Thị trường
14/12/2017 09:42 AM +07:00
14/08/2017 07:23 AM +07:00

Ngành dừa đang bị “bỏ quên”?

Dừa Việt Nam có năng suất vượt trội, tiềm năng xuất khẩu (XK) các sản phẩm từ dừa lớn. Tuy nhiên, những điểm yếu về chế biến và liên kết phát triển vùng nguyên liệu khiến ngành dừa Việt Nam vẫn mãi “lận đận”, chưa phát huy hết giá trị kinh tế.

 

Khảo sát của Trung tâm Khuyến nông Bến Tre cho biết, thu nhập bình quân của người dân trồng dừa vào khoảng 60 - 70 triệu đồng/ha/năm. Nếu kết hợp tốt công tác xen canh với cây ca cao, bưởi, hoặc nuôi tôm càng xanh… thu nhập của người trồng dừa có thể lên tới 100 - 110 triệu đồng/ha/năm.

Mất giá trị vì yếu chế biến

Với diện tích gần 10.500ha, Bình Định là tỉnh có diện tích trồng dừa lớn thứ ba cả nước, chỉ sau Bến Tre và Trà Vinh. Kể từ năm 2015, giá dừa trái trên địa bàn tăng cao, đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người trồng. Cụ thể, dừa khô 9.000 -10.000 đồng/quả, dừa xiêm để giải khát có lúc bán được 13.000 - 14.000 đồng/quả tại vườn.

Ông Nguyễn An Điềm - nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tổng công ty Pisico Bình Định, cho biết tại các quốc gia có ngành công nghiệp chế biến dừa mạnh như Srilanka, Philippines… ngành dừa hiện đại hóa từ khâu trồng đến chế biến, nhờ đó cây dừa phát huy hiệu quả kinh tế rất cao.

“Tất cả các bộ phận của cây dừa đều mang lại giá trị kinh tế. Cơm dừa có thể XK sang châu Âu để chế biến kem, sữa, socola. Xơ dừa có thể sản xuất thảm dệt hoặc dây dừa, cũng có thể XK sang Nhật Bản để sản xuất nệm ghế ôtô cao cấp. Gáo dừa có thể sản xuất than hoạt tính có giá cả triệu đồng/kg. Gỗ dừa có giá trị thẩm mỹ cao để dùng trong thủ công mỹ nghệ…”, ông Điềm phân tích.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, ngành chế biến dừa còn rất yếu. Dừa Việt XK chủ yếu dưới dạng thô, hàm lượng KH-KT thấp, ít về chủng loại… nên đem lại giá trị thấp, dù năng suất vượt trội so với nhiều quốc gia phát triển công nghiệp chế biến dừa khác.

Ông Nguyễn Đăng Phú - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu (IOOP), khẳng định: “Năng suất dừa của Việt Nam đạt bình quân 9.863 trái/ha/năm, tương đương 1,9 tấn copra (cơm dừa khô)/ha, cao bậc nhất châu Á. Giống dừa lai PB121 có năng suất trên 150 trái/cây/năm, cao hơn nhiều so với giống PB 121 của Philippines, chỉ khoảng 106 trái/cây/năm. Tuy nhiên, giá trị XK lại thua kém các nước 3 - 5 lần”.

Ngành dừa Việt Nam đang rất yếu về chế biến

Đơn cử, hiện loại than đen bình thường sản xuất từ gáo dừa của Việt Nam được xuất sang nước ngoài chỉ 8.000 đồng/kg, than trắng chỉ 15.000 đồng/kg. Tuy nhiên, nếu được chế biến đạt chuẩn thành than hoạt tính, giá sản phẩm này có thể lên tới hàng triệu đồng/kg.

“Một trái dừa có giá bình quân 8.000 đồng, sau khi chế biến có thể đạt 40.000 đồng. Tiềm năng kinh tế của cây dừa là vô cùng, nhưng hiện nay chưa thấy DN nào đầu tư chế biến sâu để cho ra những sản phẩm cao cấp từ dừa, dẫn tới giá dừa rất rẻ, người trồng chỉ muốn bán dừa uống nước lấy tiền tươi”, ông Phú nói.

Chưa được quan tâm đúng mức

Giá trị kinh tế của cây dừa đã được khẳng định. Tuy nhiên, để khai thác được tối đa giá trị của cây dừa vẫn là một “bài toán” nan giải với ngành dừa Việt Nam.

Theo ông Huỳnh Quang Đức - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Bến Tre, ngành dừa cần có những nghiên cứu chuyên sâu để tạo đột phá về giống, kỹ thuật... nhằm tăng thu nhập cho người trồng dừa. Nhưng có một thực trạng buồn là hiện nay, các nghiên cứu, đầu tư cho cây dừa rất hạn chế.

“Chính sách của Chính phủ và các bộ ngành dành cho cây dừa rất ít. Các mô hình chúng tôi đang triển khai đến người dân đều do địa phương tự lực cánh sinh. Các công tác khác, hay chương trình dành cho cây dừa như trợ giá giống... chủ yếu địa phương tự thực hiện”, ông Đức nêu.

Đồng ý kiến, ông Nguyễn Hoài Nam - Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính - Tổng hợp, Sở Công Thương Bến Tre, cho hay: “Hiện cây dừa còn chưa có trong danh mục cây trồng và các chính sách cho cây dừa rất khiêm tốn. Trong XK, sản phẩm dừa cũng không có đặc cách nào ngoài được hưởng ưu đãi trong nhóm các sản phẩm nông sản. Thậm chí vấn đề nghiên cứu về cây dừa cũng chỉ có IOOP, nhưng họ cũng tập trung vào các loại cây khác và dừa chỉ là cây thứ yếu”.

Việc phát triển vùng dừa tập trung để đáp ứng nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho chế biến XK cũng đang là vấn đề nan giải. Ngoài ra, giá dừa nguyên liệu của nước ta đang cao gấp hơn 2 lần giá dừa Indonesia, Philippines cũng đang gây rất nhiều khó khăn cho DN.

“Muốn nâng cao giá trị cây dừa, ta phải có DN đầu tư sâu vào chế biến các sản phẩm cao cấp. Thực tế đã có nhiều DN muốn làm, nhưng vì các vùng sản xuất dừa manh mún, dẫn tới thiếu nguyên liệu, khiến các DN ngại đầu tư vào cây dừa, dẫn tới hạn chế đầu ra”, ông Điềm chia sẻ.

Theo các chuyên gia, để thúc đẩy sự phát triển của ngành dừa, Việt Nam cần thực hiện quy hoạch cụ thể vùng trồng dừa uống nước và vùng trồng dừa lấy dầu phục vụ cho công nghiệp chế biến; đầu tư nhiều hơn cho công tác nghiên cứu giống, chế biến; chú trọng công tác khuyến nông, khuyến công, hỗ trợ kinh phí chuyển giao giống mới, kỹ thuật mới cho nông dân.

Cần phải xây dựng, phát triển các HTX, các chuỗi liên kết trong ngành dừa và đẩy mạnh xây dựng, quảng bá thương hiệu dừa Việt Nam.

Văn Nguyễn

Ý kiến bạn đọc ()