11 trận đại dịch làm thay đổi tiến trình lịch sử

Thứ hai, 1/2/2021 | 10:32 GMT+7

Dưới đây là 11 đại dịch quan trọng nhất đã thay đổi tiến trình lịch sử nhân loại, bao gồm cả đại dịch Covid-19, được WHO tuyên bố là đại dịch vào ngày 11 tháng 3 năm 2020.

Bệnh dịch của người Justinian (541-750 sau Công nguyên)
 

Triều đại của Justinian I, hoàng đế Byzantine vào thế kỷ thứ 6, đã bị suy yếu bởi một trận dịch hạch. Hiện được gọi là bệnh dịch hạch Justinian, đại dịch này được cho là đã giết chết từ 30 đến 50 triệu người, ước tính bằng một nửa dân số thế giới vào thời điểm đó. 

Justinian đang trong quá trình tập hợp hai nửa phía đông và phía tây của Đế chế La Mã thì bệnh dịch xảy ra. Nó đã khiến Đế chế La Mã không bao giờ được thống nhất nữa, và thời Trung Cổ bắt đầu.

Ảnh: Justinian I (483 - 565 SCN) cai trị Đế chế Byzantine (hay Đế chế Đông La Mã), và tái chiếm phần lớn Đế chế Tây La Mã trước khi bị mất đi lần nữa. Hình ảnh Bettmann / Getty

Bệnh dịch của người Justinian (541-750 sau Công nguyên)
 

Triều đại của Justinian I, hoàng đế Byzantine vào thế kỷ thứ 6, đã bị suy yếu bởi một trận dịch hạch. Hiện được gọi là bệnh dịch hạch Justinian, đại dịch này được cho là đã giết chết từ 30 đến 50 triệu người, ước tính bằng một nửa dân số thế giới vào thời điểm đó. 

Justinian đang trong quá trình tập hợp hai nửa phía đông và phía tây của Đế chế La Mã thì bệnh dịch xảy ra. Nó đã khiến Đế chế La Mã không bao giờ được thống nhất nữa, và thời Trung Cổ bắt đầu.

Ảnh: Justinian I (483 - 565 SCN) cai trị Đế chế Byzantine (hay Đế chế Đông La Mã), và tái chiếm phần lớn Đế chế Tây La Mã trước khi bị mất đi lần nữa. Hình ảnh Bettmann / Getty

Cái chết đen (1347 - 1351)


Từ năm 1347 đến năm 1351, bệnh dịch hạch lây lan khắp châu Âu, giết chết khoảng 25 triệu người. Phải mất hơn 200 năm dân số châu Âu mới trở lại mức trước năm 1347. Nhiều người ở châu Á bị chết hơn bởi dịch này, đặc biệt là ở Trung Quốc, nơi được cho là điểm xuất hiện dịch bệnh đầu tiên.

Trong số những hậu quả khác của đại dịch, sau này được gọi là Cái chết Đen, là sự khởi đầu cho sự suy tàn của chế độ nông nô. Về mặt văn hóa, trận đại hồng thủy đã gây ra sự gia tăng tính thần bí, vì đợt đau khổ này đặt ra câu hỏi về sự thống trị tôn giáo của Giáo hội Công giáo La Mã. Các phản ứng đối với tai họa này cũng dẫn đến sự gia tăng chủ nghĩa cuồng tín và vật tế thần, với sự gia tăng thành kiến ​​và thậm chí là khinh miệt đối với các nhóm thiểu số, đặc biệt là người Do Thái và Roma.

Ảnh: 
Hình ảnh từ Kinh thánh Toggenburg (1411) về những nạn nhân bị bệnh dịch hạch với mụn nhọt. Wikimedia Commons

Bệnh đậu mùa (thế kỷ 15 - 17)



Người châu Âu đã đem đến một số bệnh mới khi họ tới châu Mỹ vào năm 1492. Một trong số đó là bệnh đậu mùa, một căn bệnh truyền nhiễm giết chết khoảng 30% những người mắc bệnh.

Trong thời kỳ này, bệnh đậu mùa đã cướp đi sinh mạng của khoảng 20 triệu người, tức gần 90% dân số châu Mỹ. Đại dịch đã giúp người châu Âu thuộc địa hóa và thay đổi mãi mãi lịch sử của châu Mỹ.

Ví dụ, việc khai thác khoáng sản của "Thế giới Mới", dưới dạng bạc và vàng từ Châu Mỹ Latinh đã dẫn đến lạm phát lớn trong đế chế Tây Ban Nha rộng lớn. Năm 1930, nhà tư tưởng kinh tế John Maynard Keynes đã viết rằng “cuộc cách mạng giá cả” này là một bước ngoặt quan trọng trong việc hình thành chủ nghĩa tư bản hiện đại.

