Lăng kính
23/01/2018 07:06 PM +07:00
20/12/2017 07:56 AM +07:00

Xuất khẩu giấy trước “phép thử” thị trường Trung Quốc

Quy mô của một số nhà đầu tư nước ngoài trong ngành giấy ngày càng lớn (đa phần có công suất 500.000 tấn/năm), đang là mối đe dọa về sự tồn tại của những doanh nghiệp (DN) giấy nội địa thuộc dạng nhỏ có công suất dưới 10.000 tấn/năm. Trong khi đó, triển vọng để xuất khẩu (XK) giấy sang thị trường Trung Quốc được dự báo sẽ rất lớn, nhưng cũng là “phép thử” với các DN trong nước.

 

Theo nhận định, các DN giấy nội địa đã và đang phải vất vả cạnh tranh với các DN giấy nước ngoài ngay trên “sân nhà” về vốn và công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm, tìm kiếm thị trường.

Doanh nghiệp nước ngoài chiếm ưu thế

Ông Vũ Ngọc Bảo, Tổng Thư ký Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), cho biết, trong năm 2017, năng lực sản xuất mới của ngành giấy Việt được tăng thêm 50%. Tất nhiên, đó là thành quả của việc đưa thêm 3 nhà máy xeo giấy mới có công suất lớn (trong đó có 2 nhà máy đạt công suất 500.000 tấn giấy/năm ở Bình Dương và Hậu Giang của nhà đầu tư nước ngoài).

Nếu nói về quy mô của ngành giấy Việt thì 41% thuộc về công nghệ mới, hiện đại với công suất 500.000 tấn/năm, đa phần đến từ khả năng đầu tư của các DN ngoại như Thái Lan, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc)… Còn gần 60% (của đa phần các DN nội địa) thì trong đó có khoảng 24% có công suất, công nghệ thuộc dạng thường (200.000 – 300.000 tấn/năm). 

Các DN nội thuộc nhóm này tuy vẫn có thể trụ được nhưng chỉ sản xuất những sản phẩm giấy thuộc phân khúc thấp. Riêng khoảng 12% DN khó có thể tồn tại được do quy mô quá nhỏ (dưới 10.000 tấn/năm). 

Hơn thế nữa, Nhà nước đang kiểm tra rất ngặt nghèo những vấn đề liên quan đến môi trường đối với các nhà máy giấy. Cho nên, các DN giấy đang rất thận trọng để đảm bảo các quy định. Việt Nam quy định khá khắt khe về các tiêu chuẩn môi trường trong sản xuất giấy, trong đó một số tiêu chuẩn còn cao hơn cả châu Âu. 

Tuy nhiên, từng có thống kê cho thấy 90% các DN trong ngành này có hệ thống xử lý nước thải nhưng chưa đạt yêu cầu, chỉ thực hiện để đối phó. Nếu việc kiểm tra các tiêu chuẩn xử lý nước thải được thực hiện chặt chẽ hơn sẽ đội chi phí của các DN này lên.

Trong những năm tới, theo dự báo của ông Bảo tại hội nghị giới thiệu về triển lãm công nghiệp giấy và bột giấy ở Tp.HCM ngày 19/12, phía Trung Quốc đang đóng cửa hàng loạt nhà máy giấy gây ô nhiễm (trong vòng 4 năm đã đóng cửa 35 triệu tấn công suất, tương đương 3% năng lực sản xuất) và sắp tới chỉ sản xuất những loại giấy cao cấp.

Những loại giấy thuộc dạng thường, Trung Quốc sẽ nhập khẩu (NK) từ các nước xung quanh, chẳng hạn như Việt Nam. Trong năm 2017, Trung Quốc đã NK 28 triệu tấn giấy, và từ một quốc gia XK giấy, trong năm 2018 và những năm tiếp theo, Trung Quốc sẽ tiếp tục NK giấy (xuất ít hơn nhập). Đây chính là cơ hội cho ngành giấy Việt muốn XK số lượng lớn sang thị trường này, đặc biệt là các DN giấy ở phía Bắc.

Triển vọng để xuất khẩu giấy sang thị trường Trung Quốc được dự báo sẽ rất lớn
 

Cuộc đua đón đầu thị trường lớn

Vì vậy, hiện nay, ngoại trừ những DN nhỏ không đủ sức cạnh tranh vẫn có nhiều DN giấy Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư với quy mô gấp 10 lần trước đây, tối thiểu là công suất 100.000 tấn/năm, còn đa phần là 200.000 – 300.000 tấn/năm để “đón đầu” thị trường Trung Quốc.

Giới chuyên gia cho rằng từ chỗ vẫn còn là nước NK giấy trong khoảng 2 – 3 năm tới, Việt Nam sẽ là quốc gia XK giấy mà chủ yếu là sang thị trường Trung Quốc. Trong khu vực ASEAN, năng lực sản xuất giấy của Việt Nam được cho là đã ngang bằng với Thái Lan. Nhưng xét về mặt công suất, công nghệ thì sẽ vượt Thái Lan. 

Một số ghi nhận trong tháng 9, 10/2017 cho thấy do Trung Quốc “khát giấy” nên nhiều thương nhân nước này đã sang Việt Nam, nhất là ở khu vực phía Nam, để thu gom sạch các loại giấy cuộn với giá cao hơn giá bán trong nước 1,5 – 2 triệu đồng/tấn. Thậm chí, các thương nhân này còn muốn ký hợp đồng dài hạn và nài nỉ trả tiền trước để mang giấy về Trung Quốc.

Theo thống kê, kim ngạch XK giấy 10 tháng năm 2017 sang Trung Quốc lên 88,9 triệu USD. Đây là thị trường đạt kim ngạch cao nhất, so với cùng kỳ năm 2016 tăng gấp hơn 28 lần.

Điều này khiến nhiều DN sản xuất thùng các tông, giấy bao bì trong nước điêu đứng bởi nhiều chủng loại bao bì, thùng vận chuyển hàng hóa được làm từ giấy cuộn các tông đều đồng loạt tăng giá, với mức tăng liên tục từ 15 – 25% so với đầu năm.

Qua phân tích của VPPA những chính sách mới của Trung Quốc trong việc quản lý NK phế liệu làm nguyên liệu sản xuất giấy và kiểm soát ô nhiễm đã tác động tới thị trường Việt Nam.

Trước mắt, thị trường bỗng trở nên khan hiếm giấy làm bao bì. Các nhà máy giấy chạy hết công suất vẫn không có giấy để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng nội địa và ở nước ngoài. Giá giấy làm bao bì đã tăng khoảng trên 15% và dự báo vẫn còn tiếp tục tăng.

Thị trường Trung Quốc sẽ giúp cho nhiều nhà máy giấy Việt Nam hồi sinh. Các nhà máy có điều kiện tích lũy để đầu tư nâng cấp hoặc mở rộng. Một số nhà máy đã có kế hoạch khẩn trương đầu tư để tận dụng cơ hội. 
Về lâu dài, sẽ có nhiều DN Việt Nam và DN có vốn đầu tư nước ngoài đầu tư vào sản xuất giấy làm bao bì ở Việt Nam với quy mô lớn và công nghệ hiện đại. 

Quá trình đào thải các dây chuyền sản xuất lạc hậu, công suất nhỏ, gây ô nhiễm sẽ diễn ra nhanh hơn. Chất lượng giấy làm bao bì nhanh chóng được nâng cao. Hơn nữa, nó còn kích thích việc thu gom giấy đã qua sử dụng ở Việt Nam.

Thế Vinh
 

Ý kiến bạn đọc ()