Thị trường
25/11/2017 06:17 PM +07:00
15/11/2017 08:01 AM +07:00

Du lịch làng nghề chưa xứng tầm

Làng nghề truyền thống được xem như một tài nguyên du lịch nhân văn có ý nghĩa, một “bảo tàng sống”, nhưng làm thế nào để phát triển du lịch làng nghề vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ cho cả người làm du lịch và làm nghề truyền thống.

 

Ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, cho biết, hiện nay cả nước có 5.411 làng nghề và làng có nghề trong đó có gần 2.000 Làng nghề đã được công nhận, trên 400 làng nghề truyền thống với hơn 53 nhóm nghề.

Lợi thế chưa thành thế mạnh 

Việt Nam ước tính có khoảng hơn 200 loại sản phẩm thủ công khác nhau, trong đó rất nhiều sản phẩm có lịch sử phát triển hàng trăm, hàng nghìn năm: Tơ lụa Vạn Phúc, The La khê, Đồng Ngũ Xã, gỗ mỹ nghệ Sơn Đồng, Thêu Quất Động, đúc Huế, Ý Yên, Đại Bái, Ngũ Xã, Phước Kiều, Mây Tre đan Phú Vinh, Phú Túc, Chàng Sơn, Gốm Sứ Bát Tràng… Điều này cho thấy, tiềm năng phát triển du lịch làng nghề. 

Tuy nhiên, hầu hết các chuyên gia du lịch, làng nghề đều cho rằng du lịch làng nghề hiện nay chưa phát triển. 

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Bảo tồn, Phát triển gốm Bát Tràng Việt Nam, cho biết, theo số liệu thống kê, hàng năm, có trên 10.000 lượt khách quốc tế và trên 50.000 khách du lịch trong nước đến Bát Tràng.

Với tỷ trọng ngành thương mại dịch vụ là 47%, tổng sản lượng hàng năm ước đạt 200 tỷ đồng, cũng đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của Bát Tràng. 

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND xã Bát Tràng thừa nhận: Khách đến với Bát Tràng chủ yếu là tham quan, mua hàng tại chợ gốm, các dịch vụ giới thiệu về lịch sử văn hóa, giá trị làng nghề, dịch vụ mới hình thành chưa có tính chuyên nghiệp, chưa kết nối được các điểm tham quan. 

“Điểm yếu của Bát Tràng là các dịch vụ du lịch mới hình thành vẫn mang tính tự phát. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đầu tư chưa đồng bộ, đặc biệt là các dự án đầu tư cho phát triển du lịch còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu…”, ông Hùng nói. 

Chưa kể, theo ông Hùng, một điểm đặc biệt để tạo ra bộ mặt riêng cho Bát Tràng đó là thương hiệu của làng nghề. Thế nhưng việc này hiện nay đang bị bỏ dở, mang tiếng là làng gốm Bát Tràng nhưng lại bày bán các sản phẩm của địa phương khác, thậm chí của các nước lân cận như Trung Quốc. 

“Một số sản phẩm nhập từ nơi khác về tuy chất lượng không thực sự tốt nhưng vẫn được dán mác Bát Tràng, khiến cho thương hiệu của làng bị giảm sút trong con mắt khách du lịch”, ông Hùng lo ngại.

Ts. Nguyễn Thị Lan Hương, Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc Gia, đánh giá, du lịch làng nghề ở Việt Nam hiện vẫn chưa xứng tầm với những lợi thế sẵn có bởi tình trạng hoạt động còn mang tính tự phát, manh mún cùng nhiều bất cập trong vấn đề môi trường và cơ sở hạ tầng làng nghề.

Tại nhiều hội thảo, hội nghị, đa số các đại biểu đều cho rằng du lịch làng nghề chưa thật sự được khai thác hiệu quả và phần lớn còn mang tính tự phát, chưa được đầu tư đúng tầm để trở thành các điểm đến hấp dẫn. Hiện nay, các làng nghề chưa biết tận dụng hết các lợi thế nên chưa có hướng đi cụ thể cho phát triển du lịch làng nghề.

Theo ông Dần, để phát triển xứng tầm, loại hình làng nghề du lịch còn rất nhiều việc phải làm như: nhận thức, ý thức trách nhiệm của cấp chính quyền, sự đồng thuận của nhân dân địa phương trong xây dựng cơ sở hạ tầng, cảnh quan, môi trường, các chương trình sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ chất lượng cao. 

Làng nghề truyền thống luôn là một điểm đến hấp dẫn trong mắt du khách trong và ngoài nước

Cầu nối du lịch và làng nghề

Đồng thời, phải tạo những điều kiện cơ sở dịch vụ phục vụ khách thuận lợi, hấp dẫn để khách tham gia các hoạt động trải nghiệm làng nghề, đến nhiều lượt mua nhiều hàng lưu niệm, có ấn tượng tốt đẹp.
Ông Hà Văn Tăng, nguyên Cục trưởng Cục Văn hóa Thông tin cơ sở, cho rằng có rất nhiều vấn đề phải làm, chỉ nói riêng vấn đề ứng xử giao tiếp cũng phải chuẩn bị làm du lịch văn hóa làng nghề. 

Ông Tăng dẫn lại lời khuyên của chuyên gia Tổ chức Jica (Nhật Bản) khi đến trao đổi về “Chăm sóc khách hàng kiểu Nhật- OMOTENASHI”. Theo đó, chỉ 3 khái niệm “ xin chào”, “xin lỗi”, “xin cảm ơn” đã làm gần buổi sáng. Ở Nhật, các nhân viên nhà hàng phải nghiên cứu và thực hành trong thực tiễn các việc trên mất 6 tháng!.

“Họ thấy người Việt ở bên Nhật chăm chỉ, thông minh, thân thiện, nhưng tiếp xúc ở Việt Nam thấy hạn chế trong giao tiếp ứng xử”, ông Tăng nói. Vì vậy, để tham gia vào các tour du lịch, làng nghề phải tìm hiểu và giải quyết nhiều việc đã từng đề cập đến trước đây. 

Trong khi đó, đại diện các hãng lữ hành cũng cho rằng muốn đưa các hoạt động du lịch làng nghề vào các tour du lịch thì làng nghề phải đáp ứng được những yêu cầu, tiêu chí của du lịch.

Đó là: sự hấp dẫn và độc đáo của tài nguyên; giao thông thuận lợi, kể cả giao thông nội bộ; nhà vệ sinh sạch sẽ, đạt chuẩn; vị trí nằm không quá xa so với điểm tham quan chính hoặc các trung tâm du lịch. 

Đặc biệt, cần tìm được tiếng nói chung giữa ngành du lịch và các làng nghề. Ở đây đòi hỏi sự phối kết hợp tích cực từ hai phía. Nhiều người làm du lịch thừa nhận, rất ít tour du lịch làng nghề đặc thù, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch tại các làng nghề cũng hầu như không có. 

Nhìn về phía làng nghề, làng nghề chưa được đầu tư chiều sâu cho cách làm du lịch, người làng nghề chưa nhận thức được giá trị của du lịch đem lại. Sản phẩm làng nghề vì thế cũng đơn điệu, kém hấp dẫn. 
Một khi những sự đầu tư về nhân lực, định hướng phát triển, những hoạt động xúc tiến du lịch làng nghề vẫn chưa được khơi dậy thì cầu nối giữa du lịch và làng nghề vẫn mong manh.
 

Thy Lê 
 

Ý kiến bạn đọc ()