Ảnh: Hình minh họa không ngày tháng, mô tả lần tiêm phòng đầu tiên chống lại bệnh đậu mùa của bác sĩ người Anh Edward Jenner, được James Phipps thực hiện vào năm 1796. Hình ảnh Bettmann / Getty

Bệnh tả (1817 - 1823)



Đại dịch tả đầu tiên bắt đầu ở Jessore, Ấn Độ, và lan ra hầu hết các khu vực và sau đó đến các khu vực lân cận. Đây là trận dịch đầu tiên trong số bảy đại dịch tả khiến hàng triệu người thiệt mạng. Một bác sĩ người Anh tên là John Snow đã có linh cảm về cách ngăn chặn sự lây lan của nó, và vào năm 1854, ông đã ngăn chặn dịch bằng cách cô lập nguồn của nó tại một máy bơm nước ở quận Soho của London.

Tổ chức Y tế Thế giới gọi bệnh tả là một "đại dịch bị lãng quên" và cho biết trận dịch thứ bảy của nó, bắt đầu từ năm 1961, vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay. Bệnh tả được cho là lây nhiễm từ 1,3 đến 4 triệu người mỗi năm, với số ca tử vong hàng năm từ 21.000 đến 143.000.

Vì bệnh tả gây ra do ăn phải thực phẩm hoặc nước bị nhiễm một loại vi khuẩn nào đó, nó gây hại hàng loạt cho các nước bị ảnh hưởng bởi sự bất bình đẳng cùng cực về sự giàu có và thiếu phát triển. Dịch tả tiếp tục làm thay đổi thế giới, đánh vào những bộ phận kém phát triển hơn, trong khi các nước giàu có hầu như không quan tâm.

Ảnh: Bệnh nhân chờ đợi tại Trung tâm Điều trị Dịch tả Diquini ở Port-au-Prince, Haiti. /Thomson

Cúm Tây Ban Nha hoặc H1N1 (1918-1919)



Cúm Tây Ban Nha năm 1918 là một đợt bùng phát của vi rút H1N1 đã lây nhiễm cho khoảng 500 triệu người, tức một phần ba dân số thế giới, vào đầu thế kỷ 20. Đại dịch đã cướp đi sinh mạng của hơn 50 triệu người trên thế giới.

Vào thời điểm xảy ra dịch bệnh, Thế chiến thứ nhất diễn ra đã kéo theo việc ngừng hoạt động và các cơ quan y tế công cộng có rất ít hoặc không có các quy trình chính thức để đối phó với đại dịch virus, điều này đã góp phần gây ra thiệt hại nặng nề.

Trong những năm sau đó, nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu cách thức mà đại dịch xảy ra và làm thế nào nó có thể tránh được, các hệ thống y tế công cộng được cải thiện đã làm giảm bớt tác động của dịch cúm sau đó.

Ảnh: Khán phòng thành phố ở Oakland, California, đã được chuyển đổi thành một bệnh viện tạm thời, với các y tá tình nguyện từ Hội Chữ thập đỏ Hoa Kỳ, trong đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918.  Underwood Archives / Getty Images

Dịch cúm Hồng Kông hoặc H3N2 (1968 - 1970)



50 năm sau bệnh cúm Tây Ban Nha, một loại virus cúm khác, H3N2, đã lây lan khắp thế giới. Khoảng một triệu người chết trên toàn thế giới, trong đó có khoảng 100.000 người ở Hoa Kỳ.

Đại dịch năm 1968 là đại dịch cúm thứ ba trong thế kỷ 20, hai đại dịch còn lại là cúm Tây Ban Nha năm 1918 và đại dịch cúm châu Á năm 1957. Loại vi rút gây ra đại dịch cúm châu Á được cho là đã tiến hóa và tái xuất hiện cách đây mười năm trong hình thức của cái gọi là "cúm Hồng Kông", dẫn đến đại dịch H3N2. Tuy nhiên, thế kỷ XXI tiếp tục chứng kiến ​​dịch cúm xuất hiện.

Mặc dù ít gây tử vong hơn so với dịch cúm năm 1918, nhưng cúm H3N2 lại rất dễ lây lan: 500.000 người đã bị nhiễm trong vòng hai tuần kể từ trường hợp đầu tiên được báo cáo ở Hồng Kông. Đại dịch đã giúp cộng đồng y tế toàn cầu hiểu được vai trò sống còn của vắc xin trong việc ngăn chặn các dịch bệnh trong tương lai.

Ảnh: Một hình ảnh dưới kính hiển vi điện tử do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ cung cấp vào năm 2011 cho thấy vi rút cúm H3N2. 

