của logistics đối với hàng nông sản XK là cực kỳ quan trọng, nhất là Quản lý chuỗi cung ứng (Supply chain). Vấn đề ở đây là việc mở rộng thị trường XK được các DN Việt làm rất tốt nhưng họ chưa yên tâm với dịch vụ logistics. Nếu các công ty logistics ở trong nước làm theo dạng “Supply chain” thì sẽ giúp các DN nhiều hơn.

Đây cũng là băn khoăn lớn của nhiều DN XK trong hội thảo “Nâng cao hiệu quả dịch vụ logistics tại Việt Nam” do Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC) tổ chức ngày 1/2 tại Tp.HCM. 

Ông Hồ Xuân Lâm, Phó Giám đốc ITPC, lưu ý thế mạnh XK của Việt Nam là nông sản, những câu chuyện rau quả “được mùa mất giá”, hay những chuyến xe hàng đổ đống ở biên giới với Trung Quốc trước đây đang đòi hỏi trách nhiệm, vai trò hỗ trợ lớn của DN dịch vụ logistics trong nước.

Ông Phạm Son, Trưởng phòng logistics, công ty Cảng Bến Nghé, nhận định sự liên kết giữa các DN xuất nhập khẩu và DN dịch vụ logistics nội địa còn nhiều hạn chế, chưa chặt chẽ và tin tưởng. Đây là một trong những lý do làm cho dịch vụ logistics của Việt Nam kém phát triển so với yêu cầu.

Riêng với chi phí logistics vẫn còn là nỗi ám ảnh lớn với các DN XK hiện nay. Ông Đào Trọng Khoa, Phó Chủ tịch DN dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), cho biết điểm yếu của các DN logistics nội địa là chi phí cao, chất lượng dịch vụ còn chưa đảm bảo. Về nguồn hàng, chủ yếu là mua CIF, bán FOB (mua tại cảng đến và bán tại cảng đi). Trong khi đó, chi phí vận tải quốc tế do hãng vận tải nước ngoài chi phối.

Theo thống kê của VLA về chi phí logistics của một số mặt hàng XK, thủy sản có chi phí logistics chiếm 12,2% tổng chi phí, mặt hàng gạo chiếm tới 29,8%, mặt hàng rau quả chiếm 29,5%.

Trong đó, chi phí vận tải và chi phí lưu kho/xếp dỡ là 2 loại chi phí chính. Cho nên, theo ông Khoa, việc cắt giảm chi phí vận tải đóng vai trò quan trọng trong cắt giảm chi phí dịch vụ logistics. 

Nặng gánh chi phí logistics làm hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tăng cao, rất khó cạnh tranh

Cắt giảm được không?

Về các yếu tố làm cho chi phí logistics tăng cao, lãnh đạo VLA chỉ rõ, đó là chi phí vận tải hàng hóa bằng đường bộ quá cao. Cùng với đó là phụ phí tại cảng biển mà chủ tàu container nước ngoài đang thu của chủ hàng Việt Nam, cũng như hạn chế về kết cấu hạ tầng cảng biển gắn liền với phương tiện sau cảng. 

Thậm chí như ở Hải Phòng còn thu phí sử dụng kết cấu hạ tầng cảng biển. Một yếu tố không kém quan trọng là chi phí kiểm tra chuyên ngành.

Trong chi phí vận tải hàng hóa bằng đường bộ, chẳng hạn như tuyến Hải Phòng – Tp.HCM, chi phí nhiên liệu xấp xỉ 30 – 35%, phí BOT khoảng 30 – 35% (trong đó BOT Bắc – Nam khoảng 15%, còn BOT Hải Phòng – Hà Nội xấp xỉ 30%).

Giới chuyên gia đã chỉ ra sự bất hợp lý khi chi phí vận tải đường bộ có từ 10 đến 20 loại phụ phí khác nhau. Tổng phụ phí khoảng từ 350 đến 500 USD cho 1 TEU/FEU. Vì thế, cước vận chuyển đường bộ từ Hải Phòng về Hà Nội cao hơn cước đường biển đi Nhật Bản, hoặc Hong Kong (Trung Quốc).

Trong khi đó, mỗi năm, các DN phải bỏ ra 28,6 triệu ngày công với chi phí 14.300 tỷ đồng cho việc kiểm tra chuyên ngành hàng hóa. 100.000 mặt hàng phải qua kiểm tra chuyên ngành, tỷ lệ hàng hóa làm thủ tục kiểm tra 2 – 3 lần chiếm 58%.

Thực tế cho thấy để cắt giảm chi phí logistics là cả bài toán nan giải. Theo khuyến nghị của ông Khoa, các DN dịch vụ logistics cần nâng cao năng lực cạnh tranh, có biện pháp cụ thể tiết giảm chi phí. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, nên sớm giảm chi phí chính thức và minh bạch hóa phí BOT, xóa bỏ chi phí ngầm trong vận tải đường bộ.

VLA cũng kiến nghị Tp.Hải Phòng nên sớm loại bỏ hoặc giảm sâu thu phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển. 

Đồng thời, Bộ GTVT, Bộ Tài chính cần tiếp tục hỗ trợ các hiệp hội ngành nghề xuất nhập khẩu. Hơn nữa, Hiệp hội Chủ hàng Việt Nam cũng nên đấu tranh với các hãng tàu container nước ngoài về việc loại bỏ việc thu những loại phụ phí tại cảng biển bất hợp lý.

Về phía các DN XK, ông Son chỉ rõ tỷ lệ thuê ngoài logistics của DN ở Việt Nam vẫn còn rất thấp, từ 25 đến 30%, trong khi nhiều quốc gia khác thường trên 40%, thậm chí như Trung Quốc hơn 60%. 

Do đó, các chủ hàng Việt Nam cũng cần chủ động và tận dụng lợi ích trong việc thuê ngoài logistics sẽ giúp cắt giảm chi phí, tiết kiệm các khoản đầu tư, nhân lực không cần thiết nhằm có điều kiện tập trung vào mảng kinh doanh cốt lõi của mình.

Thế Vinh
 

Ý kiến bạn đọc ()