AIDS / HIV (1981 đến nay)



Các trường hợp AIDS đầu tiên được biết đến vào năm 1981, nhưng căn bệnh này vẫn tiếp tục lây lan và gây tử vong cho đến ngày nay. Kể từ năm 1981, 75 triệu người đã bị nhiễm vi rút suy giảm miễn dịch ở người (HIV) và khoảng 32 triệu người đã chết vì nó. Là một bệnh lây truyền qua đường tình dục không có thuốc chữa, HIV là một đại dịch dai dẳng và tiếp tục ảnh hưởng đến hàng triệu người mỗi năm. Mặc dù không có cách chữa khỏi bệnh AIDS, nhưng các loại thuốc trong liệu pháp điều trị ARV có thể kiểm soát HIV và làm chậm đáng kể sự tiến triển của nó, cho phép người nhiễm bệnh sống lâu hơn.

Ảnh hưởng tiêu cực của AIDS đối với nền kinh tế thế giới vẫn đang được nghiên cứu, đặc biệt là ở châu Phi, châu lục bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi căn bệnh này. 

Ảnh: Một người đàn ông biểu tình trong chiến dịch nâng cao nhận thức về HIV trước Ngày Thế giới phòng chống AIDS ở Calcutta, Ấn Độ.  Reuters

SARS (2002 - 2003)
 

SARS, hay Hội chứng hô hấp cấp tính nặng, là một bệnh do một trong bảy loại coronavirus gây ra có thể lây nhiễm sang người. Vào năm 2003, một trận dịch bắt đầu ở tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc đã trở thành một đại dịch toàn cầu. Nó nhanh chóng lây lan sang 26 quốc gia, lây nhiễm cho hơn 8.000 người và giết chết 774 người.

Hậu quả của đại dịch SARS năm 2003 phần lớn đã được kiềm chế nhờ phản ứng mạnh mẽ từ các cơ quan y tế công cộng toàn cầu, bao gồm việc kiểm dịch các khu vực bị ảnh hưởng và cách ly những người bị nhiễm bệnh. Các nhà khoa học nghiên cứu Covid-2019 đã phát hiện ra rằng cấu tạo gen của nó giống 86,9% so với cấu tạo của virus SARS và các quan chức hiện đang so sánh hai loại để xem liệu các chính phủ có thể tái tạo thành công bất kỳ quy trình ngăn chặn nào của năm 2003 hay không.

Sự bùng phát dịch SARS đã nâng cao nhận thức về việc ngăn ngừa lây truyền các bệnh do vi rút, đặc biệt là ở Hồng Kông, nơi các bề mặt công cộng đã được khử trùng thường xuyên kể từ đó và nơi khẩu trang đã trở nên phổ biến.

Ảnh: Người qua đường đeo khẩu trang để tự bảo vệ mình khỏi vi rút SARS trong khi chờ mua vé tại ga tàu Bắc Kinh, Thứ Tư, ngày 23 tháng 4 năm 2003. Greg Baker / AP

Cúm A hoặc H1N1 (2009 - 2010)



Một dạng mới của vi-rút cúm xuất hiện vào năm 2009, lây nhiễm cho khoảng 60,8 triệu người ở Hoa Kỳ , với số ca tử vong trên toàn thế giới trong khoảng từ 151.700 đến 575.400. Được gọi là "cúm lợn" vì nó dường như truyền từ lợn sang người , cúm A H1N1 khác với Dịch cúm "kinh điển" ở chỗ 80% trường hợp tử vong do vi rút này xảy ra ở những người dưới 65 tuổi. Trên thực tế, 70 đến 90% trường hợp tử vong liên quan đến dịch cúm xảy ra ở những người trên 65 tuổi.

Cúm H1N1 đã cho thấy một đại dịch vi rút có thể lây lan nhanh chóng như thế nào trong thế kỷ 21, cho thấy rằng sẽ cần nhiều sự chuẩn bị hơn nữa để cộng đồng toàn cầu có thể phản ứng nhanh hơn trong tương lai. Cúm lợn cho thấy tình trạng dễ bị tổn thương liên tục của nhiều quốc gia có hệ thống y tế tiên tiến trước dịch cúm đang phát triển nhanh chóng.

Ảnh: Bản đồ này cho thấy diễn biến của bệnh cúm A khi nó lây lan ở Hoa Kỳ vào mùa thu năm 2009.  /PLOS

Ebola (2014-2016)



Virus Ebola, được đặt theo tên một con sông gần tâm chấn của dịch bệnh, đã lây lan rất ít so với hầu hết các đại dịch hiện đại, nhưng lại gây chết người vô cùng lớn. Nó được phát hiện tại một ngôi làng nhỏ ở Guinea vào năm 2014 và sau đó lan sang một số nước láng giềng ở Tây Phi. Virus đã giết chết 11.325 trong số 28.600 người bị nhiễm, với hầu hết các trường hợp xảy ra ở Guinea, Liberia và Sierra Leone. Theo cơ quan y tế Mỹ (CDC), trong số 8 người Mỹ nhiễm virus Ebola, một người đã tử vong.

Vi rút Ebola ước tính đã gây thiệt hại tổng cộng 4,3 tỷ đô la, do đầu tư nước ngoài giảm đáng kể vào ba quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Giống như "đại dịch bị lãng quên" của bệnh tả, virus Ebola đã tàn phá các quốc gia ít được trang bị nhất để đối phó.

Ảnh: Một nạn nhân Ebola được chôn cất ở Beni, Congo, vào năm 2019. Ảnh  Jerome Delay / AP

Coronavirus hoặc Covid-19 (2019 cho đến hôm nay)



Sự bùng phát hiện tại của loại virus coronavirus mới, gây ra một căn bệnh được gọi là Covid-19, đã cho thấy những điểm yếu trong phản ứng của cộng đồng toàn cầu đối với sự bùng phát virus. Vào ngày 11 tháng 3 năm 2020, WHO tuyên bố bệnh dịch là một đại dịch .

Tính đến ngày 26 tháng 01 năm 2021, số ca được xác nhận trên toàn thế giới đã vượt qua 103 triệu ca, với 2,23 triệu ca tử vong. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ đã khuyến nghị thực hành giãn cách xã hội. Các công viên giải trí và viện bảo tàng đã bị đóng cửa và các sự kiện lớn trên thế giới bị hủy bỏ hoặc hoãn lại vô thời hạn.

Trong sáu tháng, hơn 60 triệu người Mỹ nộp đơn xin bảo hiểm thất nghiệp. Con số này cao hơn những tuyên bố được đưa ra trong 18 tháng của cuộc Đại suy thoái. Các ngành du lịch, khách sạn và dịch vụ bị ảnh hưởng nặng nề bởi việc sa thải nhân viên. Vào ngày 29 tháng 9, Disney thông báo họ sẽ cắt giảm 28.000 việc làm trong công viên giải trí. Tập đoàn này đã lỗ 3,5 tỷ USD do đóng cửa.

Các công ty lớn khác, chẳng hạn như Ralph Lauren, Dell hay United Airlines đã thực hiện việc sa thải nhân viên. Tại Pháp, GDP (tổng sản phẩm quốc nội) đã giảm mạnh trong nửa đầu năm 2020, chưa từng thấy kể từ khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. Và các kế hoạch xã hội đã tăng lên gấp bội kể từ khi bắt đầu đại dịch.

Ảnh: Các binh sĩ Hàn Quốc được lệnh khử trùng Seoul, Hàn Quốc, khi virus corona lây lan, ngày 4 tháng 3 năm 2020.  Woohae Cho / Getty Images

 

Tin khác

Những câu nói hay trong kinh doanh

Hiện nay có rất nhiều doanh nhân thành đạt, tài giỏi nổi tiếng khắp thế giới. Hãy cùng chiêm nghiệm những câu nói hay trong kinh doanh của những người ...

Những câu nói hay về cuộc sống

Những câu nói hay về cuộc sống hi vọng sẽ giúp bạn yêu cuộc sống hơn, có thêm nghị lực và niềm tin để vượt qua những khó khăn trước ...

Đăng nhập

Bạn chưa có tài khoản? Đăng ký ngay

Đăng ký
Qui định
Quy định về đăng ký tài khoản và nội dung "Ý kiến của bạn" trên Vnbusiness

Hình đại diện và tên đăng ký ko phản cảm, ko có các thông tin bao gồm: link web, số điện thoại, email hoặc tên riêng..mang tính quảng cáo, thương mại cho cá nhân, tổ chức hoặc mang nội dung gây hại cho các tổ chức, cá nhân khác.

Các hoạt động của User ko vi phạm pháp luật và các qui định của Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam

Nội dung bình luận ko chia sẻ link, số điện thoại, email hoặc quảng cáo cho bất cứ cá nhân, tổ chức nào

Nội dung bình luận không vi phạm đạo đức, pháp luật, thuần phong mỹ tục Việt Nam

Nội dung bình luận không vu cáo, bôi nhọ, miệt thị, xuyên tạc, gây hại cho tổ chức, cá nhân

Nội dung bình luận không chửi bới, thô tục

Khi phạm qui, tài khoản sẽ bị khóa tạm thời.

Thông báo

Đăng ký thành công. Hãy kiểm tra email và kích hoạt tài khoản

Quên mật khẩu